راز بقا: در دل جنگلهای گرم و مرطوب اندونزی، جایی میان سکوت سنگین درختان استوایی و صدای دوردست حیات وحش، موجودی زندگی میکند که حتی باتجربهترین طبیعتگردان را هم مبهوت کرده است؛ ماری غولپیکر با نام «ایبو بارون» که معنایش در زبان اندونزیایی «بارونس» است.
به گزارش راز بقا، این پایتون ماده، اکنون عنوان بلندترین مار وحشیِ اندازهگیریشده و تأییدشده جهان را در اختیار دارد؛ رکوردی که توسط Guinness World Records ثبت شده است. اما داستان «بارونس» فقط درباره اعداد نیست؛ درباره بقا، حفاظت و رابطه پیچیده انسان و طبیعت است.
ایبو بارون نخستین بار در اواخر سال ۲۰۲۵ در منطقه ماروس در جنوب سولاوسی اندونزی مشاهده شد. خبر وجود یک مار غولآسا به سرعت میان فعالان حیاتوحش پیچید.
رادو فرنتیو، عکاس و ماجراجوی طبیعت که بیش از دو دهه در اندونزی زندگی کرده، وقتی برای نخستین بار با این مار روبهرو شد، شوکه شد. او بعدها گفت: «در تمام سالهایی که با مارها سروکار داشتم، هرگز نمونهای به این عظمت ندیده بودم. این مار میتواند بهراحتی یک گوساله را ببلعد.»
فرنتیو به همراه دیاز نوگراها، راهنمای حیاتوحش و متخصص دارای مجوز کار با مارها، به سولاوسی سفر کردند تا اندازه واقعی این حیوان را ثبت کنند.

در ۱۸ ژانویه، تیم تحقیقاتی با استفاده از متر نقشهبرداری که انحنای طبیعی بدن مار را دنبال میکرد، اندازهگیری را انجام دادند.
نتیجه حیرتانگیز بود:
طول: ۲۳ فوت و ۸ اینچ (حدود ۷.۲ متر)
وزن: ۲۱۳ پوند (حدود ۹۶ کیلوگرم)
وضعیت: اندازهگیری در حالت هوشیاری کامل (بدون بیهوشی)
نکته مهم اینجاست که مار هنگام اندازهگیری بیهوش نشده بود. در صورت بیهوشی، عضلات کاملاً شل میشوند و طول ثبتشده میتواند تا ۱۰ تا ۱۵ درصد بیشتر شود. این یعنی احتمال دارد «بارونس» حتی بزرگتر از رقم ثبتشده باشد.
گونه این مار، پایتون مشبک با نام علمی Malayopython reticulatus است؛ گونهای که بهطور کلی بهعنوان بلندترین مار جهان شناخته میشود و معمولاً بین ۳ تا ۶ متر رشد میکند. اما ایبو بارون از محدوده معمول عبور کرده است.
در طول تاریخ، گزارشهای متعددی از مارهای غولپیکر منتشر شده است. اما اغلب این ادعاها:
مستند نبودهاند، بر اساس روایتهای غیررسمی ثبت شدهاند و یا حیوان پس از کشف کشته شده و امکان بررسی دقیق از بین رفته است.
تفاوت «بارونس» در این است که:
اندازهگیری دقیق و مستند انجام شده، روند کار تصویربرداری و فیلمبرداری شده و مهمتر از همه، مار زنده مانده است. و همین موضوع او را به یک استثنا تبدیل میکند.

وقتی خبر وجود این مار پیچید، خطر جدیای او را تهدید میکرد. مارهای بزرگ اغلب بهدلیل ترس مردم یا تجارت غیرقانونی کشته میشوند.
در این میان، یک فعال محلی به نام بودی پوروانتو وارد عمل شد. او مار را خریداری کرد تا از فروش یا کشتهشدنش جلوگیری کند و در زمین شخصی خود پناهگاهی موقت برایش ساخت؛ جایی که اکنون در کنار چند مار نجاتیافته دیگر زندگی میکند.
رهاسازی او در طبیعت نیز ساده نیست. کاهش طعمههای بزرگ مانند خوکهای وحشی و افزایش سکونتگاههای انسانی باعث میشود مارهای بزرگ به روستاها نزدیک شوند؛ و نتیجه چنین مواجههای تقریباً همیشه مرگ مار است.
پایتونهای مشبک سمی نیستند، اما قدرت بدنی فوقالعادهای دارند. آنها با پیچیدن دور طعمه و ایجاد فشار، باعث خفگی میشوند.
در شرایط طبیعی، رژیم غذایی آنها شامل:
خوکهای وحشی، گوزنها، میمونها، گاهی دامهای اهلی و در موارد بسیار نادر، حمله به انسان نیز گزارش شده است. همین موضوع باعث شده ترس عمومی نسبت به این مارها بالا باشد.
در بسیاری از مناطق اندونزی، این مارها علاوه بر ترس عمومی، برای گوشت یا تجارت پوست نیز شکار میشوند.

با وجود ثبت رکورد، خود فرنتیو معتقد است احتمال وجود مارهای بزرگتر در طبیعت کاملاً واقعی است.
جنگلهای انبوه جنوب شرق آسیا هنوز ناشناختههای زیادی در خود پنهان کردهاند. بسیاری از حیوانات عظیمالجثه پیش از ثبت رسمی کشته میشوند یا هرگز دیده نمیشوند.
شاید «بارونس» تنها یکی از شگفتیهای پنهان این اکوسیستم باشد.
یکی از اهداف اصلی ثبت این رکورد، تغییر نگاه مردم است.
وقتی یک حیوان بهعنوان رکورددار جهانی شناخته میشود، تبدیل به سرمایهای زیستی و حتی گردشگری میشود. مفهوم «گردشگری خزندهشناسی» در حال رشد است؛ تورهایی که تمرکز آنها مشاهده خزندگان در زیستگاه طبیعی است.
اگر جوامع محلی بفهمند که یک مار زنده میتواند گردشگر جذب کند، درآمد پایدار ایجاد کند و توجه جهانی جلب کند احتمال حفاظت از آن بیشتر میشود.

داستان «بارونس» یادآور یک واقعیت مهم است که طبیعت هنوز تمام رازهایش را فاش نکرده است. در عصری که بسیاری تصور میکنند همه چیز کشف شده، موجودی ۷ متری از دل جنگل بیرون میآید و رکورد جهان را میشکند؛ و شاید جایی در تاریکی جنگلهای استوایی، ماری بزرگتر از او هم در سکوت حرکت میکند…