اورکاها؛ شکارچیان بیرحم اقیانوسها که نهنگهای آبی را خفه و زبانشان را میخورند، شکم کوسهها را شکافته و جگرشان را بیرون میکشند، و گرازماهیها را سالها برای تفریح به بازی مرگ میگیرند
اورکاها رفتارهای جدید و ترسناک از خود نشان میدهند؛ از شکار نهنگهای آبی و کوسهها تا بازی با گرازماهیها. این مقاله از راز بقا به جزئیات یادگیری اجتماعی، شکار و تأثیر انسانها بر هوش و رفتار این پستانداران دریایی میپردازد.
راز بقا: اورکاها یا نهنگهای قاتل (Orcinus orca) شکارچیان ردهبالایی هستند که توانایی مقابله با شکارهایی بسیار بزرگتر از خود را دارند. این پستانداران دریایی اخیراً رفتارهای جدید و گاهی ترسناکی از خود نشان دادهاند که دانشمندان را شگفتزده کرده است. از غرق کردن قایقها و خوردن جگر کوسهها گرفته تا تغذیه از زبان نهنگها و پرتاب کردن گرازماهیها برای تفریح، اورکاها نشان میدهند که مغز پیچیده و بسیار تکاملیافتهای دارند.
مشاهدات شگفتانگیز و هولناک
به گزارش راز بقا، در مارس ۲۰۱۹، پژوهشگران سواحل جنوب غربی استرالیا شاهد صحنهای هولناک بودند: دوازده اورکا بر روی یکی از بزرگترین موجودات زمین، یعنی یک نهنگ آبی بالغ، تمرکز کردند و آن را کشتند. اورکاها قطعات بزرگی از گوشت نهنگ را از پهلوهایش جدا کردند و نهنگ یک ساعت بعد جان باخت. این اولین مورد مستند از شکار نهنگ آبی توسط اورکا بود، اما آخرینش نبود.
در ماههای اخیر، اورکاها همچنین مشاهده شدهاند که نهنگهای پیلو بچه را ربوده و کوسهها را شکافته و از جگر آنها تغذیه میکنند. در سواحل اسپانیا و پرتغال نیز جمعیت کوچکی از اورکاها شروع به برخورد و غرق کردن قایقها کردهاند. تمام این موارد نشان میدهد که این شکارچیان ردهبالا چقدر باهوش و سازگار هستند.
مغز اورکاها: حافظه و احساسات پیشرفته
دبرا گیلز، پژوهشگر اورکا در دانشگاه واشنگتن، میگوید: «این حیوانات مغزی فوقالعاده پیچیده و بسیار تکاملیافته دارند. بخشهایی از مغز آنها که با حافظه و احساسات مرتبط است، حتی نسبت به مغز انسان نیز توسعهیافتهتر است.»
با این حال، تغییر رفتار اخیر به معنای تغییر آناتومیکی در مغز اورکاها نیست، بلکه نشاندهنده قدرت یادگیری اجتماعی و تطبیق سریع آنهاست. جاش مکاینس، بومشناس دریایی دانشگاه بریتیش کلمبیا، میگوید: «تغییر رفتار میتواند طی هزاران سال باعث تغییرات آناتومیکی شود، اما آنچه ما میبینیم بیشتر مربوط به یادگیری سریع و انتقال مهارتها میان اورکاهاست.»
آموزش و انتقال مهارتهای شکار
یکی از برجستهترین نمونهها، شکار نهنگ آبی توسط اورکاهاست. به گزارش راز بقا این نهنگها سر خود را داخل دهان نهنگ آبی فرو میبرند تا از زبان آن تغذیه کنند. این رفتار نمونهای از یادگیری اجتماعی است که در آن استراتژیها از اورکاهای بالغ به جوانان منتقل میشود. رابرت پیتمن، بومشناس دریایی دانشگاه ایالتی اورگن، توضیح میدهد: «هر چیزی که بزرگترها یاد بگیرند، به فرزندانشان منتقل خواهد شد.»
شکار یک نهنگ آبی نیازمند همکاری و هماهنگی است و مهارتهای لازم برای شکار چنین حیوان عظیمی، احتمالاً در پاسخ به بازگشت جمعیت نهنگها پس از شکار توسط انسانها آموخته شده و سپس نسل به نسل منتقل شده است.
