۱۹ نر برای یک ماده؛ لاکپشتهای هرمان ماده به دلیل تجاوز جنسی مداوم خود را از صخرهها پرت میکنند و میمیرند!
پژوهشی درباره لاکپشت هرمان در جزیره گولم گراد نشان میدهد نسبت بالای نرها و فشار جفتگیری میتواند باعث فرار مادهها و سقوط ناخواسته از صخره شود؛ تحلیل علمی پشت تیترهای جنجالی این ماجرا را در این مقاله از راز بقا بخوانید.
راز بقا: در روزهای اخیر خبری در فضای مجازی دستبهدست شد که ادعا میکرد «لاکپشتهای خشکیزی به دلیل تجاوز جنسی مداوم، خود را از صخرهها پرت میکنند و میمیرند». تیترهایی تکاندهنده و احساسی که ذهن هر خوانندهای را درگیر میکند. اما واقعیت علمی ماجرا چیست؟ آیا واقعاً چنین رفتاری در طبیعت رخ میدهد، یا با یک برداشت اغراقآمیز رسانهای طرف هستیم؟
به گزارش راز بقا، برای پاسخ، باید سراغ یک پژوهش میدانی برویم که روی گونهای از لاکپشتهای خشکیزی به نام Hermann’s tortoise انجام شده است؛ گونهای اروپایی که در بخشهایی از جنوب اروپا و منطقه بالکان زندگی میکند.
زیستگاه خاص؛ جزیرهای با تعادل بههمخورده
پژوهش مورد بحث در جزیره کوچک و صخرهای Golem Grad انجام شده؛ جزیرهای در دریاچه پرسپا در کشور North Macedonia. این جزیره مساحتی محدود دارد و به دلیل نبود شکارچیان بزرگ، جمعیت لاکپشتها در آن طی سالها افزایش یافته است.
اما نکته کلیدی اینجاست: در برخی نقاط جزیره، نسبت نر به ماده به شکل غیرعادی بالا بوده است در گزارشها حتی عدد ۱۹ نر در برابر یک ماده هم ثبت شده است. چنین نسبتی در دنیای جانوران بسیار افراطی محسوب میشود.
در شرایط طبیعی، تعادل جنسیتی نزدیک به ۱ به ۱ است یا با اختلافی جزئی. اما وقتی این نسبت تا این حد بههم میخورد، فشار رفتاری شدیدی ایجاد میشود.
لاکپشت هرمان؛ موجودی آرام با تاریخی طولانی
لاکپشت هرمان گونهای نسبتاً کوچک است که طول لاکش معمولاً بین ۱۵ تا ۲۸ سانتیمتر متغیر است. وزن آن اغلب کمتر از دو کیلوگرم است و میتواند بیش از ۵۰ سال عمر کند. این گونه گیاهخوار است و از علفها، برگها، گلها و گاهی میوههای کوچک تغذیه میکند.
زیستگاه طبیعی آن شامل علفزارهای خشک، دامنههای سنگی، جنگلهای باز و مناطق نیمهخشک جنوب اروپا است. این لاکپشتها روزفعال هستند و برای تنظیم دمای بدن خود به نور خورشید وابستهاند؛ بنابراین بخش قابلتوجهی از روز را صرف آفتابگیری میکنند.
در نگاه اول، با حیوانی آرام و کمتنش روبهرو هستیم. اما در فصل تولیدمثل، رفتار این گونه تغییر محسوسی پیدا میکند.
فصل تولیدمثل؛ رقابت شدید در پوستهای آرام
با آغاز فصل جفتگیری، نرهای لاکپشت هرمان فعالتر و گاهی تهاجمیتر میشوند. آنها برای جلب توجه مادهها رفتارهایی مانند:
تعقیب طولانیمدت، ضربهزدن با لاک به بدن ماده، گاز گرفتن پاها یا لبه لاک و تلاشهای مکرر برای جفتگیری از خود نشان میدهند.
