چنزو؛ جیرجیرک خوراکی و گرانقیمتی که بسیار کمیاب است و در سیرجان طرفداران زیادی دارد
در سیرجان، خوردن جیرجیرک بهعنوان یک سنت فرهنگی قدیمی و منبع غذایی پرپروتئین شناخته میشود. این حشرات علاوه بر ارزش غذایی بالا، بهویژه برای تأمین پروتئین و مواد مغذی، در جشنها و مراسم محلی بهعنوان نمادی از مهماننوازی و فرهنگ غذایی سیرجان مصرف میشوند. در این مقاله از راز بقا، به فواید تغذیهای، روشهای پخت و تأثیرات اجتماعی و فرهنگی این سنت پرداخته شده است.
راز بقا: در گوشهگوشهی ایران، غذاها و سنتهای غذایی خاصی وجود دارد که هر کدام از آنها نمایانگر تاریخچهای عمیق از فرهنگ و زندگی مردم آن منطقه هستند. یکی از این سنتها که در سالهای اخیر توجهات زیادی را به خود جلب کرده، مصرف جیرجیرک در سیرجان است.
به گزارش راز بقا، این عادت غذایی، که ممکن است برای بسیاری از افراد عجیب و غریب به نظر برسد، در واقع بخش مهمی از زندگی مردم این منطقه است. در این مقاله از راز بقا به بررسی دلایل و اهمیت خوردن جیرجیرک در سیرجان، فواید آن، و تأثیرات فرهنگی این عادت غذایی خواهیم پرداخت.
تاریخچه مصرف جیرجیرک در سیرجان
مصرف جیرجیرک یا همان چنزو بهعنوان یک غذای پروتئینی در برخی نقاط جهان قدمت طولانی دارد و در بسیاری از فرهنگها، حشرات بهعنوان منبعی از پروتئین و مواد مغذی شناخته میشوند. به گزارش راز بقا در سیرجان نیز خوردن جیرجیرک به عنوان یک سنت قدیمی در برخی از خانوادهها رواج دارد. جیرجیرکها به دلیل دسترسی آسان و هزینه کم، از گذشتههای دور مورد استفاده قرار میگرفتند.
چنزو به گفته خود کرمانیها حشره نسبتا گرانبهایی هم محسوب میشود و هر سال که بارندگی بیشتر باشد، جمعیت این حشره هم بیشتر میشود.
«هرسال خردادماه که میشود، شکارچیان راهی دشتهای اطراف میشوند و یک گونی روی بوتهای میاندازند که جیرجیرک روی آن تخم میگذارد. بعد گونی را از روی بوته بر میدارند و درش را هم میبندند. مردم معتقدند، که چنزو خواص درمانی زیادی دارد. مثلا اینکه برای درد دست، پا، کمر و همینطور نفخ بسیار موثر است. مزهاش هم چیزی شبیه میگو است. بعضیها هم میگویند که مثل تخمه میماند.»
در گذشته، مردم سیرجان بهویژه در زمانهایی که منابع غذایی محدود بود، برای تأمین پروتئین مورد نیاز بدن خود از حشرات استفاده میکردند. به گزارش راز بقا این عادت به مرور زمان بهعنوان یک بخش از فرهنگ غذایی این منطقه درآورد و امروز همچنان در برخی مراسم و جشنها مصرف جیرجیرک بهعنوان یک غذای ویژه ادامه دارد.
