کبوتر کاکل‌تیغ؛ مقاوم‌ترین کبوتر در برابر گرما با کاکل‌های تیغ‌دار که بسیار محتاط است و هنگام تهدید خودش را همرنگ شن و ماسه می‌کند

راز بقا: کبوتر کاکل تیغ (spinifex pigeon) که با نام‌های کبوتر اسپینیفِکس یا کبوتر کاکل‌دار کوهی یا کبوتر گاناوِی (gannaway pigeon) نیز شناخته می‌شود، یکی از متمایزترین و مقاوم‌ترین پرندگان استرالیاست. 

به گزارش راز بقا، این کبوتر با کاکل ظریف، رنگ‌آمیزی خاکی ملایم و توانایی شگفت‌انگیز برای بقا در گرمای شدید، کلیشه‌های رایج درباره زیستگاه کبوتر‌ها را به چالش می‌کشد. دور از خیابان‌ها و شهرها، کبوتر اسپینیفکس متخصص واقعی بیابان‌های استرالیاست.

کبوتری از دل بیابان

به گزارش راز بقا، برخلاف کبوتر‌های شهری آشنا، کبوتر اسپینیفکس یا کاکل‌تیغ در برخی از خشن‌ترین محیط‌های زمین زندگی می‌کند. این گونه بومی استرالیاست و در بیابان‌های سنگلاخی، دشت‌های پوشیده از علف اسپینیفکس و بوته‌زار‌های خشک می‌زید؛ جایی که دما به‌طور منظم از ۴۵ درجه سانتی‌گراد فراتر می‌رود. 

ظاهر آراسته‌اش با کاکلی بلند و رنگ‌های پاستلیِ لطیف در تضاد آشکار با مناظر سخت پیرامون است. این پرنده نمادی از سازگاری و استقامت و در عین حال یکی از زیباترین کبوتر‌های جهان است. 

ویژگی‌های ظاهری و فیزیکی

به گزارش راز بقا، کبوتر کاکل تیغ به‌واسطه کاکل عمودی برجسته‌اش فوراً قابل شناسایی است؛ کاکلی از پر‌های کشیده با نوک‌های تیره که ظاهری آراسته و زینتی به پرنده می‌دهد. طول بدن بالغ‌ها معمولاً ۲۰ تا ۲۴ سانتی‌متر و وزنشان حدود ۸۰ تا ۱۱۰ گرم است؛ اندازه‌ای متوسط در میان کبوتران.

برای مطالعه بیشتر بخوانید:

شب‌خروش شاخ‌دار؛ پرنده‌ای افسانه‌ای با شاخ سرخ و آیین جفت‌گیری رازآلود که در آستانه‌ی انقراض کامل قرار دارد

مانومئا یا کبوتر منقار دندانی؛ آخرین بازمانده خویشاوند دُدو در ساموآ که پس از سال‌ها دوباره در جنگل‌های دورافتاده دیده شد

پرهایش ترکیبی هماهنگ از قهوه‌ای‌های گرم، صورتی شنی، خاکستری‌های نرم و تُن‌های مسی است که به‌خوبی با رنگ‌های بیابان‌های استرالیا همخوانی دارد. بال‌ها نقش‌ونگار‌های ظریف و راه‌راه دارند و زیرتنه روشن‌تر است. چشم‌ها تیره و نافذ و منقار باریک و خاکستری تیره است.

نر و ماده بسیار شبیه‌اند، هرچند نر‌ها ممکن است کاکل کمی بلندتری داشته باشند. جوجه‌ها کاکل کامل ندارند و رنگ‌آمیزی کدرتر است و با بلوغ به تدریج پر‌های بالغ را به‌دست می‌آورند. این رنگ‌آمیزی استتاری، محافظت مؤثری در برابر شکارچیانِ زیستگاه‌های باز و سنگلاخی فراهم می‌کند.

زیستگاه، رفتار و رژیم غذایی

به گزارش راز بقا، کبوتر کاکل تیغ بومی مرکز و شمال استرالیاست؛ از جمله غرب استرالیا، قلمرو شمالی، کوئینزلند و بخش‌هایی از استرالیای جنوبی. این گونه تپه‌های سنگی، بستر‌های خشک رودخانه‌ها، دشت‌های پوشیده از اسپینیفکس و بیابان‌های سنگلاخی اغلب نزدیک منابع آب مانند چشمه‌ها یا آبگیر‌های موقتی را ترجیح می‌دهد. 

