رفتار مرموز شیرها و ببرها پس از بو کشیدن و قبل از جفت‌گیری؛ پای یک اندام مخفی در میان است!

راز بقا: اگر تاکنون تصویری از یک شیر یا ببر را دیده‌اید که لب بالایی خود را جمع کرده، دندان‌هایش را نمایان کرده و حالتی عجیب به چهره‌اش داده است، احتمالاً شاهد یکی از جالب‌ترین رفتارهای حسی در دنیای جانوران بوده‌اید. این رفتار که «واکنش فلمن» نام دارد، در واقع نوعی ابزار پیشرفته برای بررسی و تحلیل بوهای موجود در محیط است.

به گزارش راز بقا، شیرها و ببرها تنها به حس بویایی معمولی خود متکی نیستند. آن‌ها درون دهان خود اندام ویژه‌ای به نام «جاکوبسون» یا «اندام وُمرونازال» دارند که وظیفه‌اش شناسایی ترکیبات شیمیایی و فرومون‌های موجود در هوا است. زمانی که این گربه‌سانان بزرگ با بوی مهمی روبه‌رو می‌شوند، تلاش می‌کنند اطلاعات بیشتری درباره آن به دست آورند.

در این شرایط، حیوان لب بالایی خود را بالا می‌کشد، بینی را جمع می‌کند و سرش را برای چند لحظه در وضعیت خاصی نگه می‌دارد. هم‌زمان، با حرکت زبان و مکش هوا، ذرات حامل بو را به سمت اندام جاکوبسون هدایت می‌کند تا این ساختار تخصصی بتواند آن‌ها را به‌دقت تجزیه و تحلیل کند.

این رفتار به شیرها و ببرها کمک می‌کند تا اطلاعات ارزشمندی درباره محیط اطراف خود به دست آورند. برای مثال، آن‌ها می‌توانند تشخیص دهند که آیا فرد دیگری از گونه خود اخیراً در آن منطقه حضور داشته است یا خیر. همچنین این واکنش در شناسایی وضعیت تولیدمثلی حیوانات ماده نقش مهمی ایفا می‌کند و اطلاعاتی درباره آمادگی آن‌ها برای جفت‌گیری در اختیار نرها قرار می‌دهد.

واکنش فلمن علاوه بر مسائل مرتبط با تولیدمثل، در شناخت بهتر قلمرو و ارزیابی نشانه‌های شیمیایی برجای‌مانده از سایر جانوران نیز کاربرد دارد. به همین دلیل، این رفتار یکی از ابزارهای مهم ارتباطی و بقا در میان گربه‌سانان بزرگ به شمار می‌رود.

هرچند ظاهر این حالت ممکن است برای انسان شبیه یک چهره خشمگین یا واکنشی به بوی نامطبوع به نظر برسد، اما در واقع پشت این حرکت عجیب، یک سازوکار پیچیده زیستی قرار دارد که به شیرها و ببرها اجازه می‌دهد دنیای اطراف خود را با دقتی فراتر از حس بویایی معمولی درک کنند.