بچه‌های سگ‌آبی پس از ۵۰۰ سال دوباره در طبیعت متولد شدند؛ اما کسی نمی‌داند پدر و مادرشان از کجا آمدند!

تاندربولت؛ کشتی جنگی که ۴۰ سال است در اعماق فلوریدا به خانه حیات دریایی تبدیل شده است

۱۰۰ سال بعد، بوفالو‌ها برگشتند؛ چند ماه بعد پوما و سیاه‌گوش هم از راه رسیدند!

ثبت تصویر دراج در غریی‌ترین زیستگاه خود در ایران توسط بهزاد عظیمی

دنیای حیوانات

پستانداران

تماس با رازبقا

کد خبر: ۶۶۸۸

09 شهريور 1405

16:08

گوزن «خون‌آشام» پس از ۷۰ سال در هیمالیا ظاهر شد؛ ۶ عکس که یک انقراض را زیر سؤال برد

شش تصویر در دل تاریکی هیمالیا، جانوری را ثبت کردند که نزدیک به ۷۰ سال هیچ‌کس از حضورش در این بخش از هند خبر نداشت؛ گوزنی کوچک و بی‌شاخ با دندان‌های نیش بلند که ظاهرش لقب «گوزن خون‌آشام» را برایش به ارمغان آورده است. حالا پژوهشگران می‌خواهند بدانند این جانور یک بازمانده تنهاست یا نشانه‌ای از جمعیتی پنهان که دهه‌ها در جنگل‌های دورافتاده هیمالیا از چشم انسان‌ها دور مانده‌اند.

رازبقا: نیمه‌شب ۱۷ دسامبر ۲۰۲۴، در ارتفاع ۳۱۱۲ متری از سطح دریا، یکی از دوربین‌های تله‌ای در پارک ملی نئورا ولی در ایالت بنگال غربی هند فعال شد.

دوربین در ساعت ۰۰:۰۸ شش تصویر پیاپی ثبت کرد.

در نگاه اول، چیزی که مقابل لنز ظاهر شده بود بیشتر شبیه موجودی از یک داستان تاریک بود تا یک گوزن معمولی: جانوری کوچک، بی‌شاخ و با دو دندان نیش بلند که از دو طرف دهانش بیرون زده بود.

اما این موجود افسانه‌ای نبود.

یک گوزن مُشک از جنس Moschus بود؛ گروهی از گوزن‌های کوچک و بسیار مرموز کوهستان‌های آسیا که قرن‌ها به دلیل مُشک ارزشمندشان شکار شده‌اند.

اهمیت این تصاویر اما فقط به ظاهر عجیب جانور مربوط نمی‌شود. آخرین گزارش معتبر از حضور گوزن‌های مُشک در بنگال غربی به سال ۱۹۵۵ و پارک ملی سینگالیلا بازمی‌گشت.

یعنی تقریباً هفت دهه بود که هیچ مشاهده معتبر دیگری از این جانور در این بخش از هیمالیا ثبت نشده بود.

اکنون شش عکس تاریک و چندثانیه‌ای، این احتمال را دوباره مطرح کرده‌اند که گوزن مُشک شاید هرگز به‌طور کامل از این منطقه ناپدید نشده باشد.

گوزن خون آشام

شش عکس؛ و یک معمای قدیمی

این تصاویر در جریان برنامه پایش دوربین‌های تله‌ای مؤسسه حیات‌وحش هند (WII) به دست آمدند.

پایش در پارک ملی نئورا ولی از دسامبر ۲۰۲۳ آغاز شده بود و یکی از اهداف اصلی آن، بررسی وضعیت گونه‌های در معرض خطر، از جمله پاندای قرمز بود.

اما یکی از دوربین‌ها با چیزی بسیار متفاوت روبه‌رو شد.

تصاویر نشان می‌دادند جانوری با گوش‌های نسبتاً بزرگ و کشیده، بدون شاخ و دارای دندان‌های نیش برجسته در برابر دوربین ایستاده است.

ترکیب این ویژگی‌ها تقریباً بلافاصله پژوهشگران را به جنس Moschus رساند.

اما یک مشکل وجود داشت:

نمی‌شد از روی این شش تصویر، گونه دقیق را با اطمینان تعیین کرد.

تصاویر در تاریکی شب ثبت شده‌اند و زاویه و کیفیت آنها برای تشخیص قطعی کافی نیست.

این موضوع از نظر علمی مهم است؛ زیرا در هند چند گونه از گوزن‌های مُشک حضور دارند و تشخیص آنها همیشه از روی یک تصویر تله‌ای ساده امکان‌پذیر نیست.

گوزن خون آشام

گوزنی که به جای شاخ، دندان نیش دارد

اگر قرار باشد عجیب‌ترین ویژگی این حیوان را انتخاب کنیم، احتمالاً پاسخ همان دندان‌هایی است که باعث شده لقب «گوزن خون‌آشام» به آن داده شود.

