سینهسرخ ایرانی؛ پرندهای خجالتی با سینهای سرخ و دم و بالهای بلند که در ارتفاعات البرز، زاگرس و کرمان زندگی میکند
سینهسرخ ایرانی (Irania gutturalis) پرندهای کوچک با سینهای سرخ و بالها و دم بلند است. این گونه خجالتی و حشرهخوار در ارتفاعات البرز، زاگرس و استان کرمان زندگی میکند و آواز دلنشینش طبیعتدوستان را به خود جذب میکند.
راز بقا: سینهسرخ ایرانی با نام علمی: Irania gutturalis و نام های کردی: بوکه سووری ئیرانی، ترکی: سیره بول بول و لری: کُرُکُرُکُن یکی از زیباترین پرندگان ایران است که با سینهی سرخ و گلو و گونههای سفیدش بهراحتی از دیگر پرندگان کوچک متمایز میشود.
به گزارش راز بقا، این پرنده، هرچند اندازهای مشابه بلبل دارد، اما بالها و دم بلندش آن را در هنگام پرواز و مانور میان بوتهها چشمگیر میکند. حضور این گونه بیشتر در نواحی کوهستانی و جنگلهای مختلط ایران گزارش شده است و ویژگیهای رفتاری و زادآوری آن، نشاندهنده سازگاری شگفتانگیز با زیستگاههای خشک و نیمهصخرهای کشور است.
ویژگیهای ظاهری
سینهسرخ ایرانی پرندهای کوچک و ظریف است که طول بدن آن بین ۱۶ تا ۱۸ سانتیمتر و گستردگی بالها ۲۷ تا ۳۰ سانتیمتر است. این پرنده از نظر اندازه و ساختار بدن شباهت زیادی به بلبل دارد، اما بالها و دم بلندتر، شناسایی آن را آسانتر میکند.
پرنده نر بالغ
نر بالغ این گونه دارای تارک سر، پسگردن و گوشپرهایی خاکستری مایل به آبی است. گونههای سیاه و نوار ابرویی برجسته دارد و گلویش سفید است. روتنه و پوشپرهای روی بال خاکستری مایل به آبی، شاهپرهای پرواز، دمگاه و پوشپرهای روی دم خاکستری مایل به سیاه و دم یکدست سیاه دیده میشود.
سینه و زیرتنه رنگ خرمایی روشن دارند و پوشپرهای شکم و زیر دم سفید هستند. این ترکیب رنگی، بهویژه در زمان پرواز یا آوازخوانی نر، جلوهای خاص و جذاب به پرنده میبخشد.
پرنده ماده بالغ
ماده بالغ دارای سر و روتنه قهوهای خاکستری است. سینه و شکم سفید نخودی بوده و پهلوها دارای رنگ نارنجی هستند. در برخی مادهها سینه نیز به رنگ نارنجی دیده میشود.
پرنده نابالغ
پرندگان نابالغ شباهت زیادی به مادههای بالغ دارند، اما خالهای نخودی رنگ کوچکی در تارک سر و گونهها و خالهای بزرگتر در روتنه، دمگاه و پوشپرهای روی بالها دارند. این خالها در تشخیص جوانها از بزرگسالان بسیار کمککننده هستند.
زیستگاه
سینهسرخ ایرانی پرندهای کوهستانی و نیمهصحرایی است و ترجیح میدهد در محیطهایی زندگی کند که هم پوشش گیاهی مناسبی داشته باشند و هم امکان پنهانشدن از شکارچیان وجود داشته باشد. زیستگاههای اصلی این گونه عبارتند از:
جنگلهای سرو کوهی، جنگلهای بلوط، بوتهزارهای باز یا نسبتاً متراکم واقع در دامنههای صخرهای و خشک و آبکندهای دارای پوشش درختچهای.
به گزارش راز بقا این گونه اغلب در ارتفاعات البرز و زاگرس و مناطق کوهستانی استان کرمان دیده میشود و در زمان مهاجرت نیز ممکن است به نواحی بیابانی مرکزی ایران و سواحل خلیج فارس سرکشی کند.
عادات رفتاری
سینهسرخ ایرانی پرندهای خجالتی و محتاط است و اغلب به تنهایی دیده میشود. برخلاف بسیاری از پرندگان کوچک، ترجیح میدهد از دید انسانها و شکارچیان دور باشد و رفتارهای دفاعی خاصی دارد:
پرواز مستقیم و در ارتفاع کم، مانور سریع میان بوتهها به دلیل بالها و دم بلند و توانایی دویدن و جست و خیز روی زمین برای یافتن حشرات و طعمه.
