راز بقا: در یکی از مهمترین اکتشافات معدنی سالهای اخیر، معدنکاران در کشور میانمار موفق به کشف یک یاقوت عظیم به وزن ۱۱ هزار قیراط شدهاند؛ سنگی که اکنون بهعنوان دومین یاقوت بزرگ کشفشده در تاریخ این کشور شناخته میشود.
به گزارش راز بقا و به نقل از ایندپندنت، این کشف در منطقه معدنی موگوک (Mogok) در شمال استان ماندالای انجام شده؛ منطقهای که بهعنوان قلب صنعت سنگهای قیمتی میانمار شناخته میشود.
بر اساس گزارش رسانههای دولتی، این یاقوت خام در اواسط ماه آوریل کشف شده و وزن آن به حدود ۲.۲ کیلوگرم میرسد. اگرچه در سال ۱۹۹۶ یاقوت بزرگتری به وزن ۲۱ هزار و ۴۵۰ قیراط در همین کشور یافت شده بود، اما کارشناسان معتقدند نمونه جدید به دلیل کیفیت بالاتر، ارزشمندتر از کشف قبلی است.
یاقوت تازه کشفشده دارای رنگی خاص با طیف قرمز متمایل به بنفش و تهرنگهای زرد ملایم توصیف شده است. شفافیت متوسط، کیفیت رنگ بالا و سطح بازتابی قوی از ویژگیهایی است که ارزش این سنگ را افزایش داده است. همین خصوصیات باعث شده کارشناسان آن را یکی از کمنظیرترین نمونههای کشفشده در سالهای اخیر بدانند.

میانمار یکی از بزرگترین تولیدکنندگان یاقوت در جهان است و گفته میشود تا ۹۰ درصد عرضه جهانی این سنگهای قیمتی از این کشور تأمین میشود. معادن اصلی در مناطق موگوک و مونگسو قرار دارند و صنعت سنگهای قیمتی بخش مهمی از اقتصاد این کشور را تشکیل میدهد.
با این حال، تجارت سنگهای قیمتی در میانمار همواره با حاشیههای سیاسی و حقوق بشری همراه بوده است. سازمانهای بینالمللی از جمله «گلوبال ویتنس» بارها از جواهرسازان خواستهاند از خرید سنگهای قیمتی این کشور خودداری کنند، زیرا این تجارت در طول دههها بهعنوان منبع مالی دولتهای نظامی و گروههای مسلح مورد استفاده قرار گرفته است.
پس از انتخابات اخیر که با انتقاد گسترده گروههای حقوق بشری و مخالفان سیاسی مواجه شد، ساختار سیاسی جدیدی در میانمار شکل گرفت. در همین حال، مقامات نظامی این کشور نیز کنترل بخشهایی از صنعت معدن را در دست دارند. گزارشها نشان میدهد که منابع حاصل از استخراج سنگهای قیمتی، علاوه بر دولت، به برخی گروههای مسلح قومی نیز میرسد که برای خودمختاری در حال جنگ هستند.
این وضعیت باعث شده صنعت سنگهای قیمتی، همزمان با ارزش اقتصادی بالا، به یکی از عوامل تداوم درگیریهای داخلی در میانمار تبدیل شود؛ کشوری که ثروت زیرزمینی آن در کنار بحرانهای سیاسی، تصویری پیچیده و پرتنش از یک اقتصاد مبتنی بر معدن ارائه میدهد.
امنیت مناطق معدنی در این کشور همچنان بسیار ناپایدار و پرتنش گزارش میشود. شهر موگوک نیز در ژوئیه ۲۰۲۴ برای مدتی کوتاه به کنترل «ارتش آزادیبخش ملی تاآنگ» Ta’ang National Liberation Army (TNLA) درآمد؛ گروهی چریکی که نماینده اقلیت قومی پالاونگ در میانمار است.
این گروه در دورهای که کنترل منطقه را در دست داشت، مدیریت فعالیتهای معدنی را نیز بر عهده گرفت. با این حال، این وضعیت پایدار نماند و در ادامه، کنترل معادن دوباره به ارتش میانمار بازگردانده شد. این تغییر قدرت در چارچوب یک توافق آتشبس صورت گرفت که با میانجیگری چین و در اواخر سال گذشته به نتیجه رسید.
این تحولات نشان میدهد که معادن منطقه موگوک نهتنها از نظر اقتصادی اهمیت بالایی دارند، بلکه بهشدت درگیر معادلات نظامی و سیاسی پیچیده نیز هستند؛ وضعیتی که امنیت استخراج و تجارت سنگهای قیمتی را در این منطقه همواره در معرض خطر قرار داده است.