راز بقا: اگر روزی در یک مستند حیاتوحش ببینید ماری در حال بلعیدن مار دیگر است، احتمالاً شوکه میشوید. برای بیشتر ما، همنوعخواری رفتاری عجیب و حتی ترسناک به نظر میرسد. اما در دنیای طبیعت، ماجرا فرق میکند. آنچه برای انسانها غیرقابلقبول است، برای حیوانات گاهی فقط یک راه زندهماندن است.
به گزارش راز بقا، إدر سالهای اخیر، دانشمندان با بررسی صدها گزارش از سراسر جهان به این نتیجه رسیدهاند که همنوعخواری در مارها نهتنها وجود دارد، بلکه آنقدرها هم نادر نیست. گزارشی که توسط Olivia Ferrari منتشر شد و به نتایج یک مطالعه علمی در مجله Biological Reviews اشاره داشت، نشان میدهد این رفتار بارها در شاخههای مختلف تکاملی مارها به وجود آمده است. به زبان سادهتر، مارها در طول میلیونها سال چندینبار «یاد گرفتهاند» که در شرایط خاص، همنوع خود را هم میتوان خورد.
مهمترین دلیل، بقاست. در طبیعت، غذا همیشه در دسترس نیست. وقتی شکار معمولی مثل جوندگان، پرندگان یا قورباغهها کم میشوند، یک مار دیگر میتواند تبدیل به یک وعده غذایی پرانرژی شود.

دانشمندان چند عامل اصلی را مطرح میکنند:
در دورههای خشکسالی یا کاهش طعمهها، مارها فرصتطلبتر میشوند.
اگر یک مار بزرگ با مار کوچکتری روبهرو شود، ممکن است آن را مثل هر شکار دیگری ببیند.
خوردن یک رقیب میتواند به معنی غذای بیشتر و قلمرو خلوتتر باشد.
در محیطهای بسته مثل مراکز نگهداری یا باغوحشها، این رفتار بیشتر دیده شده است.
Bruna Falcão از University of São Paulo در گفتوگو با Live Science توضیح میدهد که همنوعخواری برای مارها میتواند یک «استراتژی مفید» باشد. به گفته او، این رفتار در شرایط خاص به بقای بهتر کمک میکند.

شاید جالب باشد بدانید هر ماری قادر به خوردن مار دیگر نیست. عامل مهم، ساختار فک و میزان باز شدن دهان است. مارهایی که آروارههای بسیار انعطافپذیر دارند، میتوانند طعمههایی بزرگتر از سر خود را ببلعند؛ از جمله یک مار دیگر. در گونههایی که چنین تواناییای ندارند، عملاً همنوعخواری گزارش نشده است.
در آن بررسی علمی، بیش از ۵۰۰ مورد همنوعخواری در بیش از ۲۰۰ گونه مار ثبت شد. این آمار نشان میدهد موضوع فقط به چند گونه خاص محدود نیست. مارها تقریباً در تمام قارهها (بهجز جنوبگان) زندگی میکنند و توانایی سازگاری بالایی دارند. همین سازگاری باعث شده در شرایط سخت، راههای غیرمنتظرهای برای تأمین غذا پیدا کنند.
Xavier Glaudas، زیستشناس و کاوشگر National Geographic، میگوید همنوعخواری در دنیای حیوانات پدیدهای گسترده است و فقط به مارها محدود نمیشود. از حشرات گرفته تا ماهیها و حتی برخی پستانداران، در شرایط خاص ممکن است چنین رفتاری نشان دهند.
شاید دیدن چنین صحنههایی برای ما ناراحتکننده باشد، اما حیوانات بر اساس اخلاق انسانی تصمیم نمیگیرند. آنها احساس گناه یا نفرت ندارند. در طبیعت، فقط یک قانون وجود دارد: زنده بمان.
برای یک مار گرسنه، یک مار دیگر میتواند همانقدر «غذا» باشد که یک موش یا قورباغه. این موضوع نشان میدهد طبیعت همیشه مطابق معیارهای احساسی ما عمل نمیکند.
پژوهشگران میگویند احتمالاً موارد بسیار بیشتری از همنوعخواری وجود دارد که ثبت نشدهاند، چون بسیاری از گزارشها در منابع قدیمی یا مشاهدات پراکنده پنهان ماندهاند. به همین دلیل، این حوزه هنوز جای تحقیق فراوان دارد.

همنوعخواری در مارها یک رفتار عجیب، اما واقعی است که بیشتر در شرایط کمبود غذا یا فشار محیطی رخ میدهد. این رفتار نشانه «وحشیتر بودن» مارها نیست، بلکه نشاندهنده توانایی بالای آنها در سازگاری با شرایط سخت است؛ همان چیزی که باعث شده میلیونها سال روی زمین دوام بیاورند.
منبع: livescience