بازسازی چهره «زیبای لولان»؛ زنی ۳۸۰۰ ساله که به طرز عجیبی بدن او در دل کویر سالم ماند

در جایی از حاشیه صحرای تاکلاماکان، جایی که گرما، خشکی و نمک بقای هر موجود زنده‌ای را دشوار می‌کند، زنی نزدیک به چهار هزار سال پیش دفن شد. وقتی باستان‌شناسان در سال ۱۹۸۰ به آرامگاه او رسیدند، با چیزی روبه‌رو شدند که بیشتر به یک توقف ناگهانی در زمان شباهت داشت تا یک جسد باستانی: موها، پوست، مژه‌ها و بخش‌هایی از چهره او هنوز قابل مشاهده بود.

این مومیایی بعدها به نام «زیبای لولان» یا بانوی لولان شناخته شد. منابع رسمی شهرستان روچِیانگ در سین‌کیانگ قدمت او را حدود ۳۸۰۰ سال و سنش هنگام مرگ را حدود ۴۰ تا ۵۰ سال اعلام کرده‌اند. او در گورستان باستانی «تیه‌بان‌هه» در نزدیکی منطقه لولان و در حاشیه حوضه تاریم پیدا شد.

راز حفظ شدن چهره بانوی لولان چیست؟

برخلاف مومیایی‌های مشهور مصر که با روش‌های آیینی و انسانی حفظ می‌شدند، بانوی لولان محصول یک مومیایی‌شدن طبیعی است. محیط فوق‌العاده خشک صحرای تاکلاماکان، همراه با خاک شور و کمبود شدید رطوبت، آب موجود در بافت‌های بدن را به‌سرعت از بین برد و شرایط مناسبی برای فعالیت میکروب‌های تجزیه‌کننده باقی نگذاشت.

همین شرایط باعث شد حتی جزئیاتی مانند مو و مژه‌ها نیز تا امروز باقی بماند. گزارش‌های تاریخی درباره این کشف از حفظ قابل توجه پوست و بافت‌های بدن نیز خبر می‌دهند.

با کمک هوش مصنوعی، چهره «بانوی لولان» بازسازی شده است

زنی از عصر برنز

بانوی لولان حدود ۱۸۰۰ سال پیش از میلاد زندگی می‌کرد؛ یعنی در دوره‌ای که مسیرهای تجاری بزرگ جاده ابریشم هنوز به شکل تاریخی شناخته‌شده آن وجود نداشتند. بقایای او همراه با لباس‌های پشمی، پوست و کفش‌های چرمی پیدا شد و همین اشیا تصویری از زندگی مردمان ساکن حوضه تاریم در عصر برنز به دست می‌دهد.

ظاهر متفاوت این زن نیز برای دهه‌ها توجه پژوهشگران را به خود جلب کرد و باعث شکل‌گیری فرضیه‌های مختلف درباره منشأ جمعیت‌های باستانی حوضه تاریم شد. با این حال، بهتر است از نسبت دادن ساده او به یک قوم یا ملت امروزی خودداری کرد؛ هویت جمعیت‌های باستانی این منطقه موضوعی پیچیده و همچنان مورد مطالعه است.

امروز، بانوی لولان تنها یک مومیایی مشهور نیست؛ او پنجره‌ای به جهانی است که حدود چهار هزار سال پیش در میان بیابان‌های آسیای مرکزی وجود داشت؛ جهانی که بخشی از چهره و لباس مردمش، برخلاف بسیاری از آثار آن دوران، در دل شن و نمک برای ما باقی مانده است.