کبوتر کوهپایه؛ کبوتری متوسط یا درخششی فلزی روی گردن و چشم تیره که صدایش آرام است و زیر زمین لانه درست می‌کند

راز بقا: کبوتر کوهپایه (Stock Dove) گونه‌ای از کبوتر‌های با جثه متوسط است که بومی اروپا، غرب آسیا و بخش‌هایی از شمال آفریقاست. این پرنده اغلب به دلیل شباهت ظاهری‌اش به کبوتر چاهی و کبوتر جنگلی بزرگ نادیده گرفته می‌شود، اما در واقع پرنده‌ای آرام، کم‌سر‌و‌صدا و دارای ویژگی‌های رفتاری و زیست‌محیطی منحصر‌به‌فرد است. 

به گزارش راز بقا، برخلاف کبوتر‌های شهری، کبوتر کوهپایه بیشتر به چشم‌انداز‌های روستایی، جنگل‌های کهنسال، زمین‌های کشاورزی باز و صخره‌ها علاقه دارد و زندگی نسبتاً پنهانی دارد. آوا‌های ملایم، رنگ‌بندی ساده و شیوه‌های غیرمعمول لانه‌سازی، آن را به یکی از جالب‌ترین اعضای خانواده کبوتران تبدیل کرده است. 

ویژگی‌های ظاهری و فیزیکی

به گزارش راز بقا، کبوتر کوهپایه از کبوتر جنگلی بزرگ کوچک‌تر و باریک‌تر است و طول بدن آن حدود ۳۲ تا ۳۴ سانتی‌متر با فاصله دو سر بال ۶۲ تا ۷۰ سانتی‌متر است. رنگ پر‌های آن عمدتاً خاکستری مایل به آبی است و برخلاف کبوتر جنگلی بزرگ، لکه سفید روی گردن ندارد. در عوض، در کناره‌های گردن درخششی فلزی به رنگ سبز و بنفش دیده می‌شود که در نور مناسب کاملاً مشخص است.

یکی از مهم‌ترین نشانه‌های شناسایی این پرنده، چشم تیره آن است. برخلاف کبوتر‌های شهری که معمولاً چشم‌های نارنجی یا قرمز دارند، چشم کبوتر کوهپایه قهوه‌ای تیره تا سیاه است. سینه آن خاکستری روشن با ته‌رنگ صورتی ملایم است و نوار‌های بال تیره‌تر، اما کم‌رنگ‌تر از سایر کبوتر‌ها دیده می‌شوند.

در پرواز، این پرنده ظاهری جمع‌وجور و چابک دارد و با بال‌زدن‌های سریع و سرخوردن‌های کوتاه حرکت می‌کند. نر و ماده شباهت زیادی به هم دارند، هرچند نر‌ها در فصل جفت‌گیری ممکن است درخشش گردن پررنگ‌تری داشته باشند. پرندگان جوان کدرتر هستند و جلای فلزی کمتری دارند. 

زیستگاه، پراکنش و رفتار

به گزارش راز بقا، کبوتر کوهپایه در سراسر اروپا پراکنده است و گستره آن تا غرب روسیه و بخش‌هایی از آسیای مرکزی امتداد دارد. جمعیت‌های شمالی تا حدی مهاجر هستند و در زمستان به مناطق جنوبی‌تر می‌روند، اما جمعیت‌های جنوبی عمدتاً ساکن هستند. این پرنده به دشت‌های باز، زمین‌های کشاورزی، مراتع، پارک‌ها و حاشیه جنگل‌ها علاقه دارد. 

برخلاف بسیاری از کبوترها، کبوتر کوهپایه در حفره‌ها لانه‌سازی می‌کند. سوراخ درختان، لانه‌های قدیمی دارکوب‌ها، تنه‌های توخالی، لانه خرگوش‌ها یا شکاف‌های صخره‌ای از محل‌های محبوب لانه‌سازی آن هستند. همین وابستگی به درختان کهنسال باعث شده که این گونه به تخریب زیستگاه‌ها حساس باشد.

