جغد استیجیان؛ ترسناک‌ترین جغد دنیا معروف به «جغد شیطانی» که چشمانی قرمز دارد و خفاش‌ها را در حال پرواز شکار می‌کند

راز بقا: جغد استیجیان (Stygian owl) یکی از رازآلودترین و کم‌شناخته‌شده‌ترین جغد‌های جهان است. این پرنده شب‌گرد در بخش‌هایی از آمریکای مرکزی و جنوبی زندگی می‌کند و نام تیره‌وتاریکش را از رود «استیکس» در اسطوره‌های یونانی گرفته است؛ مرزی میان جهان زندگان و مردگان. 

به گزارش راز بقا، استیجیان جغدی شبح‌گون است که به ندرت دیده می‌شود و اغلب با گونه‌های دیگر اشتباه گرفته می‌شود. استیجیان در جنگل‌های دورافتاده، دامنه‌های کوهستانی و نواحی جنگلی منزوی زندگی می‌کند و زیر پوشش تاریکی شکار می‌کند. ماهیت گریزان، ظاهر وهم‌آلود و آواز‌های رازآمیزش، این گونه را به سوژه‌ای جذاب برای افسانه‌ها و پژوهش‌های علمی بدل کرده است. 

ظاهری تیره و منحصر‌به‌فرد

به گزارش راز بقا، جغد استیجیان به‌واسطه پر‌های بسیار تیره‌اش به‌راحتی قابل تشخیص است. برخلاف بسیاری از جغد‌ها که پر‌هایی روشن یا خال‌دار دارند، رنگ غالب این گونه قهوه‌ای بسیار تیره تا نزدیک به سیاه است و روی بال‌ها و دم، نوار‌های ظریف دیده می‌شود. دیسک صورت آن تیره و کم‌تعریف است و چهره‌ای سایه‌گون و گودچشم به آن می‌دهد، در حالی که چشمان زرد و درخشانش تضاد شدیدی با پر‌های تیره ایجاد می‌کند. 

برای مطالعه بیشتر بخوانید:

جغد نارنجی؛ مشاهده یک پدیده نادر در دنیای پرندگان که دانشمندان را شگفت‌زده کرده است

بوف ماهی‌خوار بلکیستون؛ بزرگ‌ترین جغد زنده روی زمین با چنگال‌های مرگبار که شب‌ها بیدار می‌شود و حرفه‌ای‌ترین ماهیگیر حیات‌وحش است

این جغد جثه‌ای متوسط دارد و طول بدنش حدود ۳۸ تا ۴۳ سانتی متر است و فاصله دو سر بال‌هایش به ۱۰۰ تا ۱۱۰ سانتی‌متر می‌رسد. مانند دیگر اعضای سرده Asio، دارای کاکل‌های گوش‌مانندی است که هنگام هوشیاری به‌صورت ایستاده دیده می‌شوند. این کاکل‌ها نقشی در شنوایی ندارند و بیشتر برای استتار و ارتباط رفتاری به کار می‌روند. 

رنگ تیره بدن احتمالاً سازگاری‌ای برای شکار در جنگل‌های انبوه و محیط‌های کم‌نور است و به پرنده اجازه می‌دهد در سایه درختان تقریباً نامرئی شود. زمانی که بی‌حرکت روی شاخه می‌نشیند، حتی از فاصله نزدیک نیز به‌سختی دیده می‌شود. 

زیستگاه، پراکنش و سبک زندگی گریزان

به گزارش راز بقا، جغد استیجیان پراکنشی گسترده، اما تکه‌تکه دارد. محدوده زیست آن از جنوب مکزیک آغاز می‌شود و از آمریکای مرکزی تا بخش‌های وسیعی از آمریکای جنوبی، از جمله کلمبیا، ونزوئلا، برزیل، پرو، بولیوی، پاراگوئه و شمال آرژانتین ادامه می‌یابد. با وجود این گستره وسیع، این گونه در اغلب مناطق نادر محسوب می‌شود. 

زیستگاه ترجیحی آن شامل جنگل‌های کوهستانی، جنگل‌های کاج - بلوط، جنگل‌های ابری، حاشیه جنگل‌ها و گاهی مزارع نزدیک به پوشش طبیعی جنگلی است. برخلاف برخی جغد‌ها که به محیط‌های انسانی عادت می‌کنند، جغد استیجیان معمولاً از مناطق شهری دوری می‌کند و محیط‌های بکر و خلوت را ترجیح می‌دهد. 