گوزن‌های مُشک برخلاف بیشتر گوزن‌ها شاخ ندارند.

در عوض، نرها دندان‌های نیش بالایی بسیار بلندی دارند که در فصل تولیدمثل می‌توانند در رقابت میان نرها مورد استفاده قرار بگیرند.

دندان‌ها آن‌قدر رشد می‌کنند که حتی هنگام بسته بودن دهان نیز از دو طرف لب پایین بیرون می‌زنند.

اما ظاهر ترسناک این گوزن کوچک نباید تصور اشتباهی درباره سبک زندگی آن ایجاد کند.

این جانور شکارچی نیست.

گوزن‌های مُشک عمدتاً از گیاهان، برگ‌ها، شاخه‌های جوان، خزه‌ها و دیگر مواد گیاهی تغذیه می‌کنند و بخش مهمی از زندگی خود را در سکوت و دور از چشم انسان سپری می‌کنند.

گوزن خون آشام

راز واقعی در زیر شکم گوزن پنهان شده است

دندان‌های نیش شاید دلیل لقب «خون‌آشام» باشند، اما چیزی که این گوزن‌ها را واقعاً به یکی از قربانیان مهم تجارت غیرقانونی حیات‌وحش تبدیل کرده، مُشک است.

نرهای بالغ گوزن مُشک دارای کیسه‌ای ویژه در ناحیه شکمی هستند که ماده‌ای بسیار معطر در آن تولید می‌شود.

این ماده قرن‌ها در طب سنتی و همچنین عطرسازی مورد استفاده قرار گرفته است.

ارزش بالای مُشک باعث شد شکار این جانوران در بخش‌هایی از آسیا به یک تجارت پرسود تبدیل شود.

گزارش‌های شبکه TRAFFIC نشان می‌دهد که در دهه ۱۹۷۰، قیمت مُشک در بازارهای بین‌المللی در مقاطعی به حدود ۴۵ هزار دلار برای هر کیلوگرم رسیده بود؛ رقمی که نشان می‌دهد چرا این کیسه کوچک می‌توانست برای یک گوزن چند کیلویی به قیمت جانش تمام شود.

شکار برای به‌دست‌آوردن مُشک، در کنار تخریب زیستگاه، جمعیت گوزن‌های مُشک را در بخش‌هایی از محدوده پراکنش آنها به‌شدت کاهش داده است.

آیا واقعاً «یک گوزن» پس از ۷۰ سال پیدا شده است؟

اینجا همان جایی است که باید بین کشف یک جانور و کشف یک جمعیت تفاوت قائل شد.

ثبت یک گوزن مُشک در نئورا ولی ثابت می‌کند که این جنس از گوزن‌ها در زمان ثبت تصویر در منطقه حضور داشته است.

اما از یک مشاهده نمی‌توان نتیجه گرفت که جمعیتی سالم و پایدار در آنجا زندگی می‌کند.

ممکن است چندین فرد در منطقه وجود داشته باشند؛ ممکن است جمعیت کوچک و منزوی باشد؛ و حتی این احتمال وجود دارد که تصاویر مربوط به یک فرد سرگردان باشند.

پژوهشگران هنوز پاسخ این پرسش‌ها را نمی‌دانند.

از سوی دیگر، مشخص نبودن گونه دقیق نیز اهمیت دارد. در هند گونه‌هایی از جنس Moschus با پراکنش‌های متفاوت وجود دارند و برای تعیین دقیق گونه، تصاویر بهتر، مشاهده میدانی یا حتی شواهد ژنتیکی می‌تواند ضروری باشد.

بنابراین این کشف فعلاً یک چیز را با اطمینان نشان می‌دهد:

گوزن‌های مُشک در این بخش از هیمالیا را نمی‌توان صرفاً بر اساس نبودن مشاهدات برای دهه‌ها، ناپدیدشده تلقی کرد.

چرا پیدا کردن این گوزن تا این اندازه دشوار است؟

گوزن مُشک برای پنهان ماندن تقریباً همه ویژگی‌های لازم را دارد.

کوچک است، بیشتر اوقات تنها زندگی می‌کند، در بسیاری از مناطق فعالیت شبانه دارد و زیستگاهش را در ارتفاعات و دامنه‌های سخت‌گذر کوهستانی انتخاب می‌کند.

جنگل‌های متراکم و شیب‌های تند هیمالیا هم کار مشاهده مستقیم را دشوارتر می‌کنند.

در چنین شرایطی، حتی نبودن یک مشاهده برای چند دهه لزوماً به معنای نبودن خود حیوان نیست.

دوربین‌های تله‌ای دقیقاً برای حل چنین معماهایی اهمیت پیدا می‌کنند.

آنها می‌توانند هفته‌ها و ماه‌ها در نقاطی فعالیت کنند که حضور انسان در آنها دشوار است؛ و گاهی فقط یک فریم از یک دوربین می‌تواند فرضیه‌ای قدیمی درباره وضعیت یک گونه را تغییر دهد.

گوزن خون آشام