در شرایط طبیعی که نسبت نر و ماده متعادل است، این رقابتها معمولاً به تعادل میرسد. ماده میتواند فاصله بگیرد، در پوشش گیاهی پنهان شود یا به ناحیهای دیگر برود. اما در یک محیط محدود با تراکم بالا، این امکان کاهش مییابد و فشار رفتاری شدت میگیرد.
جزیرهای کوچک با اکوسیستمی شکننده
مطالعه مورد بحث در جزیره Golem Grad انجام شده؛ جزیرهای کوچک در دریاچه پرسپا در کشور North Macedonia. این جزیره اکوسیستمی بسته دارد؛ یعنی مهاجرت به آن و از آن بسیار محدود است.
به دلیل نبود شکارچیان طبیعی بزرگ و شرایط مناسب زیستی، جمعیت لاکپشتها در این جزیره بالا رفته است. اما نکته کلیدی، عدم تعادل جنسیتی در برخی بخشهای جمعیت بود؛ بهطوری که تعداد نرها به شکل محسوسی بیشتر از مادهها گزارش شد.
همین عدم تعادل، زمینهساز افزایش شدید فشار جفتگیری شد.
فشار جفتگیری؛ مفهومی کلیدی در رفتارشناسی
در زیستشناسی رفتاری، اصطلاح «فشار جفتگیری» زمانی به کار میرود که رقابت نرها برای دسترسی به مادهها آنقدر شدید شود که برای مادهها هزینههای فیزیکی و زیستی ایجاد کند.
این هزینهها میتواند شامل موارد زیر باشد:
کاهش زمان تغذیه، افزایش مصرف انرژی به دلیل فرار مداوم، ایجاد زخمهای سطحی یا آسیب به لاک، افزایش سطح استرس مزمن و کاهش موفقیت در تخمگذاری برای حیوانی با سرعت حرکت پایین و متابولیسم کند، فرارهای مکرر بسیار پرهزینه است. انرژیای که باید صرف رشد، بقا یا تولیدمثل شود، در مسیر گریز هدر میرود.
سقوط از صخره؛ یک پیامد ناخواسته
جزیره Golem Grad دارای بخشهای صخرهای و شیبهای تند است. پژوهشگران مشاهده کردند برخی مادهها هنگام فرار از تعقیب مداوم نرها، به سمت نواحی پرتگاهی حرکت میکنند. در برخی موارد، این حرکت به سقوط از ارتفاع و مرگ منجر شده است.
نکته مهم این است که این رفتار به عنوان «واکنش فرار» تفسیر شده است. خزندگان تصمیمهای پیچیده مبتنی بر درک آینده نمیگیرند؛ بلکه در لحظه و بر اساس غریزه به تهدید پاسخ میدهند.
در محیطی کوچک، مسیر فرار همیشه به فضای امن ختم نمیشود. گاهی زمین ناگهان تمام میشود.
پیامدهای بلندمدت برای جمعیت
مرگ یا تضعیف مادهها فقط یک اتفاق فردی نیست؛ بلکه میتواند کل جمعیت را تحت تأثیر قرار دهد. اگر مادهها به دلیل فشار بالا:
کمتر تخم بگذارند، زودتر از بین بروند، یا دچار ضعف جسمی شوند و نرخ تولیدمثل کاهش مییابد و پایداری جمعیت به خطر میافتد.
در اکوسیستمهای جزیرهای که ورود و خروج افراد محدود است، چنین تغییراتی میتواند سریعتر به کاهش جمعیت یا تغییر ساختار ژنتیکی منجر شود.
نقش دما و تغییرات اقلیمی
در بسیاری از خزندگان، از جمله لاکپشتها، جنسیت جنین به دمای تخم در دوره رشد بستگی دارد. اگر دمای محیط در سالهای متوالی به شکلی باشد که تولد نرها افزایش یابد، نسبت جنسیتی بهتدریج برهم میخورد.
گرمایش جهانی میتواند در برخی مناطق چنین اثری داشته باشد؛ بنابراین تغییرات اقلیمی، حتی اگر مستقیماً باعث مرگ حیوانات نشوند، ممکن است از طریق تغییر نسبت جنسیتی، فشار رفتاری شدیدی ایجاد کنند.
