کفتار؛ شکارچی قدرتمند طبیعت که هنوز درست شناخته نشده است
کفتار یکی از misunderstoodترین گوشت‌خواران طبیعت است؛ حیوانی که سال‌ها به‌عنوان موجودی ترسو و صرفاً لاشه‌خوار شناخته شده، در حالی که کفتارها شکارچیان توانمند، باهوش و بسیار سازگاری هستند. آنها نه سگ‌اند و نه گربه، بلکه خانواده مستقلی از گوشت‌خوارسانان را تشکیل می‌دهند و نزدیک‌ترین خویشاوندان زنده‌شان در میان گروه گربه‌سانان قرار می‌گیرند.
در «راز بقا» درباره کفتار راه‌راه ایران، انواع کفتار، غذای کفتار، قدرت آرواره، صدای کفتار، خنده کفتار، زیستگاه کفتار و رفتارهای عجیب این گوشت‌خوار می‌خوانید. کفتار راه‌راه، گونه‌ای است که در ایران زندگی می‌کند و در بخش‌هایی از کشور، از مناطق کوهستانی تا نواحی خشک و جنوبی، حضور دارد. پژوهش‌های میدانی نیز حضور این گونه را در مناطقی مانند کوه شاهو در کرمانشاه بررسی کرده‌اند.
برخلاف تصور رایج، همه کفتارها صرفاً از لاشه تغذیه نمی‌کنند. کفتار خال‌دار آفریقا شکارچی بسیار موفقی است و بخش بزرگی از غذای خود را از شکار به دست می‌آورد. کفتار راه‌راه نیز بیشتر لاشه‌خوار است، اما در صورت فراهم‌بودن شرایط می‌تواند شکار کند. آرواره‌های قدرتمند و دندان‌های تخصص‌یافته به کفتار اجازه می‌دهند بخش‌هایی از استخوان لاشه را نیز مصرف کند.
یکی از مشهورترین ویژگی‌های کفتار صدای شبیه خنده آن است؛ صدایی که در واقع خنده به معنای انسانی نیست و بخشی از ارتباط صوتی حیوان محسوب می‌شود. در مطالب این تگ، درباره اینکه کفتار چرا «می‌خندد»، چه صداهایی تولید می‌کند، چگونه با اعضای گروه ارتباط برقرار می‌کند و چرا گاهی با شیرها بر سر غذا و قلمرو درگیر می‌شود، بیشتر می‌خوانید.
کفتار در ایران نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. کفتار راه‌راه ایرانی حیوانی شب‌فعال و محتاط است که نقش مهمی در پاکسازی طبیعت از لاشه‌ها دارد. با وجود این، از بین رفتن زیستگاه، کاهش منابع غذایی و تعارض با انسان می‌تواند بقای جمعیت‌های آن را تهدید کند.
در این تگ همچنین سراغ موضوعات جذابی مانند قوی‌ترین کفتار، کفتار در برابر شیر، کفتار و گرگ، سرعت کفتار، طول عمر، توله کفتار و تفاوت کفتار خال‌دار با کفتار راه‌راه می‌رویم. بخشی از مطالب نیز به باورهای قدیمی و خرافاتی درباره کفتار اختصاص دارد تا مشخص شود کدام روایت‌ها ریشه علمی دارند و کدام فقط افسانه‌اند.
پرسش‌های متداول درباره کفتار
کفتار چیست؟
کفتارها خانواده‌ای مستقل از گوشت‌خوارسانان هستند که امروزه چهار گونه زنده دارند: کفتار راه‌راه، کفتار خال‌دار، کفتار قهوه‌ای و گرگ خاکی.
کفتار در ایران وجود دارد؟
بله. گونه کفتار راه‌راه در ایران زندگی می‌کند و در بخش‌هایی از کشور گزارش شده است. زیستگاه این گونه در ایران گسترده است و مطالعات میدانی حضور آن را در مناطق مختلف از جمله کرمانشاه ثبت کرده‌اند.
کفتار چه می‌خورد؟
غذای کفتار به گونه آن بستگی دارد. کفتار راه‌راه بیشتر از لاشه و بقایای جانوران تغذیه می‌کند، اما می‌تواند شکار نیز انجام دهد. کفتار خال‌دار شکارچی بسیار موفقی است و برخلاف تصور رایج، وابسته به لاشه شکار دیگر حیوانات نیست.
آیا کفتار قوی است؟
بله. کفتارها نسبت به اندازه بدنشان قدرت فک بسیار زیادی دارند و توانایی خردکردن استخوان یکی از ویژگی‌های شناخته‌شده آنهاست. همین قدرت باعث شده بتوانند از بخش‌هایی از لاشه استفاده کنند که بسیاری از شکارچیان دیگر قادر به خوردن آن نیستند.
چرا کفتار می‌خندد؟
صدای معروف کفتار خنده واقعی نیست. برخی صداهای زیر و منقطع این حیوان در ارتباطات اجتماعی، اعلام وضعیت و تعامل میان اعضای گروه استفاده می‌شوند و به همین دلیل در زبان عامیانه به «خنده کفتار» معروف شده‌اند.
تفاوت کفتار و گرگ چیست؟
کفتار و گرگ هر دو گوشت‌خوارند، اما از خانواده‌های متفاوتی هستند. گرگ از سگ‌سانان است، در حالی که کفتار خانواده مستقل خود را دارد. شکل بدن، ساختار فک، دندان‌ها و شیوه زندگی این دو حیوان نیز تفاوت‌های مهمی دارد.
آیا کفتار از شیر قوی‌تر است؟
کفتار خال‌دار می‌تواند در رقابت غذایی با شیر بسیار جدی باشد و گروهی از آنها حتی قادرند شیرها را از لاشه دور کنند. اما مقایسه «قدرت» این دو حیوان به تعداد افراد، جنسیت، اندازه، شرایط درگیری و موقعیت بستگی دارد و نمی‌توان یک برنده همیشگی تعیین کرد.
کفتار چند سال عمر می‌کند؟
طول عمر کفتار به گونه و شرایط زندگی بستگی دارد. کفتارهای وحشی معمولاً عمر کوتاه‌تری نسبت به نمونه‌های نگهداری‌شده در اسارت دارند.
آیا کفتار به انسان حمله می‌کند؟
کفتارها می‌توانند در شرایط خاص برای انسان خطرناک باشند، اما انسان معمولاً طعمه اصلی آنها نیست. نزدیک‌شدن به حیوان، به‌خصوص در شب یا در نزدیکی لانه و منبع غذایی، می‌تواند خطر برخورد را افزایش دهد.
«ناموس کفتار» چیست؟
«ناموس کفتار» یک اصطلاح عامیانه و بخشی از باورهای قدیمی درباره اندام تناسلی کفتار است و ادعاهای مربوط به خواص جادویی، درمانی یا جنسی آن پشتوانه علمی ندارد. این باورها حتی می‌توانند به شکار و کشتار غیرقانونی کفتار دامن بزنند.
چند نوع کفتار در جهان وجود دارد؟
امروزه چهار گونه زنده از کفتارها شناخته می‌شود: کفتار راه‌راه، کفتار خال‌دار، کفتار قهوه‌ای و گرگ خاکی. برخلاف سه گونه نخست، گرگ خاکی عمدتاً حشره‌خوار است و بخش بزرگی از رژیم غذایی آن را موریانه‌ها تشکیل می‌دهند.