بزمجه باستانی (Megalania) بزرگترین مارمولک خشکیزی تاریخ بود که در پلیستوسن استرالیا میزیست. در این مقاله با اندازه، شیوه شکار، رازهای انقراض و برخورد احتمالی آن با انسانهای نخستین آشنا میشوید.
موساسور (Mosasaurus) یکی از بزرگترین شکارچیان دریایی کرتاسه پسین بود که بین ۸۲ تا ۶۶ میلیون سال پیش میزیست. این خزنده عظیم با بدن آبگریز، دندانهای خنجری و دم هلالیشکل، در اقیانوسها فرمانروایی میکرد و طعمههایی مانند ماهی، لاکپشت و آمونیت شکار میکرد. موساسور از مارمولکهای خشکیزی تکامل یافته بود و در رویداد انقراض ۶۶ میلیون سال پیش منقرض شد.
شیاردَد یا گلیپتوتریوم (Glyptotherium) پستانداری غولپیکر و زرهپوش از عصر یخبندان بود که در مناطق مختلف آمریکا زندگی میکرد. این جانور با لاک استخوانی، دندانهای همیشه در حال رشد و دم زرهدار، یکی از عجیبترین گیاهخواران باستانی محسوب میشود. سبک زندگی آرام، تغذیه از گیاهان سخت و نقش اکولوژیک مهم از ویژگیهای آن بود. گلیپتوتریوم حدود ۱۰ هزار سال پیش بر اثر تغییرات اقلیمی و عوامل انسانی منقرض شد.
«یی» (Yi) دایناسور عجیبی از ژوراسیک پسین چین، یکی از شگفتانگیزترین کشفیات تکاملی است. این دایناسور کوچک با بالهای غشایی شبیه خفاش و پرهای ابتدایی، ترکیبی نادر و منحصربهفرد ایجاد کرده است. «یی» با توانایی سرخوردن میان درختان، نگاه تازهای به مسیرهای متفاوت تکامل پرواز ارائه میدهد و یکی از مهمترین نمونههای اسکانسوریوپتریجیدها محسوب میشود.
خرس پوزهکوتاه (Arctodus simus)؛ غول عصر یخبندان با جثهای عظیم و رفتار همهچیزخوار که حدود ۱۱ هزار سال پیش منقرض شد. ویژگیها، زیستگاه، رژیم غذایی و رازهای علمی این خرس شگفتانگیز را در این مقاله از راز بقا بخوانید.
ماموتهای کلمبیایی مکزیک با تفاوتهای ژنتیکی شگفتانگیز، رازهای تازهای از تکامل عصر یخبندان آشکار کردند. این کشف بیسابقه نشان میدهد مکزیک یکی از مهمترین مراکز تنوع زیستی باستانی بوده است.
پژوهشگران برای دومین بار در تاریخ، موفق به توالییابی ژنوم کامل و باکیفیت یک انسانتبار دنیسووا شدهاند؛ گونهای از انسانهای باستانی که دهها هزار سال پیش در آسیا میزیستند. این یافتهی شگفتانگیز که از یک دندان بهدست آمده، نشان میدهد که خویشاوندان کهن ما با گونهای کاملاً ناشناخته از انسانهای باستانی و همچنین، جمعیتی مرموز از نئاندرتالها آمیزش داشتهاند.
کشف دو دایناسور مومیاییشده در وایومینگ، نشان داد دایناسورهای اردکمنقار دارای سُم بودهاند. این فسیلهای ۶۶ میلیون ساله، نخستین شواهد از وجود سُم در خزندگان خشکیزی را ارائه میدهند و دیدگاه دانشمندان دربارهی تکامل دایناسورها را تغییر دادهاند.
کشف فسیلهای جدید در نیومکزیکو نشان میدهد دایناسورهای غیرپرنده در پایان دوره کرتاسه هنوز سالم و پرجمعیت بودند. پژوهش جدید دانشمندان تأکید میکند انقراض دایناسورها ناگهانی و بهدلیل برخورد شهابسنگ رخ داده است، نه کاهش تدریجی تنوع آنها.
«خرسدد» (bear beast)؛ «جانور خرسی» منقرضشدهی آمریکای جنوبی، یکی از بزرگترین گوشتخواران عصر یخبندان بود که تا ۱۶۰۰ کیلوگرم وزن داشت. این خرس پوزهکوتاه با قدرت و سازگاری استثنایی، بر زیستبومهای ماقبل تاریخ سلطه داشت.