صنوبر سیتکای جزیره کمبل؛ تنهاترین درخت جهان که خانوادهاش با او هزاران کیلومتر فاصله دارند و مشخص نیست چطور به اینجا رسیده است!
صنوبر سیتکای جزیره کمبل، تنهاترین درخت جهان، دور از زیستگاه طبیعی خود در شرایطی سخت رشد کرده است. این درخت نهتنها نمادی از انزواست، بلکه با ثبت رد کربن-۱۴ ناشی از آزمایشهای هستهای، به نشانگری زنده برای آغاز عصر آنتروپوسن تبدیل شده است.
راز بقا: در گوشهای فراموششده از نیمکره جنوبی، درختی ایستاده که نهتنها از نظر جغرافیایی منزوی است، بلکه بهگونهای نمادین، رد پای انسان را در تاریخ زمین ثبت کرده است. صنوبر سیتکای جزیره کمبل، فراتر از یک درخت تنها، به سندی زنده از ورود بشر به عصری تازه بدل شده است.
درختی تنها در انتهای جهان
به گزارش راز بقا، در جزیره دورافتاده کمبل، بیش از ۶۰۰ کیلومتر پایینتر از سرزمین اصلی نیوزیلند، تنها یک درخت صنوبر سیتکا رشد میکند؛ درختی که بهدرستی لقب «تنهاترین درخت جهان» را به خود گرفته است. نزدیکترین درخت به آن بیش از ۲۲۰ کیلومتر دورتر، در جزایر آکلند قرار دارد و نزدیکترین همگونه آن حتی در نیمکرهای دیگر و آن سوی اقیانوس آرام دیده میشود. این انزوا، صنوبر کمبل را به پدیدهای منحصربهفرد در دنیای گیاهشناسی بدل کرده است.
جزیره کمبل یکی از جنوبیترین نقاط قلمرو نیوزیلند است؛ جایی که بادهای سهمگین غربی، موسوم به «پنجاههای خشمگین»، بر آن حکمفرما هستند. این بادها اجازه نمیدهند پوشش گیاهی قد بکشد. اقلیم منطقه اگرچه یخبندان نیست، اما سخت و طاقتفرساست. دما به ندرت از ۱۰ درجه سانتیگراد فراتر میرود، آسمان تقریباً همیشه ابری است و بارندگی جزو روال روزمره بهشمار میآید. در طول یک سال، تنها حدود ۴۰ روز بدون باران ثبت میشود و کل ساعات آفتابی سالانه به زحمت به ۶۰۰ ساعت میرسد؛ یعنی کمتر از دو ساعت نور خورشید در روز.
در چنین شرایطی، فقط گیاهانی خاص دوام میآورند؛ از جمله گیاهان علفی چندسالهای به نام «مگاهربها» که با برگهایی بسیار بزرگ، تلاش میکنند حداکثر استفاده را از حداقل نور خورشید ببرند.
غریبهای از آمریکای شمالی
به گزارش راز بقا، صنوبر سیتکا اساساً هیچ تعلقی به این بخش از جهان ندارد. این گونه در نیمکره جنوبی به طور طبیعی رشد نمیکند و زیستگاه بومی آن تنها نواری باریک در ساحل غربی آمریکای شمالی است؛ از جنوب آلاسکا و بریتیش کلمبیا گرفته تا شمال کالیفرنیا. همین مسئله، حضور این درخت در جزیره کمبل را به معمایی تاریخی تبدیل کرده است.
برای مطالعه بیشتر بخوانید:
بر اساس شواهد، این درخت احتمالاً توسط لرد رنفورلی، فرماندار کل نیوزیلند در فاصله سالهای ۱۸۹۷ تا ۱۹۰۴، کاشته شده است. او در جریان سفرهای اکتشافی خود به جزایر دورافتاده نیوزیلند، برای جمعآوری نمونههای پرندگان جهت موزه بریتانیا، بین سالهای ۱۹۰۱ تا ۱۹۰۷ این صنوبر را در خاک جزیره کمبل نشاند.
درخت با وجود سازگاری طبیعیاش با سرما و رطوبت، هرگز در این محیط شکوفا نشد. طبق آخرین اندازهگیریها در سال ۲۰۱۱، ارتفاع آن تنها حدود ۱۰ متر است؛ در حالی که در زیستگاه اصلیاش میتوانست به بیش از ۶۰ متر برسد. نکته قابلتوجه اینکه این درخت، با وجود بیش از یک قرن عمر، هرگز مخروط نداده و همین امر نشان میدهد در حالتی دائماً نابالغ باقی مانده است.