روشهای مصرف جیرجیرک در سیرجان
جیرجیرک ها، با تاریک شدن هوا، بر روی بوتههای قیج (نوعی گیاه بومز) که دربیابانهای این مناطق فراوان هستند میچسبند و روی برگهای بوته تخم ریزی میکنند؛ بارش باران موجب ریختن این تخمها به زمین و فرورفتن آنها در خاک میشود و پس از آن دوباره از دل خاک رشد میکنند و به بوتهها میچسبند و هرسال که بارندگی بیشتر باشد تعداد جیرجیرکها نیز افزایش مییابد. از آنجایی که این حشرات فقط در قسمتهای خاصی از بیابان وجود دارند پیدا کردن آنها بسیار دشوار است، اما به دلیل فواید دارویی بسیاری که دارند، مردم محلی و عشایری که به بیابانها مسلط هستند در خرداد ماه به کسب و کار شکار و فروش جیرجیرک مشغول میشوند؛ به گفته مردم این حشرات گرانبها با طبیعت گرمی که دارند بسیاری از دردها از جمله نفخ و گرفتگی و درد دست و پا و کمر را درمان میکنند.
در سیرجان، جیرجیرکها پس از جمعآوری، بهطور کامل پخته میشوند. این حشرات معمولاً با استفاده از روشهای سنتی مانند سرخ کردن، بخارپز کردن یا حتی کبابی شدن به غذا تبدیل میشوند. در برخی موارد، جیرجیرکها بهصورت خشک شده و به همراه سایر مواد غذایی مصرف میشوند. این غذا در کنار غذاهای دیگر یا بهعنوان یک میانوعده در کنار چای سرو میشود.
برای مطالعه بیشتر بخوانید:
سوسک تایتان؛ سوسک غولپیکر ۳۰ سانتی که شیره درخت میخورد و ۸۰۰ میلیون تومان قیمت دارد
سوسک جالوت؛ بزرگترین سوسک جهان که نامش را از غول کتاب مقدس گرفته است
سوسک زوفروس؛ سوسک زرهپوشی که تحمل وزن یک ماشین را دارد و جایگزین طلا و جواهر است!
در جشنها و مراسم محلی، خوردن جیرجیرک بهعنوان یک سنت جذاب بهویژه برای مهمانها معرفی میشود. مردم سیرجان بهویژه از این نوع غذا برای نشان دادن مهماننوازی و پذیرایی از مهمانان خود استفاده میکنند.
فواید تغذیهای جیرجیرکها
جیرجیرکها منابع غنی از پروتئین، ویتامینها و مواد معدنی هستند. طبق تحقیقات علمی، این حشرات بهعنوان یکی از منابع غذایی سالم با پروتئین بالا شناخته میشوند. جیرجیرکها به دلیل دارا بودن پروتئینهای با کیفیت، امگا-۳، آهن، کلسیم و سایر مواد مغذی، میتوانند در تأمین نیازهای تغذیهای بدن نقش مهمی ایفا کنند.
علاوه بر این، جیرجیرکها چربی کمی دارند و این موضوع باعث میشود که مصرف آنها برای افرادی که به دنبال رژیمهای غذایی کمچرب هستند مناسب باشد. به گزارش راز بقا این حشرات همچنین به دلیل دارا بودن فیبر بالا، به هضم بهتر غذا و سلامت دستگاه گوارش کمک میکنند. در برخی از نقاط دنیا که به منابع غذایی پروتئینی محدود هستند، جیرجیرکها بهعنوان یک جایگزین مناسب برای گوشت استفاده میشوند.
خوردن جیرجیرک در دنیای امروز
در دنیای امروز که تغییرات اقتصادی و محیطی باعث محدود شدن منابع غذایی میشود، مصرف حشرات بهعنوان یک گزینه غذایی میتواند اهمیت بیشتری پیدا کند. جیرجیرکها بهعنوان یک منبع غذایی با ارزش، میتوانند در تأمین پروتئین و مواد مغذی مورد نیاز انسانها نقشی مهم ایفا کنند. به گزارش راز بقا در سالهای اخیر، بسیاری از پژوهشها نشان دادهاند که حشرات، بهویژه جیرجیرکها، میتوانند بهعنوان یک منبع غذایی پایدار و کمهزینه در کنار سایر منابع غذایی معرفی شوند.