این جغد عمدتاً شب‌فعال و بسیار مخفی‌کار است. در طول روز، در میان شاخ‌وبرگ‌های متراکم و نزدیک به تنه درختان استراحت می‌کند؛ جایی که رنگ تیره بدنش بهترین استتار را فراهم می‌کند. از آن‌جا که به‌ندرت صدا می‌دهد و کمتر در فضا‌های باز دیده می‌شود، بسیاری از جمعیت‌های آن سال‌ها ناشناخته باقی مانده‌اند و همین موضوع باعث شده اطلاعات علمی درباره تعداد واقعی آن محدود باشد. 

شیوه شکار و رژیم غذایی

به گزارش راز بقا، جغد استیجیان شکارچی‌ای قدرتمند در شب است و رژیم غذایی متنوعی دارد. طعمه اصلی آن پستانداران کوچک مانند جوندگان و خفاش‌ها هستند، اما پرندگان، خزندگان، حشرات بزرگ و گاهی حتی جغد‌های دیگر نیز در فهرست شکارش دیده می‌شوند. توانایی شکار خفاش‌ها در حال پرواز، این گونه را از بسیاری جغد‌های دیگر متمایز می‌کند. 

شکار معمولاً از روی کمین انجام می‌شود. جغد بی‌حرکت می‌نشیند و سپس با پروازی سریع و مستقیم به طعمه حمله می‌کند و آن را با چنگال‌های نیرومندش می‌گیرد. پروازش به‌شدت بی‌صداست؛ ویژگی‌ای که به‌واسطه ساختار خاص پر‌ها ایجاد می‌شود و به پرنده اجازه می‌دهد بدون جلب توجه به طعمه نزدیک شود.

این گونه به شنوایی بسیار دقیق و بینایی قوی در شب متکی است. حتی در جنگل‌های انبوه با نور ماه بسیار کم، می‌تواند طعمه را از روی کوچک‌ترین صدا یا حرکت تشخیص دهد. طعمه یا به‌طور کامل بلعیده می‌شود یا با منقار قلاب‌شکل و تیز تکه‌تکه می‌گردد. 

درباره زیست‌شناسی تولیدمثل این جغد اطلاعات کمی وجود دارد، اما گمان می‌رود در حفره درختان، آشیانه‌های متروک پرندگان دیگر یا شکاف‌های طبیعی لانه‌سازی کند. مانند بسیاری از جغدها، احتمالاً در فصل زادآوری تک‌همسر است و به‌شدت از قلمرو و لانه خود دفاع می‌کند. 

عجیب‌ترین ویژگی‌های جغد استیجیان

به گزارش راز بقا، جغد استیجیان یکی از تیره‌رنگ‌ترین جغد‌های جهان است؛ آن‌قدر تیره که ناظران اولیه تصور می‌کردند گونه‌ای کاملاً سیاه است و همین موضوع باعث سردرگمی در توصیف‌های علمی اولیه شد. نام «استیجیان» نیز از اسطوره‌های یونانی گرفته شده و بازتابی از دیده‌نشدن این پرنده در روشنایی روز است.

برخلاف بیشتر جغدها، این گونه شکارچی خفاش است و می‌تواند خفاش‌ها را در حال پرواز شبانه صید کند؛ رفتاری نادر که تنها در تعداد اندکی از جغد‌ها دیده می‌شود.

جغد استیجیان به «شنیده‌شده، اما دیده‌نشده» بودن شهرت دارد. بسیاری از گزارش‌های قطعی حضور آن، تنها بر اساس آواز‌های عمیق و وهم‌آلودی است که در جنگل‌های کوهستانی طنین می‌اندازد، در حالی که خود پرنده هرگز دیده نمی‌شود.

در برخی مناطق، به‌دلیل ظاهر تیره و حضور شبح‌گونش، با بدیمنی و نشانه‌های نحس پیوند خورده و همین باور‌ها گاه به آزار یا کشتار آن انجامیده است.

شاید عجیب‌ترین نکته این باشد که با وجود گستره جغرافیایی وسیع، جغد استیجیان هنوز یکی از کم‌مطالعه‌شده‌ترین جغد‌های قاره آمریکاست و ممکن است جمعیت‌هایی از آن وجود داشته باشند که هرگز به‌طور رسمی ثبت نشده‌اند؛ رازی زنده در دل شب.