ترفندهای قدیمی و مشاهدات تازه
برخی از رفتارهای خشونتآمیز اورکاها ممکن است در واقع عادتهای قدیمی باشند که تنها اکنون توسط انسانها مستند شدهاند. برای مثال، در حملات به نهنگ آبی، اورکاها سر خود را داخل دهان نهنگهای زنده فرو میبرند تا از زبانشان تغذیه کنند، اما احتمالاً این رفتار جدید نیست و تنها انسانها آن را برای اولین بار از نزدیک مشاهده کردهاند.
اورکاها مانند انسانها «قطعات گوشت مورد علاقه» خود را دارند و هنگام شکار نهنگهای بزرگ، تقریباً همیشه ابتدا زبان را میخورند و گاهی تنها به آن اکتفا میکنند.
در سواحل آفریقای جنوبی، دو نر اورکا به نامهای پورت و استاربورد چندین سال است که کوسهها را کشته و جگر آنها را استخراج میکنند. رفتار خوراکی جگر احتمالاً یک عادت گسترده و تثبیت شده در میان اورکاهاست و تنها به دلیل افزایش دوربینها و مشاهده بیشتر انسانها مورد توجه قرار گرفته است.
اشتراکگذاری تکنیکهای شکار و جمعآوری غذا
اورکاها با دنبال کردن قایقهای ماهیگیری، غذای آسان به دست میآورند و چندین جمعیت در جهان یاد گرفتهاند که ماهیهای صید شده توسط انسان را از تورهای بلند سرقت کنند و این دانش را به دیگران منتقل کنند. در اقیانوس هند جنوبی، جمعیتهای اورکا از دهه ۱۹۹۰ با توسعه ماهیگیری، یاد گرفتند که از تورهای بلند تغذیه کنند و به تدریج کل جمعیت این نواحی به این روش عادت کردند.
با این حال، یادگیری سریع اورکاها میتواند پیامدهای مرگبار داشته باشد؛ مثلاً در آلاسکا، بسیاری از اورکاها هنگام شکار ماهیهای کفزی درگیر تجهیزات ماهیگیری شده و میمیرند.
بازیهای ماکابری اورکاها
اورکاها نه تنها شکارچیان ماهری هستند، بلکه در بازی نیز مهارت دارند. در سواحل شمالی اقیانوس آرام، جمعیت اورکاهای سالمونخوار به مدت ۶۰ سال بازیهایی با گرازماهیها انجام میدهند؛ گرازماهیها گاهی با بند ناف هنوز متصل هستند و توسط اورکاها به شکل توپ بین یکدیگر پرتاب میشوند، اما هیچ موردی از خوردن آنها ثبت نشده است.
این بازیها احتمالاً آموزشی برای اورکاهای جوان در شکار سالمون است، زیرا سالمونها تقریباً هماندازه گرازماهیهای بچه هستند.
تأثیر انسانها بر رفتار اورکاها
فعالیتهای انسانی به طور غیرمستقیم اورکاها را وادار به یادگیری رفتارهای جدید میکند. حملات آنها به تورهای بلند و تروالها نشان میدهد که اورکاها نوآوری میکنند و به حضور انسانها در دریا واکنش نشان میدهند.
به گزارش راز بقا تغییرات اقلیمی ناشی از انسانها نیز اورکاها را مجبور به یادگیری و تکیه بیشتر به یکدیگر میکند. در قطب جنوب، جمعیتی از اورکاها که معمولاً فوکهای ودل را شکار میکردند، با ذوب شدن یخها، روشهای شکار خود را برای شکار فوکهای پلنگی و فوکهای خرچنگخوار تغییر دادهاند.
با این حال، برخی رفتارهای انسانی پیوندهای اجتماعی اورکاها را تضعیف کرده است. صید بیش از حد سالمون در سواحل واشنگتن، پیوندهای اجتماعی اورکاها را ضعیف کرده و توانایی یادگیری و تطبیق آنها با تغییرات سریع محیط را کاهش داده است.
لینک کپی شد
از میان خبرها
خواندنیها
نهنگ اسپرم یا عنبر؛ نهنگی با مغز ۹ کیلویی که از استفراغش بهترین عطر دنیا تولید میشود
باورنکردنی؛ تولید لوکسترین عطرهای جهان از استفراغ نهنگ
مُد عجیب نهنگهای قاتل: چرا نهنگهای قاتل ماهی سالمون مُرده بر سر میگذارند؟
کشف یک زبانپیچیده؛ نهنگهای عنبر مانند انسان «الفبا» دارند!
ارسال نظر
ویدیوهای برگزیده
دنیای گیاهان
علم و کیهان