این پرنده بیشتر از حشرات تغذیه میکند و طعمه خود را روی زمین، برگها، بوتهها و درختان جستوجو میکند. همین ویژگی باعث میشود که در شکار و تغذیه بسیار ماهر باشد و از منابع غذایی محدودی بهرهبرداری کند.
زادآوری و جوجهآوری
جوجهآوری سینهسرخ ایرانی معمولاً از اوایل اردیبهشت آغاز میشود. این پرنده تکهمسر است و جفتها قلمرو خود را در شیبهای سنگی با بوتههای پراکنده تشکیل میدهند. آشیانه این گونه به شکل کاسهای از علوفه خشک، سرشاخههای کوچک و الیاف نرم پوست درختان ساخته میشود و معمولاً روی بوتهها، درختچهها یا درختان کوتاه قرار میگیرد. داخل آشیانه با مو و الیاف نرم گیاهی پوشانده میشود تا جوجهها ایمن بمانند.
هر تخم حدود ۱۵×۲۱ میلیمتر و نیمه بیضی، صاف، آبی مایل به سبز با خالهای مایل به زرد یا قهوهای-خرمایی است. معمولاً چهار تا پنج تخم گذاشته میشود. تفریخ تخمها بین ۱۳ تا ۱۵ روز طول میکشد و جوجهها در بدو تولد پوشیده از کرک، ناتوان و وابسته به والدین هستند. جوجهها پس از حدود ۱۲ روز آشیانه را ترک میکنند، اما تا مدتی به تغذیه و مراقبت والدین نیاز دارند.
صدا و آواز
سینهسرخ ایرانی آواز جذاب و ملایمی دارد که غالباً در طول روز شنیده میشود. آواز این پرنده نقش مهمی در برقراری ارتباط با جفت و تعیین قلمرو دارد. با وجود اینکه پرندهای خجالتی است، نرها در زمان جفتگیری و دفاع از قلمرو صدای خود را بلند و متمایز میکنند تا توجه مادهها را جلب کنند.
برای مطالعه بیشتر بخوانید:
پراکنش و فراوانی
سینهسرخ ایرانی به صورت معمول در مناطق زیر حضور دارد:
درختزارهای تنک البرز و زاگرس
ارتفاعات کپهداغ و استان کرمان در زمان تابستان
به ندرت در مهاجرت در واحههای بیابانهای مرکزی و سواحل خلیج فارس
این پرنده برای دوستداران طبیعت و پرندهنگری، گونهای جذاب و نسبتاً نادر به حساب میآید و مشاهده آن در مناطق کوهستانی ایران میتواند تجربهای خاص باشد.
سینهسرخ ایرانی (Irania gutturalis) نمونهای از پرندگان کوچک، اما شگفتانگیز ایران است که ترکیبی از زیبایی، رفتار هوشمندانه و سازگاری با محیط خشک و کوهستانی را نشان میدهد. از مشخصههای بارز آن میتوان به سینهی سرخ، بالها و دم بلند، و توانایی مانور سریع در بوتهها اشاره کرد.
به گزارش راز بقا رفتار خجالتی، تغذیه تخصصی از حشرات و زادآوری دقیق آن، همگی نشاندهنده سازگاری این گونه با زیستگاههای متنوع ایران است. برای علاقهمندان به پرندهنگری و طبیعتدوستان، مشاهده این پرنده در ارتفاعات البرز، زاگرس و مناطق کوهستانی جنوب و مرکز کشور، تجربهای بهیادماندنی خواهد بود.
لینک کپی شد
از میان خبرها
خواندنیها
قمری گوشدار: پرجمعیتترین پرنده جهان و ماشین تولیدمثل که گوش دارد و پیام ارواح را منتقل میکند
هوتزین؛ مرغی یتیمی که بدبوترین پرنده جهان است و کسی جرات نزدیک شدن به آن را ندارد!
آبچلیک منقار قاشقی؛ پرنده ساحلی که عجیبترین منقار دنیا را دارد
گندمرغ؛ بدبوترین پرنده دنیا که چهرهای شبیه دایناسور و معدهای شبیه گاو دارد!
راز مهاجرت دقیق پرندگان بدون GPS؛ پرندگان چگونه مسیر هزاران کیلومتری را بدون خطا طی میکنند؟
مینای بالی؛ یکی از نایابترین و زیباترین پرندگان جهان که ۴ میلیارد قیمت دارد و متخصص فرار از قفس است!
شبگرد مصری؛ پرندهای شبحوار با چشمهای نقرهای که در گرمترین مناطق ایران زندگی میکند و سلطان استتار است
مرغ بهشتی شاه زاکسن؛ عجیبترین پرنده جهان که دو آنتن بلند دارد و آوازش شبیه نویز تلویزیونهای قدیمی است
ارسال نظر
ویدیوهای برگزیده
دنیای گیاهان
علم و کیهان