راز بقا: در ارتفاعات رشتهکوه آند، گربهای زندگی میکند که دیدنش برای انسانها تقریباً به اندازه دیدن یک شبح نادر است. این گربهٔ مرموز که به گربهٔ آندی شهرت دارد، سالهاست پژوهشگران را برای شناخت بیشتر از زندگی پنهانش به چالش کشیده است.
اما سرانجام پس از سه سال پایش مداوم و استفاده از دوربینهای تلهای، پژوهشگران موفق شدند تصاویر واضحی از یک گربهٔ آندی ماده و بچهاش ثبت کنند؛ تصاویری که پنجرهای کمسابقه به دنیای پنهان یکی از نادرترین گربهسانان جهان باز کرده است.
گربهٔ آندی در ارتفاعات حدود ۱۸۰۰ تا ۴۰۰۰ متری کوهستانهای پرو، بولیوی، شیلی و آرژانتین زندگی میکند. پوشش موی ضخیم و چهرهٔ جذاب این حیوان شاید در نگاه اول آن را دوستداشتنی نشان دهد، اما پشت این ظاهر زیبا، یکی از جدیترین بحرانهای حفاظتی دنیای گربهسانان در جریان است.
این گربه بیشتر شبها فعال است و گاهی هنگام گرگومیش دیده میشود؛ به همین دلیل برخورد مستقیم با آن بسیار نادر است. از سوی دیگر، گربههای آندی برای زندگی به قلمروهای بسیار وسیعی نیاز دارند. برخی نرها ممکن است در محدودهای به وسعت حدود ۵۰۰۰ زمین فوتبال رفتوآمد کنند. همین نیاز گسترده به زیستگاه، در کنار تکهتکهشدن مناطق طبیعی، بقای این گونه را بیش از پیش تهدید کرده است.

بر اساس اطلاعات ارائهشده از سوی «اتحاد گربهٔ آندی»، این حیوان در معرض خطرترین گربهٔ وحشی قارهٔ آمریکا و یکی از پنج گونهٔ گربهسان در معرض تهدید در سراسر جهان محسوب میشود. برآوردهای فعلی نشان میدهد که تنها حدود ۲۱۷۷ گربهٔ آندی بالغ در سراسر محدودهٔ زیست این گونه باقی ماندهاند. از دست رفتن گستردهٔ زیستگاه و فشارهای انسانی، بخش مهمی از زیستگاه طبیعی این گربه را از بین برده و جمعیت آن را بهشدت کاهش داده است.
برای حیوانی که بهندرت در برابر انسان ظاهر میشود، دوربینهای تلهای به یکی از مهمترین ابزارهای پژوهشگران تبدیل شدهاند. این دوربینها بدون حضور مستقیم انسان میتوانند هفتهها و ماهها در دل طبیعت باقی بمانند و هر بار که حیوانی از مقابلشان عبور میکند، تصویری ثبت کنند.
در این پروژه، تیم «Big Cat Rescue» با همکاری «Pampas Working Group» و «Quechua Women for Conservation» پس از سه سال نظارت مداوم سرانجام توانست تصاویری روشن از یک گربهٔ آندی و تولهاش ثبت کند.
این تصاویر فقط یک موفقیت فنی نیستند. هر بار که چنین حیوان نادری در قاب دوربین ظاهر میشود، اطلاعات ارزشمندی دربارهٔ رفتار، زیستگاه و وضعیت جمعیت آن در اختیار دانشمندان قرار میگیرد.

تصاویر گربهٔ آندی میتوانند توجه مردم را به وضعیت بحرانی این گونه جلب کنند؛ اما پرسش مهمتری همچنان باقی است: آیا دیدن چند تصویر از یک گربهٔ در حال ناپدیدشدن میتواند به اقدام واقعی برای حفاظت از زیستگاه آن منجر شود؟
هر مشاهدهٔ این گربه یادآوری میکند که چه چیزی در خطر از دست رفتن است. داستان گربهٔ آندی فقط داستان یک حیوان کمیاب نیست؛ بلکه تصویری از شکنندگی زیستبومهای وحشی زمین و ضرورت حفاظت از آخرین پناهگاههای طبیعی آنهاست.
گاهی برای ثبت یک لحظهٔ کوتاه از زندگی یک حیوان، باید سه سال صبر کرد؛ و شاید همین انتظار طولانی نشان دهد که این «گربهٔ شبحمانند» تا چه اندازه کمیاب و ارزشمند است.