در برخی از کشورهای دنیا، استفاده از حشرات در صنایع غذایی در حال افزایش است. به گزارش راز بقا این روند در کشورهای آسیایی، آفریقایی و آمریکای لاتین مشاهده میشود و نشان میدهد که حشرات میتوانند بهعنوان یک گزینه غذایی جدید و قابل قبول در جوامع مختلف مطرح شوند. در ایران، سیرجان بهعنوان یک نمونه از مصرف جیرجیرکها، میتواند الگویی برای سایر مناطق کشور در استفاده از حشرات بهعنوان منبع غذایی باشد.
تأثیرات فرهنگی و اجتماعی خوردن جیرجیرک
خوردن جیرجیرک در سیرجان علاوه بر فواید غذایی، تأثیرات فرهنگی و اجتماعی زیادی نیز دارد. این عادت غذایی نهتنها بهعنوان یک بخش از تاریخ و فرهنگ این منطقه محسوب میشود، بلکه بهعنوان یک نماد از تنوع غذایی و فرهنگی سیرجان شناخته میشود. در مراسم و جشنهای محلی، خوردن جیرجیرک بهعنوان یک نماد از مهماننوازی و پذیرایی از مهمانان معرفی میشود.
این سنت در سیرجان میتواند بهعنوان یک جاذبه گردشگری فرهنگی نیز مورد توجه قرار گیرد. گردشگران میتوانند از نزدیک با این سنت آشنا شوند و تجربهای متفاوت از غذاهای محلی این منطقه داشته باشند. این موضوع میتواند در آینده بهعنوان یکی از جاذبههای گردشگری سیرجان مطرح شود.
چالشها و نگرانیهای مصرف جیرجیرک
با وجود فواید و مزایای خوردن جیرجیرک، این سنت ممکن است با برخی چالشها و نگرانیها نیز همراه باشد. به گزارش راز بقا یکی از مهمترین نگرانیها، مسائل بهداشتی و ایمنی مصرف جیرجیرکها است. برای جلوگیری از خطرات بهداشتی، باید به دقت روشهای جمعآوری، پخت و مصرف جیرجیرکها رعایت شود.
علاوه بر این، برخی از افراد ممکن است بهدلیل داشتن حساسیتهای خاص به حشرات، از خوردن آنها خودداری کنند. همچنین، تغییرات فرهنگی و نگرشهای مدرن ممکن است باعث کاهش توجه به این سنت قدیمی در آینده شود.
خوردن جیرجیرک در سیرجان یک سنت قدیمی است که بهعنوان یک بخش از فرهنگ غذایی این منطقه شناخته میشود. این عادت غذایی علاوه بر ارزشهای فرهنگی، دارای فواید تغذیهای و بهداشتی نیز میباشد. با توجه به مزایای خوردن جیرجیرک و اهمیت آن در تأمین پروتئین و مواد مغذی، میتوان به این سنت بهعنوان یک گزینه غذایی پایدار نگاه کرد.
خوردن جیرجیرک در سیرجان نهتنها بهعنوان یک غذای خاص، بلکه بهعنوان یک نماد از تنوع فرهنگی و غذایی این منطقه شناخته میشود و میتواند در آینده بهعنوان یک جاذبه گردشگری معرفی گردد.
لینک کپی شد
از میان خبرها
خواندنیها
جیرجیرک زرهی؛ جیرجیرکی ترسناک و همنوعخوار با خون تلخ که با خون خودش با مهاجمان مبارزه میکند!
آبدزدک؛ حشرهای موذی با زندگی زیرزمینی، دستهای بیلچهای و صدای بلند که دشمن باغچه و زمینهای کشاورزیست
سوسک مارجیناتا؛ جذابترین سوسک دنیا شبیه خورشید که خربزه میخورد و مایع بدبو از شکمش ترشح میکند
ساگا پدو؛ کشف بزرگترین ملخ دنیا در ایران که بدون جفتگیری تولیدمثل میکند و یک شکارچی بیرحم است
سنهای ضارب؛ شکارچیانی با سم کشنده و استتار وحشتناک که جسد قربانیان را با خود حمل میکنند!
