پری‌آکتوروس گیگاس؛ بزرگ‌ترین عقرب شناخته‌شده جهان به اندازه یک سگ که یک متر قد داشت و طول چنگال‌هایش ۱۶ سانتیمتر بود

راز بقا: اگر حدود ۴۱۵ میلیون سال پیش در دشت‌های سیلابی زمین قدم می‌زدید، نه خبری از پستانداران بود و نه از بسیاری از جانوران امروزی؛ اما باید مراقب عقربی غول‌پیکر می‌بودید که طول بدنش به بیش از یک متر می‌رسید.

به گزارش راز بقا، بر اساس مقاله‌ای که حدود یک هفته پیش در مجله Palaeontology منتشر شد پژوهشگران بریتانیایی پس از انجام یک مطالعه گسترده روی فسیل‌ها، هویت جانوری به نام Praearcturus gigas را تأیید کرده‌اند؛ موجودی که می‌تواند بزرگ‌ترین عقرب شناخته‌شده در تاریخ زمین باشد.

فسیل‌های این بندپا نخستین بار در سال ۱۸۷۰ در بریتانیا کشف شدند، اما از همان زمان میان دانشمندان درباره ماهیت دقیق این موجود بحث و اختلاف نظر وجود داشت. اکنون محققان با استفاده از مجموعه‌ای از روش‌های پیشرفته تصویربرداری اعلام کرده‌اند که این بحث سرانجام به پایان رسیده است.

این پژوهش نه‌تنها تأیید می‌کند که با یک عقرب غول‌پیکر روبه‌رو هستیم، بلکه اطلاعات ارزشمندی درباره نخستین مراحل حیات روی خشکی نیز در اختیار دانشمندان قرار می‌دهد؛ دورانی که سطح زمین عمدتاً با گیاهان کوچک و قارچ‌ها پوشیده شده بود و جانوران تازه در حال ترک اقیانوس‌ها و ورود به خشکی بودند.

ریچی هاوارد، دیرینه‌شناس موزه تاریخ طبیعی بریتانیا و نویسنده اصلی این پژوهش، می‌گوید:

«پری‌آرکتوروس در زمانی زندگی می‌کرد که حیات روی خشکی تازه در حال شکل‌گیری بود و نیاکان خزندگان، پستانداران و پرندگان هنوز از آب خارج نشده بودند».

او افزود:

«این موضوع نشان می‌دهد که این گونه احتمالاً به دلیل نبود شکارچیان بزرگ دیگر توانسته بود به چنین ابعاد عظیمی برسد و بر محیط زندگی خود تسلط پیدا کند».

برای انجام این بررسی جدید، پژوهشگران از روش‌هایی مانند ترسیم‌های دقیق Camera Lucida، اسکن‌های توموگرافی کامپیوتری (CT Scan) و همچنین مقایسه فسیل موردنظر با چندین فسیل دیگر از مناطق مختلف بریتانیا که به دوره دوونین آغازین تعلق دارند، استفاده کردند. این تحلیل‌ها به آنها کمک کرد تا هویت واقعی این شکارچی باستانی را با اطمینان بیشتری تعیین کنند.

فسیل‌هایی از کانادا که در سال ۲۰۱۵ مورد مطالعه قرار گرفتند و متعلق به عقرب باستانی Eramoscorpius بودند نیز در این پژوهش جدید مورد استفاده قرار گرفتند. دانشمندان با مقایسه ویژگی‌های کالبدشناسی این فسیل‌ها به شواهدی دست یافتند که نشان می‌دهد Praearcturus gigas نیز بدون تردید یک عقرب بوده است.

عقربی غول‌آسا با چنگال‌هایی بزرگ‌تر از بسیاری از عقرب‌های امروزی

پژوهشگران تخمین می‌زنند طول چنگال‌های این جانور حدود ۱۶ سانتی‌متر بوده است؛ به این معنا که تنها چنگال‌های آن از کل بدن بسیاری از گونه‌های امروزی عقرب بزرگ‌تر بوده‌اند.

تیم تحقیقاتی همچنین سطوح شیارداری را روی اندام‌های این جانور شناسایی کرد که احتمالاً برای تولید صدا به کار می‌رفته‌اند. این روش که «استریدولاسیون» (Stridulation) نام دارد، نوعی تولید صدا از طریق سایش بخش‌های مختلف بدن به یکدیگر است و پیش‌تر در برخی عقرب‌های منقرض‌شده نیز مشاهده شده بود.

شکارچی ترسناک خشکی و آب

این موجود احتمالاً یکی از هراس‌انگیزترین جانورانی بود که در آن زمان بر روی خشکی زندگی می‌کرد، اما پژوهشگران معتقدند شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد این عقرب غول‌پیکر بخشی از زندگی خود را نیز در آب سپری می‌کرده است.

