غار وریووکینا؛ دومین غار عمیق جهان با ۲ کیلومتر عمق که آبشار‌های زیرزمینی دارد و زمان در داخل غار معنای خود را از دست می‌دهد

راز بقا: غار وریووکینا (Veryovkina Cave) که با نام ورِیفکینا نیز نوشته می‌شود، یکی از افراطی‌ترین و شگفت‌انگیزترین پدیده‌های طبیعی روی زمین است. این غار در رشته‌کوه گاگرا و در توده آهکی عربیکا در جمهوری آبخازیا قرار دارد و در حال حاضر به‌عنوان دومین غار عمیق شناخته‌شده جهان شناخته می‌شود. 

به گزارش راز بقا، وریووکینا با عمقی بیش از دو کیلومتر، تنها یک حفره ساده در زمین نیست، بلکه سامانه‌ای عظیم، چندلایه و زیرزمینی است که در طول زمان‌های زمین‌شناسی، به‌وسیله آب، گرانش و فرسایش شکل گرفته است. این غار نمادی از مرز‌های نهایی اکتشاف انسانی در محیط‌های زیرزمینی به‌شدت خصمانه و یکی از بزرگ‌ترین دستاورد‌های غارنوردی مدرن به شمار می‌آید.

کشف و اکتشافات اولیه

به گزارش راز بقا، غار وریووکینا نخستین‌بار در سال ۱۹۶۸ توسط غارنوردان شوروی کشف شد، اما برای دهه‌ها غاری نسبتاً معمولی تلقی می‌شد و در مقایسه با دیگر غار‌های توده عربیکا اهمیت چندانی نداشت. در بررسی‌های اولیه، عمق ثبت‌شده غار چندان زیاد نبود و همین موضوع باعث شد که این غار در سایه سامانه‌های مجاور، به‌ویژه غار کروبرا، قرار بگیرد؛ غاری که سال‌ها رکورد عمیق‌ترین غار جهان را در اختیار داشت. 

نقطه عطف واقعی در اوایل دهه ۲۰۰۰ رقم خورد؛ زمانی که غارنوردان اوکراینی از انجمن غارنوردی اوکراین با تجهیزات و روش‌های پیشرفته‌تر به وریووکینا بازگشتند. آنها دریافتند که این غار یک چاه ساده نیست، بلکه سامانه‌ای پیچیده و شاخه‌شاخه با چاه‌های عظیم، دالان‌های باریک و سیفون‌های عمیق است. 

هر مأموریت اکتشافی، عمق غار را بیش از پیش افزایش داد و در نهایت، در اواخر دهه ۲۰۱۰، وریووکینا به‌طور رسمی از تمامی غار‌های شناخته‌شده جهان عمیق‌تر شد و عنوان عمیق‌ترین غار زمین را به خود اختصاص داد. با این حال در سال ۲۰۲۵ این غار به عنوان دومین غار عمیق شناخته شده جهان معرفی شده است. 

دهانه این غار در ارتفاع ۲۲۸۵ متر از سطح دریا قرار دارد. مقطع دهانه غار حدود ۳ در ۴ متر است و عمق چاه ورودی آن به ۳۲ متر می‌رسد. عمق تأییدشده غار ۲۲۰۹ متر است که شامل ۲۶ متر بخش سیفون پایینی نیز می‌شود. وریووکینا یکی از تنها دو غار شناخته‌شده جهان با عمقی بیش از ۲۰۰۰ متر است؛ غار دیگر، غار کروبرا در همان رشته‌کوه است. 

ساختار زمین‌شناسی و چگونگی شکل‌گیری

به گزارش راز بقا، غار وریووکینا نمونه‌ای کلاسیک از توسعه کارست عمیق در لایه‌های ضخیم سنگ‌آهک است. این غار در نتیجه نفوذ آب باران کمی اسیدی به شکاف‌های سنگ‌ها و حل شدن تدریجی آهک طی میلیون‌ها سال شکل گرفته است. بالا آمدن زمین‌ساختی در منطقه قفقاز باعث افزایش اختلاف ارتفاع شد و به آب اجازه داد کانال‌های عمودی عمیق‌تری را به سمت حوضه دریای سیاه ایجاد کند. 

برای مطالعه بیشتر بخوانید:

گودال شیطان؛ گودالی ترسناک شبیه یک دودکش که میلیون‌ها خفاس در آن زندگی می‌کنند و رفتن به درون آن دل شیر می‌خواهد!

غار دِوِتاشکا؛ غاری معروف به «کلیسای سنگ و نور» در بلغارستان که آدم‌های اولیه در آن زندگی می‌کردند و محل زندگی ۳۰ هزار خفاش است

ساختار اصلی غار از چاه‌های عمودی تشکیل شده است؛ برخی از این چاه‌ها در یک سقوط عمودی بیش از ۱۵۰ متر عمق دارند. این چاه‌ها به‌وسیله گذرگاه‌های باریک و شیب‌دار به هم متصل می‌شوند. برخلاف بسیاری از غار‌های افقی، وریووکینا تقریباً به‌طور کامل عمودی است و همین ویژگی، فرود در آن را به‌شدت فرساینده و دشوار می‌کند. در اعماق بسیار زیاد، غارنوردان با بخش‌های کاملاً غرق‌شده‌ای به نام سیفون روبه‌رو می‌شوند که تنها غواصان حرفه‌ای غار قادر به عبور از آنها هستند.