سوسک دراکولا یا ولگرد؛ سوسکی سمی که برای مردم گیلان و مازندران از خرس وحشتناکتر است!
حقایقی درباره پشه که نمیدانید؛ حشرهای که یک جراح ماهر است و روی قطره باران سوار میشود
جیرجیرک؛ حشره عجیبی که اندامهای خودش را میخورد
ارسال نظر
نظرات بینندگان
شفق
| 
۱۴ دی ۱۴۰۳ - ۲۱:۳۸
خوردن جیرجیرک حرام است
ناشناس
| ۱۴ دی ۱۴۰۳ - ۲۳:۲۱
من هم سیرجانی هستم . ولی جیرجیرک نخوردیم . اصولاً شمار خیلی زیادی از سیرجانی ها این کار را نمی کنند فقط عده ای کمی هستند که علاقه دارند . و اینکه ما مسلمان هستیم و حشره خودش حرامه خوردنش .پس لطفاً پروتیئن مردم را به سوسک و حشرات پیوند ندهید .
علی
| ۱۵ دی ۱۴۰۳ - ۱۲:۱۴
به شعور وفرهنگ مردم عزیزم داره توهین میشه توسط نگارنده متن اول که جیرجیرکی شما چندتا عکس واضح ازش گذاشتین نوعی ملخ یاسوسک میباشد حدوحدود خود را دانسته موضوع را درست نوشته معذرت خواهی از مردم سیرجان جزو واجبات شما هست
ناشناس
| ۱۶ خرداد ۱۴۰۵ - ۱۷:۵۶
کرمانیها به جیرجیرک میگویند: «چنزو». اگر خردادماه گذرتان به شهر کرمان، سیرجان، شهر بابک و دشتهای اطراف کرمان بیفتد، حتما چنزو فروشها را میبینید که جیرجیرکهای تازه را برای فروش به بازار آوردهاند. فصل شکار جیرجیرک در کرمان از اوایل خردادماه شروع میشود و دقیقا آخر خرداد هم به پایان میرسد.
ناشناس
| ۱۶ خرداد ۱۴۰۵ - ۱۷:۵۶
طرز تهیه چلوخورشت "چنزو"
«جیرجیرک» خبرسازترین حشره در دو، سه هفته اخیر بوده است اما نه به عنوان یک حشره آوازخوان که بیشتر در مناطق گرمسیری زندگی میکند؛ بلکه به عنوان جانوری که در یکی از استانهای کشور یک خوردنی نسبتا محبوب محسوب میشود.
کرمانیها به جیرجیرک میگویند: «چنزو». اگر خردادماه گذرتان به شهر کرمان، سیرجان، شهر بابک و دشتهای اطراف کرمان بیفتد، حتما چنزو فروشها را میبینید که جیرجیرکهای تازه را برای فروش به بازار آوردهاند. فصل شکار جیرجیرک در کرمان از اوایل خردادماه شروع میشود و دقیقا آخر خرداد هم به پایان میرسد.
جوانهای کرمانی علاقه چندانی به خوردن چنزو ندارند و وقتی درباره این حشره از آنها پرس و جو میکنیم، میگویند: «ما جوانهای دهه شصتی به چنزو هیچ علاقهای نداریم.» این در حالی است که چنزو، خوردنی محبوب برخی از قدیمیهای کرمان است.
مثلا احمدآقا که خودش یکی از کرمانیهای اصیل است، علاقه زیادی به چنزو دارد و میگوید: «هرسال خردادماه که میشود، شکارچیان راهی دشتهای اطراف میشوند و یک گونی روی بوتهای میاندازند که جیرجیرک روی آن تخم میگذارد. بعد گونی را از روی بوته بر میدارند و درش را هم میبندند. مردم معتقدند، که چنزو خواص درمانی زیادی دارد. مثلا اینکه برای درد دست، پا، کمر و همینطور نفخ بسیار موثر است. مزهاش هم چیزی شبیه میگو است. بعضیها هم میگویند که مثل تخمه میماند.»
