راز بقا: گاهی جملهای در اینترنت دستبهدست میشود که میگوید راسوهای ماده اگر رابطه جنسی نداشته باشند میمیرند. این عبارت در نگاه اول اغراقآمیز به نظر میرسد، اما پشت آن یک واقعیت زیستی جدی وجود دارد. پاسخ دقیق این است که در شرایط خاص و بدون مداخله درمانی، جان راسوی ماده میتواند به خطر بیفتد؛ نه به دلیل نیاز عاطفی یا رفتاری، بلکه به علت یک ویژگی خاص در سیستم تولیدمثلش.
به گزارش راز بقا، راسوهای اهلی یا فرتها (Ferret) جزو حیواناتی هستند که «تخمکگذاری القایی» دارند. این یعنی بدن آنها تنها زمانی تخمک آزاد میکند که جفتگیری واقعی رخ دهد. برخلاف بسیاری از پستانداران که چرخه تخمکگذاری منظم دارند، در راسوهای ماده تخمکگذاری بدون تحریک فیزیکی اتفاق نمیافتد.
همین تفاوت کوچک، پیامد بزرگی دارد.

زمانی که راسوی ماده وارد دوره فحلی میشود، سطح هورمون استروژن در بدنش بالا میرود. در حالت طبیعی، پس از جفتگیری و وقوع تخمکگذاری، این سطح هورمونی کاهش پیدا میکند و بدن به تعادل بازمیگردد.
اما اگر جفتگیری اتفاق نیفتد، حیوان در همان وضعیت باقی میماند. استروژن همچنان در سطح بالا تولید میشود و چرخه پایان پیدا نمیکند. این ماندگاری طولانیمدت در فحلی میتواند زمینهساز مشکلی جدی شود.

بالا ماندن طولانیمدت استروژن میتواند به مغز استخوان آسیب بزند. مغز استخوان مسئول تولید سلولهای خونی است و اگر عملکرد آن مختل شود، بدن توانایی ساخت گلبولهای قرمز، سفید و پلاکتها را از دست میدهد.
نتیجه این وضعیت ممکن است کمخونی شدید، ضعف سیستم ایمنی، خونریزیهای غیرعادی و بیحالی شدید باشد. در صورت عدم درمان، این شرایط میتواند تهدیدکننده جان حیوان باشد؛ بنابراین مسئله اصلی «نداشتن رابطه» نیست، بلکه اختلال هورمونی کنترلنشده است.
در طبیعت، راسوها در فصل تولیدمثل معمولاً بهسرعت جفت پیدا میکنند و چرخه به شکل طبیعی کامل میشود. اما در محیط خانگی، اگر راسوی ماده عقیم نشده باشد و دسترسی به جفت نداشته باشد، ممکن است برای مدت طولانی در حالت فحلی باقی بماند.
به همین دلیل این مشکل بیشتر در حیوانات خانگی دیده میشود تا در جمعیتهای وحشی.

دامپزشکان معمولاً توصیه میکنند اگر قصد تولیدمثل وجود ندارد، راسوی ماده عقیم شود. این کار از ورود حیوان به چرخه فحلی جلوگیری میکند و خطر مسمومیت استروژنی را از بین میبرد. در برخی موارد نیز درمانهای هورمونی برای خروج حیوان از حالت گرما استفاده میشود.
شناخت علائمی مانند تورم طولانیمدت ناحیه تناسلی، رنگپریدگی لثهها، ریزش مو یا بیحالی میتواند به تشخیص زودهنگام کمک کند.
اینکه گفته میشود راسوهای ماده اگر جفتگیری نکنند میمیرند، یک سادهسازی اغراقآمیز از یک واقعیت پیچیده زیستی است. آنچه میتواند خطرناک باشد، باقی ماندن طولانیمدت در حالت فحلی و افزایش مزمن استروژن است.
با آگاهی و مراقبت دامپزشکی، این خطر کاملاً قابل پیشگیری است.
اگر بخواهی، میتوانم نسخهای طولانیتر، تحلیلیتر و حتی با لحن شوکهکنندهتر برای جذب بیشتر مخاطب هم آماده کنم.