این مسئله نشان میدهد که پیامدهای تغییرات محیطی همیشه فوری و آشکار نیستند؛ گاهی سالها بعد در قالب بحرانهای رفتاری خود را نشان میدهند.
آیا این رفتار «خودکشی» است؟
از دیدگاه علمی، پاسخ منفی است.
خودکشی مستلزم آگاهی از مرگ و تصمیمگیری آگاهانه است. هیچ شواهدی مبنی بر وجود چنین سطحی از خودآگاهی در خزندگان وجود ندارد. آنچه مشاهده شده، تلاش برای بقا در شرایط فشار شدید است؛ تلاشی که در محیطی محدود گاهی به نتیجهای مرگبار ختم میشود.
استفاده از واژه «خودکشی» بیشتر یک انتخاب رسانهای برای جلب توجه بوده تا توصیفی دقیق از رفتار حیوان.
برای مطالعه بیشتر بخوانید:
فساد حیرتانگیز در بین پنگوئنها؛ از تجاوز گروهی تا فاحشگی!
تاریکترین رازهای حیات وحش؛ از زندهخواری تا تجاوز و قتل نوزادان و آدمخواری
رفتارهای شدید همجنسگرایانه در زرافهها؛ چرا زرافهها نر با هم رابطه جنسی دارند؟
تصویری واقعیتر از طبیعت
این پرونده نشان میدهد طبیعت همیشه تصویری رمانتیک و هماهنگ ندارد. رقابت، فشار و انتخاب طبیعی بخشی از سازوکار آن هستند. گاهی همین سازوکارها، وقتی تعادل جمعیتی بههم بخورد، به نتایجی پیشبینینشده منجر میشوند.
ماجرای لاکپشتهای جزیره Golem Grad بیش از آنکه داستانی احساسی باشد، نمونهای علمی از شکنندگی اکوسیستمهای بسته و اهمیت تعادل جنسیتی در پایداری جمعیتهای جانوری است.
خبر اولیه بر پایه یک مطالعه واقعی شکل گرفته است، اما روایت رسانهای آن سادهسازی و هیجانزده بوده است. برخی لاکپشتهای ماده هنگام فرار از فشار جفتگیری در محیطی محدود دچار سقوط شدهاند، اما این رفتار به معنای خودکشی آگاهانه نیست.
این داستان هشداری درباره اهمیت تعادل در جمعیتهای جانوری، اثرات تغییرات محیطی و پیچیدگی رفتارهای تولیدمثلی در طبیعت است. گاهی پشت یک تیتر جنجالی، درسی عمیق درباره زیستشناسی و بقا پنهان شده است.
لینک کپی شد
از میان خبرها
خواندنیها
ساحل خونین؛ فیلمی دردناک از حمله پرندهها به تخمهای لاکپشت و تلاش لاکپشت برای حفظ بچههایش
لاکپشت یا لاکپشت دریایی؟ چرا برخی لاکپشتها در کوه و بیابان زندگی میکند و برخی در دریا و آب؟
لاکپشت آملانیسم؛ کشف نادرترین گونه لاکپشت جهان در استان گیلان که تنوع زیستی ایران را دگرگون کرد
ماتاماتا؛ ترسناکترین لاکپشت جهان معروف به اژدهای مرداب که شبیه دایناسور است
لاکپشت غولپیکر لاکنرم کانتور: شکارچی بیرحمی که همیشه بیحرکت است و ۱۰۰ کیلو وزن دارد!
لاکپشت مهمیزدار ایران؛ لاکپشت بومی ایران که هرگز آب نمیخورد و تا ۵۰ سال عمر میکند
لاکپشت رودخانه مری؛ لاکپشتی که روی سرش جلبک دارد و با آلت تناسلیاش نفس میکشد
لاکپشت تمساحی؛ جانوری ترسناک با ۱۸۰ کیلو وزن معروف به «دایناسور لاکپشتها» که ۲۰۰ سال عمر میکند
ارسال نظر