این کبوتر که به گرما سازگار شده، بیشتر در صبح زود و اواخر بعدازظهر فعال است و از گرمای اوج ظهر می‌گریزد. در گرم‌ترین ساعات، در شکاف‌های سایه‌دار یا زیر سنگ‌ها پناه می‌گیرد. برخلاف بسیاری از کبوترها، عمدتاً زمینی است و بیشتر راه می‌رود یا می‌دود تا پرواز کند.

غذایش عمدتاً دانه‌هابه‌ویژه دانه‌های علف‌های اسپینیفکس و همچنین دیگر علف‌ها، گیاهان علفی و گاهی حشرات کوچک است. برای نوشیدن آب ناگزیر است و اغلب مسافت‌های طولانی تا آبشخور‌ها می‌پیماید و در آنجا در گروه‌های کوچک جمع می‌شود. پروازش سریع و مستقیم است و صدای سوت‌مانندی از بال‌ها ایجاد می‌کند.

تولیدمثل و چرخه زندگی

زادآوری در کبوتر کاکل تیغ به‌شدت با بارندگی پیوند دارد؛ زیرا باران دسترسی به غذا را افزایش می‌دهد. وقتی شرایط مهیاست، تولیدمثل تقریباً در هر زمانی از سال ممکن است. نمایش‌های خواستگاری شامل بالا بردن کاکل، خم‌شدن و نغمه‌های آرام است.

آشیانه‌ها خراش‌های ساده یا فرورفتگی‌های کم‌عمق روی زمین‌اند که معمولاً میان سنگ‌ها یا زیر پوشش گیاهی برای محافظت ساخته می‌شوند. ماده معمولاً دو تخم سفید می‌گذارد که هر دو والد طی حدود ۱۶ تا ۱۸ روز روی آنها می‌خوابند. جوجه‌ها ناتوان از تخم بیرون می‌آیند و با شیر چینه‌دان ترشحی مغذی که هر دو والد تولید می‌کنند تغذیه می‌شوند.

جوجه‌ها سریع رشد می‌کنند و طی حدود سه هفته پرواز را آغاز می‌کنند. در شرایط مناسب، یک جفت می‌تواند چندین نوبت در سال جوجه بزرگ کند. با وجود محیط سخت، کبوتر کاکل تیغ می‌تواند چندین سال در طبیعت عمر کند و راهبرد‌های بقای چشمگیری را نشان دهد.

عجیب‌ترین ویژگی‌های کبوتر کاکل تیغ

به گزارش راز بقا، یکی از عجیب‌ترین نکات درباره کبوتر کاکل تیغ این است که از مقاوم‌ترین کبوتر‌ها در برابر گرما به شمار می‌آید. این پرنده می‌تواند دما‌هایی را تاب بیاورد که برای بسیاری از پرندگان مرگبار است؛ با اتکا به رفتار‌هایی مانند پناه‌گیری در سایه و سازوکار‌های فیزیولوژیکِ تنظیم دما.

ویژگی غیرمعمول دیگر، کاکل پردار آن است که احتمالاً در ارتباط‌گیری و انتخاب جفت نقش دارد. در حالی‌که کاکل در میان کبوتر‌ها نادر است. هنگام هشدار یا هیجان، پرنده می‌تواند کاکل را بالا ببرد یا بخواباند تا حالت خود را نشان دهد.

برخلاف کبوتر‌های شهری، کبوتر کاکل تیغ بسیار محتاط و گریزان است. هنگام تهدید، اغلب بی‌حرکت می‌ایستد و آن‌چنان با سنگ و شن هم‌رنگ می‌شود که تقریباً ناپدید می‌گردد.

این گونه همچنین در هنگام برخاستن صدای سوت بال‌ها تولید می‌کند؛ صدایی که از پر‌های تخصصی بال ناشی می‌شود و نقش هشدار صوتی برای دیگر کبوتر‌ها دارد. 

شگفت‌آورتر از همه، وابستگی آن به آب در چنین نواحی خشکی است. با وجود زندگی در بیابان، کبوتر کاکل تیغ باید مرتب آب بنوشد و می‌تواند هر روز کیلومتر‌ها برای رسیدن به آبشخور‌ها پرواز کند.

این پرنده کلیشه‌ها را می‌شکند: ثابت می‌کند کبوتر‌ها صرفاً زباله‌خواران شهری نیستند، بلکه می‌توانند بازماندگانی تخصص‌یافته، زیبا و خاموش در بیابان باشند؛ جایی که کمتر پرنده‌ای جرأت زندگی دارد.