«تخم مستی» در کبوترها؛ چرا کبوترها در فصل بهار بدون جفتگیری تخم میگذارند؟
تخم مستی در کبوترها پدیدهای بهاری است که در آن مادهها بدون جفتگیری و تحت تأثیر صدا و حضور نرها تخم بدون نطفه میگذارند. تغذیه، بهویژه دانههای گرممزاج، این وضعیت را تشدید میکند. در فرهنگ محلی نیز باورهایی درباره کاربرد درمانی این تخمها برای لکنت زبان وجود دارد.
راز بقا: با آغاز فصل بهار و افزایش دمای هوا، رفتار بسیاری از پرندگان دستخوش تغییر میشود. کبوترها نیز از این قاعده مستثنی نیستند و در این فصل وارد دورهای میشوند که کبوتربازان از آن با عنوان «مستی» یاد میکنند.
به گزارش راز بقا، این وضعیت که تحت تأثیر تغییرات هورمونی، طولانیتر شدن روزها و افزایش تحریکات رفتاری ایجاد میشود، گاهی باعث بروز رفتارهایی عجیب در کبوترهای ماده خواهد شد. یکی از شناختهشدهترین این پدیدهها، گذاشتن «تخم مستی» است؛ تخمی که بدون جفتگیری تولید میشود و نطفه ندارد.
تخم مستی چگونه به وجود میآید؟
به گزارش راز بقا، در فصل بهار، صدای قور زدن کبوترهای نر و رفتارهای نمایشی آنها، نقش مهمی در تحریک کبوترهای ماده دارد. در بسیاری از موارد، حتی اگر مادهها تماس مستقیم و جفتگیری با نرها نداشته باشند، حضور در کنار آنها و شنیدن صداهای مداوم نرها میتواند سیستم هورمونی پرنده ماده را فعال کند. در نتیجه، تخمگذاری در ماده آغاز میشود؛ اما، چون عمل جفتگیری صورت نگرفته است، تخمها فاقد نطفه هستند و قابلیت تبدیل شدن به جوجه را ندارند.
کبوتربازان سنتی به این تخمها «تخم مستی» میگویند. این پدیده از نظر علمی نیز غیرعادی نیست، زیرا در بسیاری از پرندگان، فرآیند تخمگذاری میتواند بدون لقاح انجام شود. مشابه این اتفاق در مرغها نیز دیده میشود و تخم خوراکی روزمره انسانها در اغلب موارد بدون نطفه هستند.
نکته دیگر اینکه ماده این تخم را در فضای باز و در بین سایر کبوترها میگذارد و خودش روی ان میخوابد. در نتیجه این اتفاق پای کبوتر خواب میرود و فرآیند ریکاوری باید همراه با تغذیه و مراقبت باشد. در نتیجه کبوتربازان حرفهای برای جلوگیری از این اتفاق معمولا تخمها را بر میدارند.
نقش تغذیه در افزایش مستی کبوترها
به گزارش راز بقا، تغذیه یکی از عوامل مهم در شدت گرفتن حالت مستی در کبوترها محسوب میشود. در میان کبوتربازان، اعتقاد بر این است که برخی دانههای گرممزاج مانند «قره ماش» میتوانند میزان تحریکپذیری و آمادگی جنسی کبوترها را افزایش دهند. به همین دلیل، زمانی که این دانهها همراه با جیره غذایی اصلی مصرف شوند، احتمال بروز رفتارهای مستی در مادهها بیشتر میشود.
در این دوره، مادهها تغییرات رفتاری محسوسی پیدا میکنند. یکی از مهمترین این تغییرات، عوض شدن صدا است. بسیاری از مادهکبوترها در زمان مستی صدایی شبیه نرها تولید میکنند و به اصطلاح کبوتربازان «قور میزنند». این رفتار نشاندهنده افزایش فعالیت هورمونی و آمادگی تولیدمثل در پرنده است.
برخی پرورشدهندگان حرفهای تلاش میکنند با کنترل نوع تغذیه و مدیریت شرایط نگهداری، شدت این وضعیت را کاهش دهند؛ زیرا مستی بیش از حد میتواند بر عملکرد پروازی کبوتر تأثیر منفی بگذارد.
باورهای محلی درباره تخم مستی
اگرچه تخمهای مستی معمولاً بدون استفاده هستند و اغلب دور ریخته میشوند، اما در برخی مناطق ایران باورهای محلی جالبی درباره آنها وجود دارد. یکی از مشهورترین این باورها مربوط به درمان لکنت زبان در کودکان است. طبق این روایت سنتی، زرده تخم مستی را در دهان کودک میشکنند تا لکنت او برطرف شود.
این باور ریشه در طب عامیانه و فرهنگ شفاهی دارد و تاکنون شواهد علمی معتبری برای تأیید آن ارائه نشده است. با این حال، چنین روایتهایی نشان میدهد که کبوتر و فرآوردههای مرتبط با آن در فرهنگ سنتی بسیاری از مناطق ایران جایگاه ویژهای داشتهاند.
چرا کبوتربازان مستی کبوترها را کنترل میکنند؟
به گزارش راز بقا، در میان کبوتربازان حرفهای، مستی بیش از حد کبوترها معمولاً مطلوب نیست؛ بهویژه زمانی که پرنده برای پرش و پرواز آماده میشود. کبوتر در دوره مستی بخش زیادی از انرژی خود را صرف رفتارهای جفتخواهی و واکنشهای هورمونی میکند و همین مسئله میتواند از توان و تمرکز آن در پرواز بکاهد.
به همین دلیل، حرفهایها پس از مشاهده علائم مستی، اقدام به ترکیب کردن مادهها با نرها میکنند تا این وضعیت بهتدریج کاهش پیدا کند. این کار باعث میشود رفتارهای هیجانی پرنده کنترل شده و کبوتر آمادگی بیشتری برای پرواز پیدا کند.
در واقع، مدیریت مستی در کبوترها بخشی از تجربه سنتی کبوتربازی است؛ تجربهای که طی نسلها شکل گرفته و هنوز هم در میان بسیاری از پرورشدهندگان بهعنوان دانشی کاربردی شناخته میشود.
لینک کپی شد
از میان خبرها
خواندنیها
کبوتر دستپر قوچی؛ جواهری زینتی که با بالهای باشکوهش در آسمان ایران میدرخشد
کبوتر پُشتدار یا دوکَت؛ کبوتر زیبای ایرانی که شبیه نقاشیست | دوکَت قزوین و خرمآباد بهتر است یا دوکَت تهرانی؟
کبوتر پلنگ؛ به چه کبوتری پلنگ میگویند و چرا؟ و یک کبوتر پلنگ را چگونه تشخیص دهیم؟
کبوتر نوکقنار؛ گرانترین و کمیابترین کبوتر ایرانی که هر جفت آن تا ۶۰ میلیون تومان معامله میشود
راز علاقه انسان به کبوتر فاش شد؛ چرا ما کفترباز میشویم؟
کبوتر زاغی؛ گردن درازترین کبوتر جهان معروف به «ملکه کبوترها» که شباهت عجیبی به کلاغ دارد
(ویدئو) کبوتر پوتر انگلیسی؛ درازترین کبوتر دنیا با ۴۰ سانت قد که شلوار دمپا گشاد میپوشد!
ناصر کولیوند؛ کبوترباز مشهور تهران که علاقه زیادی به «تیپلر» دارد و بام او در یافتآباد معروف است
ارسال نظر
ویدیوهای برگزیده
دنیای گیاهان
علم و کیهان