برای مطالعه بیشتر بخوانید:

کبوتر کاکل‌تیغ؛ مقاوم‌ترین کبوتر در برابر گرما با کاکل‌های تیغ‌دار که بسیار محتاط است و هنگام تهدید خودش را همرنگ شن و ماسه می‌کند

مانومئا یا کبوتر منقار دندانی؛ آخرین بازمانده خویشاوند دُدو در ساموآ که پس از سال‌ها دوباره در جنگل‌های دورافتاده دیده شد

خارج از فصل زادآوری، کبوتر‌های کوهپایه اجتماعی‌تر هستند و به صورت گله‌های کوچک دیده می‌شوند. هنگام تغذیه بیشتر روی زمین راه می‌روند و بسیار محتاط‌اند. صدای آنها یک «هوو - هوو» آرام و ریتمیک است که ملایم‌تر و غمگین‌تر از صدای کبوتر جنگلی بزرگ به نظر می‌رسد.

تغذیه، تولیدمثل و چرخه زندگی

به گزارش راز بقا، کبوتر کوهپایه عمدتاً گیاه‌خوار است و از دانه‌ها، غلات، جوانه‌ها، برگ‌ها و ساقه‌ها تغذیه می‌کند. زمین‌های کشاورزی، به‌ویژه مزارع غلات و حبوبات، نقش مهمی در تأمین غذای آن دارند. گاهی در فصل زادآوری ممکن است مقدار کمی بی‌مهرگان نیز مصرف کند.

فصل زادآوری معمولاً از آوریل تا اوت ادامه دارد و اغلب هر جفت دو دوره جوجه‌آوری در سال دارد. ماده دو تخم سفید می‌گذارد که توسط هر دو والد به مدت ۱۶ تا ۱۸ روز گرم نگه داشته می‌شوند. جوجه‌ها مانند سایر کبوتر‌ها با شیر چینه‌دان تغذیه می‌شوند.

جوجه‌ها به سرعت رشد می‌کنند و پس از حدود ۲۸ تا ۳۰ روز قادر به پرواز می‌شوند. کبوتر کوهپایه در طبیعت می‌تواند بیش از ۱۰ سال عمر کند، هرچند شکارچیان و کاهش زیستگاه میانگین عمر را کاهش می‌دهند.

عجیب‌ترین حقایق درباره کبوتر کوهپایه

به گزارش راز بقا، کبوتر کوهپایه با وجود ظاهر ساده‌اش، ویژگی‌های عجیبی دارد. یکی از شگفت‌انگیزترین نکات، لانه‌سازی در زیر زمین است. این پرنده گاهی در لانه‌های متروک خرگوش‌ها، تونل‌ها یا شکاف‌های عمیق صخره‌ای لانه می‌سازد؛ رفتاری که در میان کبوتر‌ها بسیار نادر است و به محافظت از تخم‌ها در برابر شکارچیان کمک می‌کند.

نکته عجیب دیگر، کم‌صدایی بیش از حد این گونه است. صدای آن آن‌قدر آرام است که حتی در فاصله نزدیک نیز ممکن است شنیده نشود، که این موضوع به سبک زندگی پنهان‌کارانه‌اش کمک می‌کند.

درخشش فلزی گردن کبوتر کوهپایه نیز نوعی «زیبایی پنهان» محسوب می‌شود؛ جلوه‌ای که فقط در زاویه خاصی از نور دیده می‌شود. برخلاف بسیاری از کبوترها، این گونه به ندرت وارد شهر‌ها می‌شود و وابستگی شدیدی به زیستگاه‌های طبیعی دارد.

نکته جالب دیگر، وفاداری شدید به محل لانه است. کبوتر‌های کوهپایه سال‌ها به یک حفره مشخص بازمی‌گردند و گاهی برای تصاحب آن با کلاغ‌ها یا جغد‌ها به‌شدت درگیر می‌شوند؛ که رفتاری غیرمنتظره برای پرنده‌ای به این آرامی محسوب می‌شود.