درختی که هر سال کوتاهتر شد
به گزارش راز بقا، رشد محدود این صنوبر تنها نتیجه اقلیم خشن جزیره نیست. تا سال ۱۹۵۸، ایستگاه هواشناسی فعالی در جزیره کمبل وجود داشت و کارکنان آن برای تأمین درخت کریسمس، هر سال بخشی از تنه صنوبر را قطع میکردند. از آنجا که جزیره فاقد هرگونه جنگل طبیعی است، این درخت تنها گزینه موجود برای چنین کاری بود. همین هرسهای مداوم، در کنار شرایط محیطی، باعث شد صنوبر سیتکا هرگز به قامت واقعی خود نرسد.
صنوبر سیتکا و «میخ طلایی» عصر آنتروپوسن
به گزارش راز بقا، اما اهمیت این درخت تنها به تنهایی و سرگذشت عجیبش محدود نمیشود. صنوبر جزیره کمبل امروز به یکی از نامزدهای نمادین برای تعیین آغاز عصر جدید زمینشناسی، یعنی آنتروپوسن، تبدیل شده است؛ عصری که نشاندهنده تأثیر گسترده انسان بر سیاره زمین است.
دانشمندان درباره زمان آغاز آنتروپوسن اختلافنظر دارند: برخی آن را به انقلاب کشاورزی هزاران سال پیش نسبت میدهند، برخی به انقلاب صنعتی قرن نوزدهم و گروهی دیگر به دوران آزمایشهای هستهای. برای تعیین هر عصر زمینشناسی، وجود یک نشانگر مشخص یا «میخ طلایی» ضروری است.
گروهی از پژوهشگران به سرپرستی کریس ترنر از دانشگاه نیو ساوت ولز، برای یافتن چنین نشانگری به سراغ این درخت رفتند. آنها با نمونهبرداری از حلقههای رشد صنوبر، میزان کربن-۱۴ - ایزوتوپ رادیواکتیوی که در اثر آزمایشهای هستهای وارد جو شده - را بررسی کردند. نتایج نشان داد که غلظت کربن-۱۴ در سال ۱۹۶۵ به اوج رسیده و سپس با محدود شدن آزمایشهای هستهای کاهش یافته است.
کشف این رد شیمیایی در یکی از دورافتادهترین نقاط زمین ثابت میکند که تأثیر فعالیتهای انسانی، حتی به این گوشه جهان نیز رسیده است. از آنجا که نیمهعمر کربن-۱۴ حدود ۶۰۰۰ سال است، این نشانگر برای دهها هزار سال باقی خواهد ماند و به زمینشناسان آینده اجازه میدهد زمان دقیق آغاز عصر آنتروپوسن را مشخص کنند؛ عصری که صنوبر سیتکای جزیره کمبل، بهطور خاموش، اما ماندگار، شاهد تولد آن بوده است.
لینک کپی شد
از میان خبرها
خواندنیها
درخت مورچه؛ درخت معروف به «درخت درد» که محل زندگی مورچههاست و در هنگام تهدید درخت توسط دشمن، ارتش مورچهها حمله میکنند
درخت معمای میمون؛ درخت زرهپوش افسانهای با ۱۰۰۰ سال سن که سرمای منفی ۲۰ درجه را تاب میآورد و میشود آن را در اردبیل کاشت
درختان تاپروم؛ درختانی عظیم شبیه عضلات بدن انسان که مانند آبشارهای یخزده از دیوارهای معبد سرازیر شده و آن را در آغوش گرفتهاند
انار شیطان؛ درخت معروف به «بازمانده کویر» که بیابانهای خشک را آباد میکند و مردم سیستان و بلوچستان از آن قنداق تفنگ میساختند
نخل بلوچستانی؛ نخل افسانهای ایران که سرما، خشکی و گرمای مرگبار را همزمان شکست میدهد
درخت پدربزرگ؛ یکی از قدیمیترین موجودات زنده تاریخ با ۵۴۰۰ سال سن که به «آرشیو زنده» معروف است و مردم شیلی آن را مقدس میدانند
قارچ عسلی؛ قدیمیترین موجود زنده جهان با ۱۰ هزار سال عمر که در جنگلهای هیرکانی وجود دارد و دشمن ویروسهای انسان است
خَلَنگ درختی؛ درختی که چوب آن در شصت سالگی برداشت میشود و در آتش نمیسوزد و با آن پیپهای کلکسیونی ۶ میلیارد تومانی میسازند
ارسال نظر
ویدیوهای برگزیده
دنیای گیاهان
علم و کیهان