فقط ۵ پرنده از این گونه باقی مانده بود؛ دانشمندان برای نجاتشان دست به یک قمار عجیب زدند

راز بقا: در سال ۱۹۸۱ تنها پنج سینه‌سرخ سیاه (Black Robin) روی زمین باقی مانده بودند؛ دانشمندان از پرندگان دیگر برای بزرگ‌کردن جوجه‌هایشان کمک گرفتند. در آستانهٔ فصل تولیدمثل سال‌های ۱۹۸۱–۱۹۸۲، تنها پنج پرنده از گونهٔ سینه‌سرخ سیاه جزیرهٔ چاتهام باقی مانده بود: یک جفت به نام‌های Old Blue و Old Yellow، یک جفت دیگر به نام‌های Green و White و یک جوجه که از سال قبل زنده مانده بود. در آن زمان این گونه احتمالاً کمیاب‌ترین پرندهٔ جهان محسوب می‌شد.

به گزارش راز بقا به نقل از indiatimes، این پرنده با نام علمی Petroica traversi بومی جزایر چاتهام در نیوزیلند است؛ مجمع‌الجزایری دورافتاده در حدود ۸۰۰ کیلومتری شرق جزیرهٔ جنوبی نیوزیلند. مشکل اصلی زمانی تشدید شد که موش‌ها و گربه‌هایی که اروپایی‌ها وارد منطقه کرده بودند به جمعیت این پرنده آسیب زیادی زدند. تخریب جنگل‌ها نیز وضعیت را بدتر کرد. در سال ۱۹۷۳ حدود ۱۸ سینه‌سرخ سیاه باقی مانده بود و تا سال ۱۹۷۶ تعدادشان به هفت پرنده کاهش یافت. تلاش‌هایی برای انتقال پرندگان و احیای زیستگاهشان انجام شد، اما بیماری، شرایط نامساعد جوی و عوامل دیگر همچنان جمعیت را کاهش داد. 

تا پایان فصل تولیدمثل ۱۹۷۸–۱۹۷۹، فقط پنج پرنده باقی مانده بودند.

یکی از این پرندگان ماده، Old Blue، در سال ۱۹۸۰ حدود ۱۰ سال داشت؛ سنی بسیار بالا برای گونه‌ای که میانگین طول عمرش تنها حدود چهار تا پنج سال بود.

ایده‌ای غیرمعمول برای نجات گونه

دانشمندی به نام Don Merton که سرپرستی تیم حفاظت از این پرندگان را بر عهده داشت، متوجه شد که صرفاً محافظت از پرندگان و انتظار برای تولیدمثل طبیعی کافی نیست.
سینه‌سرخ‌های سیاه معمولاً فقط یک بار در سال تخم‌گذاری می‌کردند؛ بنابراین تیم حفاظت تصمیم گرفت کاری بسیار غیرمعمول انجام دهد: اولین سری تخم‌ها را از لانهٔ والدین خارج کند تا پرنده‌ها تصور کنند تخم‌هایشان از بین رفته و دوباره تخم‌گذاری کنند.

اما این سؤال مهم وجود داشت که با تخم‌های خارج‌شده چه کنند.

محققان از روشی به نام Cross-fostering (پرورش توسط والدین جایگزین) استفاده کردند؛ یعنی تخم‌های سینه‌سرخ سیاه را در اختیار گونهٔ دیگری از پرندگان قرار دادند تا آنها تخم‌ها را گرم کنند و جوجه‌ها را بزرگ کنند.

ابتدا از Chatham Island warbler به‌عنوان والد جایگزین استفاده شد. این پرنده می‌توانست تخم‌ها را جوجه‌کشی کند و در روز‌های ابتدایی از جوجه مراقبت کند، اما برای بزرگ‌کردن جوجه تا مرحلهٔ پرواز کافی نبود.

سپس Chatham Island tomtit نیز وارد برنامه شد و نقش اصلی را در پرورش جوجه‌ها بر عهده گرفت.

این کار ریسک بزرگی داشت؛ زیرا دانشمندان نمی‌دانستند اگر اولین تخم‌های پرنده‌ها را بردارند، آیا آنها واقعاً دوباره تخم خواهند گذاشت یا نه. اما این قمار جواب داد. تا پایان فصل تولیدمثل ۱۹۸۱–۱۹۸۲، جمعیت سینه‌سرخ‌های سیاه از ۵ پرنده به ۱۲ پرنده افزایش پیدا کرد.

نقش Old Blue در نجات گونه

Old Blue چند سال دیگر نیز به تولیدمثل ادامه داد و در سال ۱۹۸۳ به جزیرهٔ South East منتقل شد. آخرین بار در دسامبر همان سال دیده شد و احتمالاً ۱۳ یا ۱۴ ساله بود.

نکتهٔ شگفت‌انگیز این است که تمام سینه‌سرخ‌های سیاه امروزی از نسل تنها شش جوجه‌ای هستند که Old Blue و Old Yellow در آخرین سال‌های تولیدمثلشان به وجود آوردند.جمعیت به‌تدریج افزایش پیدا کرد و طبق گزارش مقاله، در سال ۲۰۱۳ حدود ۲۵۰ پرنده در جزایر Mangere و South East وجود داشت. امروزه تعداد آنها حدود ۳۰۰ پرنده برآورد می‌شود.

در سال ۲۰۲۲ نیز اتحادیهٔ بین‌المللی حفاظت از طبیعت (IUCN) وضعیت این گونه را در فهرست سرخ خود از «در معرض خطر» (Endangered) به «آسیب‌پذیر» (Vulnerable) تغییر داد؛ اتفاقی کم‌سابقه و مثبت برای گونه‌ای که زمانی تنها پنج عضو زنده داشت.

اما یک مشکل همچنان باقی است

از آنجا که تقریباً تمام جمعیت امروزی از تعداد بسیار کمی پرندهٔ اولیه به وجود آمده‌اند، تنوع ژنتیکی این گونه بسیار پایین است. این مسئله باعث می‌شود سینه‌سرخ‌های سیاه همچنان در برابر بیماری، شکارچیان، بلایای طبیعی و تغییرات ناگهانی محیطی آسیب‌پذیر باشند.

بااین‌حال، داستان این پرنده یکی از نمونه‌های موفق حفاظت از گونه‌های در معرض انقراض است و روش‌هایی که برای نجات سینه‌سرخ سیاه توسعه یافتند، بعد‌ها برای کمک به پرندگان در معرض خطر دیگر در سراسر اقیانوس آرام نیز مورد استفاده قرار گرفتند