با اینکه خوردن حشرات خیلی با ذائقه ما ایرانیها سازگار نیست، یک خانم کرمانی که از طرفدان این حشره است، معتقد است: «چنزو را وقتی برشته میکنید و بعد مورد مصرف قرار میدهید، خیلی طعم خوبی دارد. مثل چیپس یا مثلا چیزی شبیه تخمه. اصلا هم حس بدی به آدم دست نمیدهد اما جوانهای امروزی علاقهای به خوردن چنزو ندارند.»
آقامصطفی هم راننده تاکسی است اما بهار که میشود، کارش این است که به بیابانهای اطراف زیدآباد برود و جیرجیرک شکار کند و بعد هم در بازار بفروشد: «فصل شکار چنزو خرداد است. چنزو روی بوتهای به نام قیچ میچسبد و وقتی گونی را روی بوته قیچ میاندازیم، تعداد بسیار زیادی چنزو عایدمان میشود. بازارش هم خیلی خوب است.»
نحوه مصرف چنزو اینگونه است که سر، بال، پا و شاخکهایش را میچینند و بعد از تفت دادن مصرف میکنند. بعضیها با چنزو چلوخورشت درست میکنند و برخی دیگر آن را با تخم مرغ میخورند. البته برخی هم هستند که چنزو را برشته و با آجیل مصرف میکنند.
چنزو به گفته خود کرمانیها حشره نسبتا گرانبهایی هم محسوب میشود و هر سال که بارندگی بیشتر باشد، جمعیت این حشره هم بیشتر میشود.
این در حالی است که چندی پیش امام جمعه سیرجان اعلام کرد: «خوردن جیرجیرک و خرید و فروش آن حرام است.» همچنین، در پایگاه اطلاعرسانی آیتاللهالعظمی مکارم شیرازی نیز در پاسخ به این پرسش که خوردن حشرهای شش پا و بالدار بنام چنزو که در مناطق سردسیر کرمان وجود دارد چه حکمی دارد؟ آمده است که خوردن این حشره جایز نیست.
فتوای آیتالله خامنهای نیز در جواب پرسشی مبنی بر اینکه گفته میشود در مواردی خوردن حشرات برای درمان بیماریها مفید است (مثل ساس و جیرجیرک) آیا این کار از لحاظ شرعی جایز است؟ این است: «به طور کلی خوردن حشرات حرام است ولی معالجه با چیزهای حرام در صورتی که یقین داشته باشد بیماری قابل علاج بوده و علاج هم منحصر در استعمال آن است، به مقدار رفع ضرورت جایز است».
گفته میشود پس از سخنان امام جمعه سیرجان نیز پلیس با خرید و فروش این حشره در شهر برخورد کرده است.
«جیرجیرک» خبرسازترین حشره در دو، سه هفته اخیر بوده است اما نه به عنوان یک حشره آوازخوان که بیشتر در مناطق گرمسیری زندگی میکند؛ بلکه به عنوان جانوری که در یکی از استانهای کشور یک خوردنی نسبتا محبوب محسوب میشود.
کرمانیها به جیرجیرک میگویند: «چنزو». اگر خردادماه گذرتان به شهر کرمان، سیرجان، شهر بابک و دشتهای اطراف کرمان بیفتد، حتما چنزو فروشها را میبینید که جیرجیرکهای تازه را برای فروش به بازار آوردهاند. فصل شکار جیرجیرک در کرمان از اوایل خردادماه شروع میشود و دقیقا آخر خرداد هم به پایان میرسد.
جوانهای کرمانی علاقه چندانی به خوردن چنزو ندارند و وقتی درباره این حشره از آنها پرس و جو میکنیم، میگویند: «ما جوانهای دهه شصتی به چنزو هیچ علاقهای نداریم.» این در حالی است که چنزو، خوردنی محبوب برخی از قدیمیهای کرمان است.
