خشونت بیسابقه در میان بونوبوها؛ وقتی «هیپیهای جنگل» دست به انتقام مرگبار میزنند
در حملهای بیسابقه، پنج بونوبوی ماده یک نر را بهطور هماهنگ مورد ضربوشتم قرار دادند؛ رویدادی تکاندهنده که تصویر صلحجویانه این گونه را زیر سؤال برده و پیچیدگی رفتار بونوبوها را آشکار میکند.
راز بقا: بونوبوها سالهاست بهعنوان «صلحجوترین» اعضای خانوادهٔ نخستیها شناخته میشوند؛ موجوداتی که به جای جنگیدن، با رفتارهای اجتماعی و جنسی تنشها را کاهش میدهند. اما یک حادثه تکاندهنده در اعماق جنگلهای جمهوری دموکراتیک کنگو، چهرهای کاملاً متفاوت از این گونه را آشکار کرده است؛ چهرهای خشن، انتقامجو و بیرحم.
به گزارش راز بقا، در اتفاقی که دانشمندان آن را شدیدترین و بیسابقهترین خشونت ثبتشده در تاریخ بونوبوهای وحشی میدانند، پنج بونوبوی ماده با حملهای هماهنگ و بیرحمانه یک نر بالغ به نام «هوگو» را مورد ضربوشتم قرار دادند؛ حملهای که به احتمال زیاد منجر به مرگ او شده است.
چه اتفاقی افتاد؟
در صبح روز حادثه، هیچ چیز غیرعادی در رفتار جامعه بونوبوهای «لویکوتاله» دیده نمیشد. به گزارش راز بقا گروههای کوچک طبق معمول در حال جابهجایی، غذا خوردن و بازی بودند. اما تنها چند ساعت بعد، صدای جیغهای تیز و بلند جنگل را پر کرد. پژوهشگران که تنها ۵۰۰ متر دورتر بودند، ابتدا تصور کردند این صداها ناشی از شکار یک آهو باشد.
اما صحنهای که با رسیدن به محل دیدند، چیزی بود که هیچکس انتظارش را نداشت.
به محض نزدیک شدن، بوی خون در هوا پیچیده بود. پنج مادهٔ بالغ روی بدن هوگو نشسته بودند؛ او را لگد میکردند، کتک میزدند و گاز میگرفتند. در این حمله شدید، بخشهایی از صورت، گوش، انگشتان پا و مفاصل دست هوگو آسیب جدی دید و موهای زیادی از بدن او جدا شد. مادهها حتی خون او را از روی انگشتانشان لیس زدند؛ رفتاری که در بونوبوها تقریباً بیسابقه است.
نکته تکاندهنده این بود که تمام اعضای جامعه حضور داشتند، اما هیچکس دخالت نکرد. به گفته پژوهشگران: «انگار جنگلی پر از بونوبو هیچوقت اینقدر ساکت نبوده.»
چرا مادهها اینگونه متحد شدند؟
پژوهشگران بهطور قطع نمیدانند چه چیزی باعث این خشونت شده، اما شواهد مهمی وجود دارد. دو روز پیش از حمله، دیده شده بود که هوگو تلاش کرده یکی از نوزادان مادهها را بگیرد؛ رفتاری که ممکن است نشانهای از قصد آسیب یا قتل نوزاد باشد.
در میان بونوبوها، مادهها رهبران اصلی جامعه هستند و در برابر هر تهدیدی علیه نوزادان یا اعضای مؤنث، با اتحاد قدرتمند واکنش نشان میدهند؛ بنابراین اگر هوگو واقعاً تهدیدی برای نوزاد بوده، واکنش گروهی مادهها نوعی «اعدام اجتماعی» برای جلوگیری از خطر آینده تلقی میشود.
این نوع اتحاد، یکی از دلایل شناختهشدن بونوبوها بهعنوان گونهای با میزان کم خشونت مرگبار و نرخ پایین کشتن نوزاد است. اما در این مورد، شدت خشونت کاملاً غیرمنتظره بوده است.
آیا هوگو زنده مانده است؟
هوگو پس از پایان حمله توانست سرپا شود و از محل دور شود. اما از آن روز تا امروز هیچکس او را ندیده است. بسیاری از پژوهشگران معتقدند که او به احتمال زیاد بر اثر جراحات شدید جان خود را از دست داده است.
با این حال، برخی متخصصان رفتارشناسی بونوبو هشدار دادهاند که این نتیجهگیری شاید عجولانه باشد. بونوبوها جامعهای «پراکنده–متحد» دارند؛ یعنی ممکن است یک نر ماهها تنها زندگی کند و سپس دوباره به گروه بازگردد. در مطالعات طولانیمدت نیز نمونههایی از بازگشت نرهایی وجود داشته که مدتها ناپدید شده بودند.
این حادثه چه چیزی را درباره بونوبوها تغییر میدهد؟
برای دههها، مردم بونوبوها را بهعنوان «هیپیهای جنگل» میشناختند؛ نخستیهایی آرام، صلحجو و دور از خشونت. اما این حادثه تصویری پیچیدهتر از رفتار آنها ارائه داد. بونوبوها تنها زمانی صلحجو هستند که خطری جامعهشان را تهدید نکند. اما اگر تهدیدی علیه نوزادان یا ساختار اجتماعی به وجود بیاید، اتحاد مادهها میتواند به خشونتی مرگبار منجر شود.
این حمله نشان میدهد که بونوبوها، درست مانند انسانها و سایر نخستیها، طیفی وسیع از رفتارها از محبت و همدلی تا خشونت و انتقام را در شرایط مختلف به نمایش میگذارند.
به گزارش راز بقا حادثه لویکوتاله نهتنها یکی از شوکهکنندهترین رویدادهای ثبتشده در میان بونوبوهاست، بلکه معمای بزرگی را در دنیای رفتارشناسی نخستیها مطرح میکند:
آیا بونوبوها آنقدرها هم صلحجو نیستند، یا این خشونت نتیجهٔ حفاظتی غریزی و ساختار اجتماعی منحصربهفرد آنهاست؟ زمان و پژوهشهای آینده پاسخ این پرسش را مشخص خواهند کرد. اما یک چیز قطعی است: بونوبوها بسیار پیچیدهتر از تصور ما هستند.
لینک کپی شد
از میان خبرها
خواندنیها
ارسال نظر
ویدیوهای برگزیده
دنیای گیاهان
علم و کیهان