حقایقی درباره «ماهی شنزار» یا «ماهی ماسهای»؛ از نام گمراهکننده تا ادعای درمان ناباروری
راز بقا: رضا نیک فلک عکاس و تیمارگر حیات وحش ایران در ویدئویی، توضیحات بسیار ساده و مهم درباره درباره ماهی شنزار بیان میکند. هدف او آکاه کردن مردم با این گونه جانوری ایران و دور کردن مردم از خرافات منتشر شده درباره این مارمولک کمیاب است.
ماهی شنزار؛ ماهی نیست، یک مارمولک بیابانی است
در سالهای اخیر محصولی با نامهایی مانند «ماهی شنزار»، «ماهی سمنقور»، «ماهی ماسهای» یا «ماهی باروری» در برخی عطاریها و فروشگاههای طب سنتی ایران عرضه میشود. فروشندگان معمولاً آن را بهعنوان دارویی برای افزایش قوای جنسی، درمان ناباروری یا افزایش تعداد اسپرم معرفی میکنند. اما واقعیت علمی چیست؟
ماهی شنزار در حقیقت چیست؟
جانوری که در ایران با نام «ماهی شنزار» فروخته میشود، در واقع یک گونه مارمولک از خانواده اسکینکها (Skinks) است و اصلاً ماهی محسوب نمیشود. این جانور به دلیل توانایی حرکت سریع در زیر شنها، در زبان انگلیسی به «Sandfish Skink» یا «شنماهی» معروف شده است. نام علمی یکی از شناختهشدهترین گونههای آن Scincus scincus است.
دلیل نامگذاری آن به «ماهی» تنها شباهت حرکتش در شن به شنا کردن در آب است؛ نه اینکه از نظر زیستشناسی یک ماهی باشد.
ادعاهای درمانی از کجا آمدهاند؟
در بسیاری از تبلیغات عطاریها، سمنقور بهعنوان درمان ناباروری، افزایش اسپرم، تقویت میل جنسی یا رفع مشکلات جنسی معرفی میشود. این ادعاها عمدتاً بر پایه باورهای سنتی و خرافات هستند و شواهد علمیای که اثربخشی آن را در انسان تأیید کند وجود ندارد.
مشکل اصلی: بازاریابی با نامهای گمراهکننده
برخی فروشندگان از عنوان «ماهی» استفاده میکنند تا محصول را طبیعیتر، ارزشمندتر یا حتی غذایی جلوه دهند. در حالی که خریدار معمولاً نمیداند با لاشه خشکشده یک خزنده بیابانی روبهرو است. این موضوع میتواند مصداق عرضه محصول با هویت مبهم یا اطلاعات ناکافی برای مصرفکننده باشد.
نگرانیهای علمی و زیستمحیطی
صید و تجارت گسترده جانوران بیابانی برای مصارف دارویی میتواند به جمعیتهای طبیعی آنها آسیب برساند؛ و نتهان سود بلکه خطراتی برای سلامتی انسان دارد
«ماهی شنزار» در واقع ماهی نیست؛ بلکه نوعی مارمولک بیابانی از خانواده اسکینکها است که به دلیل حرکت در شنها چنین نامی گرفته است. ادعاهای مطرحشده درباره درمان ناباروری و تقویت قوای جنسی تاکنون پشتوانه علمی قوی و قابل اتکایی ندارند و حتی ممکن است اسیبهایی به مصرفکنندگان وارد کند و مصرفکنندگان باید نسبت به تبلیغات اغراقآمیز و نامهای گمراهکننده با دیدی انتقادی برخورد کنند..
