جدیدترین مقالات
رازهای دهانه چیکشلوب؛ چگونه دایناسورها در عرض دو ساعت کباب شدند؟
سال‌ها بعد، گمشده‌ی معما پیدا شد: دهانه‌ی برخوردی چیکْشولوب در شبه‌جزیره‌ی یوکاتان مکزیک. این دهانه که در اواخر دهه‌ی ۱۹۷۰ کشف شد، یادگار برخورد سیارکی به قطر ۱۱ تا ۸۱ کیلومتر است. انرژی آزاد شده از این برخورد، بیش از یک میلیارد برابر بمب‌های اتمی هیروشیما و ناکازاکی تخمین زده شده است. این برخورد، سونامی‌های عظیم ایجاد کرد، سنگ‌ها را از اعماق زمین به بیرون پرتاب و گاز‌های سمی را وارد جو کرد و شرایطی جهنمی را بر روی زمین رقم زد.
سه‌شنبه ۱۷ شهريور ۱۴۰۵ | ساعت ۱۴:۵۵
قلعه ایزدخواست و ماجرای اولین آپارتمان‌های جهان؛ ایرانیان چگونه هزاران سال پیش ساختمان‌هایی چند طبقه روی صخره ساختند؟
قلعه ایزدخواست در استان فارس یکی از شگفت‌انگیزترین نمونه‌های معماری تاریخی ایران است؛ دژی خشتی که بر فراز یک صخره باریک ساخته شده و به‌دلیل محدودیت فضای ساخت، خانه‌های آن به‌صورت فشرده و چندطبقه شکل گرفته‌اند. برخی روایت‌های وایرال در شبکه‌های اجتماعی از قلعه ایزدخواست به‌عنوان «اولین مجتمع آپارتمانی جهان» یاد می‌کنند، اما واقعیت تاریخی پیچیده‌تر است. آنچه مسلم است، این دژ با پیشینه‌ای که بخش‌هایی از آن به دوره ساسانی می‌رسد، نمونه‌ای کم‌نظیر از سکونتگاه عمودی و معماری دفاعی در ایران باستان است؛ جایی که ساکنانش هزاران سال پیش، کمبود زمین را با ساختن خانه‌ها روی یکدیگر حل کرده بودند.
دوشنبه ۱۶ شهريور ۱۴۰۵ | ساعت ۱۱:۳۴
یک مار ۸۰ میلیون ساله با مغزی عجیب از زیر زمین بیرون آمد!
فسیل یک مار کوچک که حدود ۸۵ تا ۷۵ میلیون سال پیش در برزیل زندگی می‌کرد، نگاه دانشمندان به آغاز تکامل مارها را تغییر داده است. پژوهشگران با استفاده از اسکن‌های سه‌بعدی جمجمه و بازسازی فضای مغز این جانور دریافتند که Tametara mirim، یکی از مارهای اولیه و منشعب‌شده از تبار مارها، احتمالاً زندگی حفاری و زیرزمینی داشته است؛ کشفی که نشان می‌دهد مارهای نخستین خیلی زودتر از آنچه تصور می‌شد، شیوه‌های متفاوتی برای زندگی در محیط‌های مختلف را تجربه کرده بودند.
شنبه ۱۴ شهريور ۱۴۰۵ | ساعت ۱۴:۴۷
چرا انسان‌تبارانی مانند ما تکامل پیدا کردند؟
حیات جانوری بیش از نیم میلیارد سال پیش از ظهور انسان‌تباران، روی زمین وجود داشته است. اما چه عواملی موجب پیدایش ما و اجدادمان شد؟
جمعه ۱۳ شهريور ۱۴۰۵ | ساعت ۱۶:۳۳
کشف گنجینه‌ای در حومه مسکو؛ مالک سکه‌ها احتمالا از طاعون مرده است
بیش از ۳۵۰ سکه از میان سکه‌های کشف‌شده، از گونه‌هایی هستند که تاکنون ناشناخته بوده‌اند و در ضرابخانه کولومنا ضرب شده‌اند و کارشناسان اکنون در حال مطالعه و شناسایی دقیق این سکه‌ها هستند.
چهارشنبه ۱۱ شهريور ۱۴۰۵ | ساعت ۱۶:۰۶
هشت‌پاهای ۱۹ متری در عصر دایناسورها؛ هیولاهایی که روزی فرمانروای اقیانوس بودند
حدود ۸۰ میلیون سال پیش، زمانی که دایناسورها روی زمین حکومت می‌کردند، در اقیانوس‌ها موجودی زندگی می‌کرد که شاید طولش به ۱۹ متر می‌رسید؛ یک هشت‌پای غول‌پیکر که برخلاف هشت‌پاهای امروزی، احتمالاً یکی از شکارچیان رأس اقیانوس بود. دانشمندان حالا با بررسی فک‌های فسیل‌شده این جانور، شواهدی پیدا کرده‌اند که تصویری شگفت‌انگیز از «کراکن واقعی» عصر دایناسورها ارائه می‌کند؛ موجودی که بدن نرمش از بین رفته، اما منقارش هنوز داستان شکارهای میلیون‌ها سال پیش را روایت می‌کند.
سه‌شنبه ۱۰ شهريور ۱۴۰۵ | ساعت ۱۶:۰۹
وقتی مردگان خورده می‌شدند؛ انسان‌های باستان در مراسم تدفین آدم‌خواری می‌کردند
پژوهشگران شواهدی را کشف کردند که نشان می‌دهد دست کم حدود ۱۵ هزار سال پیش در بخش‌هایی از اروپا گروه‌هایی از انسان‌ها بقایای افراد مرده را می‌خوردند و این کار به دلایل مختلفی انجام می‌شد و نه برای سیر شدن یا پر کردن شکم. ادامه مطلب را از دست ندهید.