مثلا احمدآقا که خودش یکی از کرمانیهای اصیل است، علاقه زیادی به چنزو دارد و میگوید: «هرسال خردادماه که میشود، شکارچیان راهی دشتهای اطراف میشوند و یک گونی روی بوتهای میاندازند که جیرجیرک روی آن تخم میگذارد. بعد گونی را از روی بوته بر میدارند و درش را هم میبندند. مردم معتقدند، که چنزو خواص درمانی زیادی دارد. مثلا اینکه برای درد دست، پا، کمر و همینطور نفخ بسیار موثر است. مزهاش هم چیزی شبیه میگو است. بعضیها هم میگویند که مثل تخمه میماند.»
با اینکه خوردن حشرات خیلی با ذائقه ما ایرانیها سازگار نیست، یک خانم کرمانی که از طرفدان این حشره است، معتقد است: «چنزو را وقتی برشته میکنید و بعد مورد مصرف قرار میدهید، خیلی طعم خوبی دارد. مثل چیپس یا مثلا چیزی شبیه تخمه. اصلا هم حس بدی به آدم دست نمیدهد اما جوانهای امروزی علاقهای به خوردن چنزو ندارند.»
آقامصطفی هم راننده تاکسی است اما بهار که میشود، کارش این است که به بیابانهای اطراف زیدآباد برود و جیرجیرک شکار کند و بعد هم در بازار بفروشد: «فصل شکار چنزو خرداد است. چنزو روی بوتهای به نام قیچ میچسبد و وقتی گونی را روی بوته قیچ میاندازیم، تعداد بسیار زیادی چنزو عایدمان میشود. بازارش هم خیلی خوب است.»
نحوه مصرف چنزو اینگونه است که سر، بال، پا و شاخکهایش را میچینند و بعد از تفت دادن مصرف میکنند. بعضیها با چنزو چلوخورشت درست میکنند و برخی دیگر آن را با تخم مرغ میخورند. البته برخی هم هستند که چنزو را برشته و با آجیل مصرف میکنند.
چنزو به گفته خود کرمانیها حشره نسبتا گرانبهایی هم محسوب میشود و هر سال که بارندگی بیشتر باشد، جمعیت این حشره هم بیشتر میشود.
این در حالی است که چندی پیش امام جمعه سیرجان اعلام کرد: «خوردن جیرجیرک و خرید و فروش آن حرام است.» همچنین، در پایگاه اطلاعرسانی آیتاللهالعظمی مکارم شیرازی نیز در پاسخ به این پرسش که خوردن حشرهای شش پا و بالدار بنام چنزو که در مناطق سردسیر کرمان وجود دارد چه حکمی دارد؟ آمده است که خوردن این حشره جایز نیست.
فتوای آیتالله خامنهای نیز در جواب پرسشی مبنی بر اینکه گفته میشود در مواردی خوردن حشرات برای درمان بیماریها مفید است (مثل ساس و جیرجیرک) آیا این کار از لحاظ شرعی جایز است؟ این است: «به طور کلی خوردن حشرات حرام است ولی معالجه با چیزهای حرام در صورتی که یقین داشته باشد بیماری قابل علاج بوده و علاج هم منحصر در استعمال آن است، به مقدار رفع ضرورت جایز است».
گفته میشود پس از سخنان امام جمعه سیرجان نیز پلیس با خرید و فروش این حشره در شهر برخورد کرده است.
سلام
| ۱۷ خرداد ۱۴۰۵ - ۱۰:۱۶
یه عده تا اینجور مطلب میبینند فورا ربط میدن به حلال و حرام کی و کجا گفته شده خوردن حشرات حرامه چند نفر عالم گفتند خوردنش مضره؟
ویدیوهای برگزیده
دنیای گیاهان
علم و کیهان
وب گردی
جام جهانی 2026 آمریکا، کانادا و مکزیک
جدیدترین تصاویر بازیگران سینما و تلویزیون ایران
جدیدترین خبرها از حمله اسرائیل