از نظر زمین‌شناسی، این غار مانند یک سامانه عظیم زهکشی زیرزمینی عمل می‌کند و آب‌های فلات کوهستانی را به سطوح پایین‌تر هدایت می‌کند. ذوب برف‌های فصلی و بارندگی‌های شدید می‌توانند در مدت کوتاهی مسیر‌های خشک را به رودخانه‌های خروشان زیرزمینی تبدیل کنند.

اکتشافات افراطی و مرز‌های توان انسان

به گزارش راز بقا، اکتشاف غار وریووکینا از خطرناک‌ترین فعالیت‌های اکتشافی در دنیای مدرن به‌شمار می‌رود. مأموریت‌ها معمولاً چندین هفته طول می‌کشند و اردوگاه‌های زیرزمینی در عمق‌های مختلف برای پشتیبانی از ادامه فرود ایجاد می‌شود. دمای داخل غار نزدیک به نقطه انجماد است، رطوبت به حدود ۱۰۰ درصد می‌رسد و تاریکی مطلق همه‌جا را فرا گرفته است. 

در عمق‌های بیش از ۱۵۰۰ متر، فشار جسمی و روانی به اوج می‌رسد. غارنوردان باید بار‌های سنگین را از مسیر‌های تنگ عبور دهند، از چاه‌های عظیم فرود بیایند و از آبشار‌های یخ‌زده عبور کنند؛ آن هم در شرایطی از خستگی شدید و کم‌خوابی. هرگونه آسیب‌دیدگی می‌تواند مرگبار باشد، زیرا عملیات نجات در چنین عمقی فوق‌العاده دشوار و پیچیده است.

این غار همچنین شاهد حوادث تلخ بوده است. در سال ۲۰۱۸، یک غارنورد روس در جریان یک مأموریت عمیق جان خود را از دست داد؛ رویدادی که خطرات همیشگی این نوع اکتشاف را به‌روشنی نشان می‌دهد. با وجود این خطرات، وریووکینا همچنان غارنوردان نخبه‌ای را به سوی خود می‌کشاند که به دنبال ترسیم آخرین ناشناخته‌های آن هستند.

اهمیت علمی و پژوهش‌های جاری

فراتر از رکوردشکنی در عمق، غار وریووکینا از نظر علمی ارزشی بسیار بالا دارد. این غار اطلاعات مهمی درباره هیدرولوژی کارست عمیق، شکل‌گیری مواد معدنی در فشار‌های شدید و رفتار حیات در محیط‌های تقریباً بدون نور ارائه می‌دهد. برخی از میکروارگانیسم‌های کشف‌شده در اعماق غار، در شرایطی زندگی می‌کنند که شباهت زیادی به محیط‌های احتمالی در سیارات دیگر دارد و از همین رو مورد توجه اخترزیست‌شناسان قرار گرفته‌اند.

دانشمندان همچنین رسوبات و ساختار‌های معدنی غار را بررسی می‌کنند تا بتوانند شرایط اقلیمی گذشته منطقه قفقاز را بازسازی کنند. با ادامه اکتشافات، وریووکینا همچنان یک مرز باز علمی باقی مانده است؛ جایی که هر فرود تازه می‌تواند دانسته‌های ما درباره دنیای پنهان زیر پایمان را تغییر دهد.

عجیب‌ترین ویژگی‌های غار وریووکینا 

به گزارش راز بقا، غار وریووکینا حتی در میان غار‌ها نیز مکانی عجیب به حساب می‌آید. یکی از شگفت‌انگیزترین ویژگی‌های آن وجود برف و یخ در نزدیکی دهانه غار است، در حالی که چند هزار متر پایین‌تر، آب به‌طور پیوسته در جریان است. 

این وضعیت نوعی شیب اقلیمی عمودی ایجاد می‌کند که به‌ندرت در نقطه‌ای از زمین دیده می‌شود. در برخی بخش‌ها، غارنوردان با آبشار‌های زیرزمینی روبه‌رو می‌شوند که به درون تاریکی مطلق فرو می‌ریزند و کف آنها تا زمانی که طناب‌ها کاملاً باز نشوند، دیده نمی‌شود.

ویژگی عجیب دیگر، تقریباً خالی بودن غار از حیات قابل مشاهده است. برخلاف بسیاری از غار‌ها که محل زندگی خفاش‌ها یا حشرات هستند، وریووکینا در اعماق خود تقریباً هیچ جانور بزرگی ندارد. در عوض، تنها میکروارگانیسم‌هایی در آن زندگی می‌کنند که بدون نور خورشید و تنها با تکیه بر واکنش‌های شیمیایی و مواد معدنی زنده می‌مانند؛ موضوعی که به غار حال‌وهوایی بیگانه و فرازمینی می‌دهد.

زمان در وریووکینا معنای خود را از دست می‌دهد. شب و روز وجود ندارد و ساده‌ترین کار‌ها ساعت‌ها طول می‌کشد. یک رفت‌وبرگشت کامل می‌تواند هفته‌ها زمان ببرد؛ به‌طوری‌که برخی غارنوردان، زمانی طولانی‌تر از مأموریت بعضی فضانوردان را در اعماق زمین سپری می‌کنند. 

شاید عجیب‌ترین واقعیت این باشد که با وجود رسیدن به رکورد فعلی، سیفون‌های ناشناخته نشان می‌دهند که وریووکینا هنوز هم می‌تواند عمیق‌تر از آن چیزی باشد که انسان تاکنون به آن دست یافته است.