ریچی هاوارد در این‌باره می‌گوید:

«از آنجا که در آن دوران هنوز اکوسیستم‌های پیچیده‌ای روی خشکی شکل نگرفته بودند تا بتوانند نیاز‌های غذایی پری‌آرکتوروس را تأمین کنند، احتمالاً این جانور بخشی از زندگی خود را به شکار در محیط‌های آبی اختصاص می‌داد».

او اضافه می‌کند: «برخی از فسیل‌های کشف‌شده در ولز نشان می‌دهند که این جانور دارای ساختار‌های باله‌مانندی به نام اپیمرا (Epimera) بوده که شباهت زیادی به ساختار‌های مشابه در خرچنگ‌ها و لابستر‌های امروزی دارند».

دنیایی متفاوت از بندپایان غول‌پیکر

زندگی روی خشکی برای بندپایان غول‌پیکری که بعد‌ها ظهور کردند کاملاً متفاوت بود. میلیون‌ها سال بعد، هزارپا‌هایی به اندازه خودرو‌های کوچک و سنجاقک‌هایی هم‌اندازه پرندگان شکاری امروزی در زمین زندگی می‌کردند. آنها در جنگل‌های وسیع پرسه می‌زدند و با جانوران خشکی‌زی بسیار بیشتری روبه‌رو می‌شدند؛ جانورانی که می‌توانستند طعمه آنها باشند.

پژوهشگران معتقدند با افزایش رقابت برای دستیابی به شکار، Praearcturus gigas احتمالاً حدود ۴۰ میلیون سال پس از دوره‌ای که این فسیل‌ها به آن تعلق دارند نیز به حیات خود ادامه داده و سپس برای همیشه از روی زمین ناپدید شده است.

اهمیت این کشف برای درک تکامل حیات

دانشمندان امیدوارند بررسی‌های بیشتر و کشف فسیل‌های جدید بتواند در آینده جزئیات بیشتری از تاریخ زندگی این عقرب غول‌پیکر را آشکار کند؛ اکنون که مشخص شده P. gigas واقعاً یک عقرب بوده است.

این یافته‌ها همچنین برای دیرینه‌شناسانی که دوره انتقال جانوران از اقیانوس‌ها به خشکی را مطالعه می‌کنند اهمیت زیادی دارد. در مورد بندپایان، مرز میان زندگی آبی و خشکی‌زی اغلب مبهم بوده و این کشف می‌تواند به روشن‌تر شدن بخشی از این فرایند مهم تکاملی کمک کند.

با درک بهتر این موضوع که کدام موجودات باستانی در چه زمانی بر روی خشکی قدم گذاشته‌اند، دانشمندان می‌توانند تصویر دقیق‌تری از روند تکامل گونه‌های مختلف به دست آورند؛ مسیری که در نهایت به عقرب‌های امروزی نیز منتهی شده است.

آیا این عقرب غول‌پیکر دوباره به آب بازگشته بود؟

پژوهشگران معتقدند Praearcturus gigas می‌تواند نمونه جالبی از جانورانی باشد که پس از سازگار شدن نیاکانشان با زندگی روی خشکی، بار دیگر به محیط‌های آبی بازگشته‌اند.

گرگ اِجکامب، دیرینه‌شناس موزه تاریخ طبیعی بریتانیا، در این‌باره می‌گوید:

«بهترین درخت‌های تبارشناسی که بر اساس توالی‌های DNA تهیه شده‌اند نشان می‌دهند عقرب‌ها با سایر عنکبوتیان دارای شُش‌های کتابی، مانند عنکبوت‌ها، خویشاوندی نزدیکی دارند».

شُش‌های کتابی نوعی اندام تنفسی ویژه در عنکبوتیان هستند که امکان تنفس هوا را فراهم می‌کنند. به گفته اجکامب، این موضوع نشان می‌دهد که نیاکان عقرب‌ها احتمالاً جانورانی هوازی و خشکی‌زی بوده‌اند.

او در ادامه توضیح می‌دهد:

«اگر این فرضیه درست باشد، در آن صورت پری‌آرکتوروس نمونه‌ای از جانورانی است که احتمالاً پس از آن‌که نیاکانش از آب به خشکی مهاجرت کردند، دوباره به محیط‌های آبی بازگشته است».

این فرضیه تصویری جذاب از تاریخ تکامل عقرب‌ها ارائه می‌دهد؛ موجوداتی که شاید ابتدا در خشکی تکامل یافته باشند، اما برخی از شاخه‌های آنها، مانند Praearcturus gigas، دوباره بخشی از زندگی خود را به آب اختصاص داده باشند.

چنین یافته‌هایی به دانشمندان کمک می‌کند تا یکی از مهم‌ترین رویداد‌های تاریخ حیات، یعنی انتقال جانوران از دریا‌ها به خشکی و گاهی بازگشت دوباره آنها به آب، را بهتر درک کنند.

منبع: sciencealert