راز بقا: محمدعلی رونیاسی، عکاس و پژوهشگر حیاتوحش در متنی برای راز بقا نوشت: یکی از مشکلاتی که کمتر به آن توجه میشود، افتادن حیوانات وحشی در استخرهای باغها و زمینهای کشاورزی است. بسیاری از این استخرها دیوارههای عمودی و صاف دارند و حیوانی که برای نوشیدن آب وارد آن میشود، بهخصوص زمانی که سطح آب پایین باشد، عملاً راهی برای خروج ندارد و ممکن است پس از ساعتها تلاش غرق شود.
به نظر من یکی از سادهترین و کمهزینهترین راهکارها، ایجاد مسیرهای فرار از استخر است. میتوان در یک یا چند قسمت استخر، رمپهایی با سطح زبر و قابل گرفتن نصب کرد که از کف استخر تا لبه ادامه داشته باشند.
این رمپ باید محکم به دیواره متصل شود، لغزنده نباشد و شیب آن بهگونهای باشد که حیوان بتواند از آن بالا برود. در استخرهای بزرگ، بهتر است بیش از یک مسیر خروج در نظر گرفته شود. مطالعات و دستورالعملهای مدیریت حیاتوحش نیز استفاده از رمپهای زبر، محکم و متصل به دیواره و کف مخزن را برای کاهش تلفات توصیه میکنند.
حتی میتوان با مصالح ساده و در دسترس، مانند توری فلزی با بافت مناسب یا سازههای مشابه، چنین رمپهایی ساخت. نکته مهم این است که رمپ فقط روی سطح آب شناور نباشد؛ باید تا داخل آب و ترجیحاً تا کف استخر امتداد داشته باشد تا با پایین آمدن سطح آب هم قابل استفاده باشد. همچنین بهتر است کنارههای رمپ به دیواره نزدیک باشند تا حیوانی که در امتداد دیواره شنا میکند بتواند آن را پیدا کند.
از طرف دیگر، فقط نصب رمپ کافی نیست. صاحبان باغها بهتر است استخر را بهطور مرتب بررسی کنند، بهخصوص در فصلهای گرم سال و ساعات ابتدایی صبح، تا اگر حیوانی داخل آن افتاده بود، پیش از خستگی و غرقشدن نجات پیدا کند. پوشاندن استخر در زمانهایی که استفاده نمیشود نیز میتواند خطر سقوط حیوانات را کاهش دهد.
«اخیراً و در مرداد ماه ۱۴۰۵ شینا انصاری، معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، در نامهای بر ضرورت پیشگیری از تلفات حیاتوحش در تأسیسات آبی، از جمله استخرهای ذخیره آب کشاورزی، تأکید کرده است. بر اساس این نامه، ایمنسازی این سازهها و پیشبینی تدابیر حفاظتی برای جلوگیری از تلفات جانوران ضروری است. همچنین به ماده ۵۴ آییننامه ایمنی مخازن آب و استخرها اشاره شده که بر تعبیه حفاظ مناسب در اطراف استخرها و تأمین روشنایی کافی تأکید دارد.»
اما موضوع فقط استخرهای باغی نیست. آبشخورهای طبیعی و منابع آبی مورد استفاده حیاتوحش نیز باید بهصورت دورهای توسط محیطبانان و نیروهای مسئول بررسی شوند. خشکشدن، گلآلود شدن، انباشتهشدن زباله، لاشه یا مواد آلوده و همچنین کاهش کیفیت آب میتواند این منابع حیاتی را برای حیوانات خطرناک یا غیرقابل استفاده کند. در مناطقی که آبشخور مصنوعی برای حیاتوحش ایجاد شده است نیز باید علاوه بر تأمین آب، وضعیت بهداشتی و ایمنی آن مرتب کنترل شود.
ما نمیتوانیم تمام خطراتی را که در طبیعت وجود دارد از بین ببریم، اما بسیاری از خطراتی که نتیجه مستقیم سازههای انسانی هستند، کاملاً قابل پیشگیریاند. یک رمپ ساده در استخر یک باغ شاید برای صاحب باغ فقط یک تغییر کوچک باشد، اما برای حیوانی که در آب گرفتار شده، میتواند تفاوت میان مرگ و زندگی باشد.
حفاظت از حیاتوحش همیشه به پروژههای بزرگ و پرهزینه نیاز ندارد؛ گاهی یک تصمیم ساده و درست، میتواند جان یک حیوان را نجات دهد.