جمعه ۰۶ شهريور ۱۴۰۵ | ساعت ۲۲:۵۸
راز «خون‌آشام» ۴۰۰ساله؛ یافته‌های تازه درباره دختری که او را با داس و قفل مهار کرده بودند
آنچه محققان با اطمینان بیشتری می‌گویند این است که زوشا در ۱۷ تا ۱۹سالگی درگذشته و از خانواده‌ای ثروتمند بوده؛ کنار جمجمه‌اش تکه‌ای ابریشم با نخ‌های طلای ناب و نقره یافته شد، حال آنکه جامه تدفین شاه زیگیسموند سوم و ملکه کنستانس حتی یک نخ طلای خالص هم نداشت.
يکشنبه ۰۱ شهريور ۱۴۰۵ | ساعت ۱۷:۳۰
۱۶۷ شکستگی و یک راز ۷۰۰ ساله؛ آیا این مرد قربانی مشهورترین منجنیق قرون وسطی بود؟
وقتی باستان‌شناسان در سال ۱۹۹۷ زیر کف کلیسای کوچک قلعه استرلینگ در اسکاتلند حفاری کردند، با مجموعه‌ای عجیب از اسکلت‌ها روبه‌رو شدند. دفن انسان‌ها در چنین جایی معمول نبود. در قرون وسطی، مردگان معمولاً در قبرستان کلیساها دفن می‌شدند، نه زیر کف یک کلیسای کوچک در داخل قلعه....
يکشنبه ۰۱ شهريور ۱۴۰۵ | ساعت ۱۳:۴۹
آیا شهر گمشده ۳ هزار ساله مصر پیدا شده است؟ کتیبه رامسس دوم یک معمای ۱۴۰ ساله را دوباره زنده کرد
گاهی همه‌چیز با یک قطعه سنگ شکسته آغاز می‌شود؛ سنگی که شاید هزاران سال زیر خاک بوده و وقتی سرانجام از زمین بیرون می‌آید، یک نام فراموش‌شده را دوباره به زبان می‌آورد. در تابستان ۲۰۲۶، باستان‌شناسان مصری در محوطه باستانی تل ابوصیفی در منطقه قنطره شرق، نزدیک کانال سوئز، به چنین سنگی رسیدند؛ بخشی از یک عَتَبه عظیم ماسه‌سنگی که زمانی بالای ورودی یک سازه قرار داشته است....
يکشنبه ۰۱ شهريور ۱۴۰۵ | ساعت ۱۰:۳۵
سرنخ تازه‌ای از آرکئوپتریکس؛ نخستین پرندگان چگونه پرواز کردند؟
دانشمندان بیش از یک قرن است درباره شیوه برخاستن آرکئوپتریکس بحث می‌کنند. این جانور پر داشت و بال‌هایی شبیه پرندگان داشت، اما ویژگی‌های متعددی از دایناسورها را نیز حفظ کرده بود؛ از جمله دم استخوانی بلند، انگشتان پنجه‌دار و دندان‌هایی در فکی که هنوز منقار نداشت.
يکشنبه ۲۵ مرداد ۱۴۰۵ | ساعت ۱۱:۵۱
کشف یک گونه جدید از ایکتیوسور‌ها در فسیل‌های ۱۵۰ میلیون ساله؛ شکارچی دریایی با بدنی ۳ متری!
Jabalisaurus tethyensis جانوری با اندازه متوسط در میان ایکتیوسور‌ها بوده و طول بدن آن حدود ۲ تا ۲.۹ متر برآورد شده است. این خزنده دارای جمجمه‌ای باریک و کشیده، دندان‌هایی ظریف با شیار‌های ریز و بدنی کاملاً سازگار با زندگی در آب بوده است.
شنبه ۲۴ مرداد ۱۴۰۵ | ساعت ۱۳:۴۴
چگونه فضولات حیوانات ماقبل تاریخ برای همیشه اکوسیستم‌های زمین را تغییر دادند؟
فضولات حیوانات باستانی شاید در نگاه اول موضوع چندان جذابی به نظر نرسد، اما پژوهشی جدید نشان می‌دهد که همین مواد دفعی ممکن است نقش مهمی در شکل‌گیری و گسترش نخستین اکوسیستم‌های دریایی پیچیده روی زمین داشته باشند.
چهارشنبه ۲۱ مرداد ۱۴۰۵ | ساعت ۱۰:۰۰
بازسازی چهره «زیبای لولان»؛ زنی ۳۸۰۰ ساله که به طرز عجیبی بدن او در دل کویر سالم ماند
امروز، بانوی لولان تنها یک مومیایی مشهور نیست؛ او پنجره‌ای به جهانی است که حدود چهار هزار سال پیش در میان بیابان‌های آسیای مرکزی وجود داشت؛ جهانی که بخشی از چهره و لباس مردمش، برخلاف بسیاری از آثار آن دوران، در دل شن و نمک برای ما باقی مانده است.
سه‌شنبه ۲۰ مرداد ۱۴۰۵ | ساعت ۱۳:۴۵
ناهنجاری‌های ستون فقرات گربه‌های دندان‌خنجری؛ روایتی از روزهای پایانی یک شکارچی افسانه‌ای
هنوز مشخص نیست که دقیقاً چه عاملی باعث انقراض گربه‌های دندان خنجری Smilodon fatalis شد. با این حال، پژوهشگران احتمال می‌دهند که تغییرات اقلیمی، فعالیت‌های انسانی و رقابت با سایر شکارچیان در نابودی این گونه نقش داشته باشند.
سه‌شنبه ۲۰ مرداد ۱۴۰۵ | ساعت ۱۱:۳۷
ویدیوهای برگزیده
