دیان فوسی؛ زندگی و قتل فجیع جانورشناس گوریل‌ها که دهه‌ها از گونه‌های کوهی محافظت کرد و الهام‌بخش جهان شد

راز بقا: دیان فوسی، جانورشناس مشهور، پس از دهه‌ها تلاش برای محافظت از گوریل‌های کوهی، در ۲۷ دسامبر ۱۹۸۵ به قتل رسید. فوسی با روش‌های نوآورانه و پرشور خود در حفظ گونه‌های در خطر انقراض گوریل‌ها، همواره مورد توجه رسانه‌ها و علاقه‌مندان حیات وحش بود.

زندگی و شروع فعالیت‌های دیان فوسی

به گزارش راز بقا، دیان فوسی در اواخر دهه ۱۹۶۰ به آفریقا سفر کرد تا گوریل‌های کوهی در کنگو و رواندا را مطالعه کند. او بدون داشتن آموزش رسمی در علم رفتارشناسی حیوانات (اتولوژی)، تحقیقات میدانی خود را در کبرا، کنگو آغاز کرد. او در یک چادر کوچک زندگی می‌کرد و روز‌ها در جنگل به مطالعه گوریل‌ها می‌پرداخت.

با آغاز جنگ داخلی در کنگو در سال ۱۹۶۷، فوسی به بخش رواندا نقل مکان کرد و در نزدیکی کوه کاریسمبی، پروژه تحقیقاتی جدیدی راه‌اندازی نمود. او یکی از سه «تریمیت» بود که لوییس لیکی انتخاب کرد تا رفتار پریمات‌ها را در زیستگاه طبیعی‌شان مطالعه کنند؛ دو نفر دیگر شامل جین گودال و بیروته گالدی‌کاس بودند.

روش تحقیق و مشاهده گوریل‌ها

فوسی از روش مشاهده صبورانه و بدون مزاحمت برای مطالعه گوریل‌ها استفاده می‌کرد. او ابتدا با مقاومت گوریل‌ها مواجه شد و آنها از حضور او می‌گریختند، اما پس از یک سال، گوریل‌ها شروع به پذیرش حضور او کردند و رفتار‌هایی مانند کوبیدن سینه و صدا دادن را نشان دادند که به گفته فوسی، تلاش حیوانات برای ایجاد ترس در او بود.

به گزارش راز بقا او با مراقبت از دو گوریل جوان به نام‌های «کوکو» و «پاکر»، نه تنها آنها را بازپروری کرد بلکه توانست به مطالعه رشد و رفتار گوریل‌های جوان بپردازد. فوسی همچنین با تقلید صدا‌های گوریل‌ها، از جمله «بلچ» که نشانه رضایت است، توانست رفتار طبیعی آنها را بهتر درک کند و مستندسازی نماید.

روابط نزدیک با گوریل‌ها و داستان دیجیت

فوسی با گوریل‌ها ارتباط نزدیکی برقرار کرد و انگیزه‌ها و رفتار‌های انسانی بیشتری به اعمال آنها نسبت می‌داد. او معتقد بود گوریل‌ها گاهی از انسان‌ها هم نوع‌دوست‌تر هستند. یکی از گوریل‌های محبوب او، دیجیت نام داشت که به دلیل انگشت آسیب‌دیده‌اش نامگذاری شده بود و متأسفانه در سال ۱۹۷۷ توسط شکارچیان غیرقانونی کشته شد.

تلاش‌ها برای حفظ زیستگاه و مقابله با شکارچیان

در سال‌های پایانی زندگی، فوسی تمام تلاش خود را بر حفاظت از زیستگاه گوریل‌ها و مقابله با شکارچیان غیرقانونی متمرکز کرد. به گزارش راز بقا او از روش‌های تهاجمی مانند سوزاندن تله‌ها، استفاده از ماسک برای ترساندن شکارچیان، رنگ کردن دام‌ها و حتی شلیک هوایی برای ترساندن گردشگران استفاده می‌کرد. او به دانشجویانش نیز حمل سلاح آموزش می‌داد.

با این حال، بسیاری از مردم محلی که در حاشیه پارک زندگی می‌کردند و برای بقا به چرای دام و توسعه زمین‌ها روی می‌آوردند، با اقدامات او مخالف بودند و او نتوانست محبوبیت زیادی در بین آنها کسب کند.

قتل دیان فوسی

در اواخر دسامبر ۱۹۸۵، سکوت کوه‌های مه‌آلود وی‌رونگا در رواندا به‌طور ناگهانی شکسته شد. یک کارگر محلی در حال باز کردن درب کلبه دورافتاده دیان فوسی بود که با صحنه‌ای وحشتناک و غیرقابل باور مواجه شد: دیان فوسی، زن شجاعی که دهه‌ها از گوریل‌های کوهی محافظت کرده بود، به طرزی فجیع به قتل رسیده بود.

کلبه کوچک او غارت شده بود و آثار خشونت در هر گوشه آن دیده می‌شد. جسد فوسی با ساطور به شدت مجروح شده بود، نشانه‌ای از خشم و خشونت بی‌رحمانه قاتل. گفته می‌شود حملات او به سطوح مختلف بدن نشان‌دهنده مقاومت دیان و تلاش برای دفاع از خود بود، اما هیچ کمکی نکرد و قاتل با بیرحمی تمام مأموریت خود را انجام داد.

این قتل نه تنها جامعه علمی را شوکه کرد، بلکه دوستداران حیات وحش و فعالان محیط زیست را در سراسر جهان بهت‌زده ساخت. فوسی که با رفتار تهاجمی خود در حفاظت از گوریل‌ها، شکارچیان غیرقانونی و حتی برخی محلی‌ها را به چالش کشیده بود، در نهایت قربانی همین برخورد‌های پرخطر شد.

با وجود تحقیقات گسترده، قاتل هرگز شناسایی نشد. بسیاری معتقدند شکارچیان غیرقانونی مسئول این قتل بودند، اما نظریه‌های دیگری نیز مطرح شده است، از جمله خصومت‌های محلی یا اختلافات داخلی در تیم‌های حفاظت. قتل فوسی تا امروز یکی از مرموزترین و تراژیک‌ترین رویداد‌های دنیای علم و محیط زیست باقی مانده است.

برای مطالعه بیش‌تر بخوانید:

سپید برف: تنها گوریل سفید جهان که ۳۸ سال داشت و در اثر ابتلا به سرطان پوست درگذشت

گریل؛ موجودی بسیار کمیاب، هوشمند و پیچیده که حاصل جفت‌گیری گوریل نر و شامپانزه ماده است!

میراث دیان فوسی در علم جانورشناسی و حفاظت از محیط زیست

دیان فوسی با زندگی و تلاش‌هایش الهام‌بخش نسل‌های بعدی دانشمندان و فعالان محیط زیست شد. کتاب مشهور او، «گوریل‌ها در مه» (Gorillas in the Mist)، تصویری بی‌نظیر از زندگی گوریل‌های کوهی ارائه می‌دهد و به حفاظت از گونه‌های در خطر انقراض کمک کرده است.

او نشان داد که مراقبت، صبر و ارتباط نزدیک با حیوانات، می‌تواند دانش ما از رفتار طبیعی پریمات‌ها را به شکل عمیق و انسانی گسترش دهد. روش‌های نوآورانه او در مقابله با شکارچیان و حفاظت از زیستگاه‌ها، هنوز هم الگویی برای فعالان محیط زیست در سراسر جهان است.