ماهی‌ای که داخل «مقعد» سفره‌ماهی پنهان می‌شود؛ راز عجیب یک همسفر دریایی فاش شد

راز بقا: ماهی‌های رِمورا یا ماهی مکنده معمولاً روی بدن کوسه‌ها، نهنگ‌ها و سفره‌ماهی‌ها می‌چسبند و از آنها برای جابه‌جایی و پیدا کردن غذا استفاده می‌کنند؛ اما دانشمندان در سال‌های اخیر رفتار بسیار عجیب‌تری را در آنها ثبت کرده‌اند: این ماهی‌ها گاهی وارد دهانه کلوآک سفره‌ماهی می‌شوند و در آنجا پنهان می‌شوند. پژوهش جدیدی که در سال ۲۰۲۶ منتشر شده، هفت مورد از این رفتار عجیب را در سه گونه سفره‌ماهی در اقیانوس‌های مختلف ثبت کرده و احتمال می‌دهد این کار راهی برای فرار از شکارچیان باشد.

اگر یک سفره‌ماهی عظیم از کنار شما عبور کند، احتمالاً چیزی که بیشتر از همه توجهتان را جلب می‌کند، باله‌های پهن و حرکت آرام و تقریباً پروازمانند آن در آب است.

اما اگر دقیق‌تر نگاه کنید، ممکن است مسافران کوچک‌تری را هم ببینید.

رِموراها؛ ماهی‌هایی که خودشان را به بدن جانوران بزرگ دریایی می‌چسبانند و همراه آنها کیلومترها در اقیانوس سفر می‌کنند.

این رابطه سال‌هاست برای زیست‌شناسان شناخته شده است.

اما اخیراً دوربین غواصان و پژوهشگران چیزی را ثبت کرده که حتی برای دانشمندان آشنا با رفتار رِموراها هم عجیب است.

یک رِمورا به جای اینکه روی سطح بدن سفره‌ماهی بچسبد، خودش را به سمت انتهای بدن آن می‌کشاند.

و بعد ناپدید می‌شود.

نه زیر باله.

نه پشت بدن.

بلکه وارد کلوآک سفره‌ماهی می‌شود؛ حفره‌ای که در بسیاری از جانوران دریایی، مسیر مشترک دفع و تولیدمثل است.

این رفتار آن‌قدر غیرمنتظره است که پژوهشگران برای آن یک نام مشخص گذاشته‌اند:

Cloacal diving؛ شیرجه به کلوآک.

و حالا یک مطالعه علمی جدید نشان داده که این اتفاق احتمالاً یک تصادف عجیب و تک‌موردی نیست.

ماهی‌ای که به جای فرار، داخل بدن شکارچی پنهان می‌شود

رِموراها از عجیب‌ترین مسافران اقیانوس هستند.

آنها یک صفحه چسبنده ویژه روی قسمت بالایی بدنشان دارند که به آنها اجازه می‌دهد به جانوران بزرگ‌تر متصل شوند.

این صفحه در واقع یک مکانیسم بسیار پیچیده برای چسبیدن به میزبان است و رِمورا می‌تواند با کمک آن روی بدن کوسه، لاک‌پشت دریایی، نهنگ، سفره‌ماهی و دیگر جانوران بزرگ حرکت کند.

فایده این کار روشن است.

ماهی کوچک مجبور نیست خودش مسافت‌های طولانی را شنا کند.

میزبان، حمل‌ونقل را انجام می‌دهد.

رِمورا هم می‌تواند از باقی‌مانده غذای میزبان یا موجودات کوچک اطراف آن استفاده کند و در بعضی موارد از همراهی با یک حیوان بزرگ برای کاهش خطر شکار شدن سود ببرد.

به همین دلیل رابطه رِمورا و حیوانات بزرگ معمولاً نوعی همزیستی در نظر گرفته می‌شود.

اما این رابطه همیشه به سادگی «ماهی روی بدن حیوان بزرگ زندگی می‌کند» نیست.

گاهی رِمورا تصمیم می‌گیرد وارد جایی شود که تقریباً هیچ‌کس انتظار ندارد.

داخل کلوآک.

اولین تصاویر، سال‌ها قبل گرفته شده بودند

نکته جالب این است که رفتار جدیداً کشف نشده است.

بعضی از تصاویر سال‌ها در اختیار پژوهشگران بوده‌اند.

در مطالعه منتشرشده در سال ۲۰۲۶، پژوهشگران هفت مورد از ورود رِموراها به کلوآک سفره‌ماهی‌ها را که بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ ثبت شده بود، کنار هم قرار دادند.

دو مورد در مالدیو در سال ۲۰۱۰ دیده شده بود.

دو مورد دیگر در موزامبیک در سال ۲۰۱۷ ثبت شد.

سه مورد نیز در فلوریدا بین سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ مشاهده شد.

موضوع جالب‌تر اینکه این رفتار فقط در یک نوع سفره‌ماهی دیده نشده است.

هر سه گونه شناخته‌شده سفره‌ماهی که در این مطالعه بررسی شدند، در این فهرست حضور داشتند:

• سفره‌ماهی اقیانوسی (Mobula birostris)

• سفره‌ماهی صخره‌ای (Mobula alfredi)

• سفره‌ماهی اطلس (Mobula yarae)

یعنی رفتار عجیب رِموراها محدود به یک جمعیت یا یک نقطه جغرافیایی خاص نیست.

از اقیانوس هند تا آب‌های آفریقا و اقیانوس اطلس، نمونه‌هایی از این رفتار ثبت شده است.

عجیب‌ترین صحنه در فلوریدا ثبت شد

یکی از مهم‌ترین شواهد این مطالعه، ویدئویی است که در ۱۳ ژوئیه ۲۰۲۳ در فلوریدا ثبت شد.

در این صحنه یک غواص آزاد به یک سفره‌ماهی اطلس نزدیک می‌شود.

یک رِمورا در نزدیکی باله‌های لگنی سفره‌ماهی دیده می‌شود.

غواص از زیر بدن سفره‌ماهی عبور می‌کند.

و ناگهان رِمورا واکنش نشان می‌دهد.

ماهی با سرعت خودش را به سمت کلوآک سفره‌ماهی می‌کشاند و وارد آن می‌شود.

سفره‌ماهی برای لحظه‌ای بدنش را می‌لرزاند، اما سپس به شنا کردن ادامه می‌دهد؛ در حالی که رِمورا هنوز درون دهانه کلوآک قرار دارد.

همین چند ثانیه، سرنخ مهمی در اختیار دانشمندان گذاشت.

شاید رِمورا اصلاً برای تغذیه وارد آنجا نشده باشد.

شاید فقط ترسیده بود.

چرا یک ماهی باید خودش را داخل کلوآک سفره‌ماهی ببرد؟

هنوز پاسخ قطعی نداریم.

و این یکی از جاهایی است که باید مراقب باشیم داستان را جذاب کنیم، بدون اینکه حدس علمی را به واقعیت تبدیل کنیم.

پژوهشگران چند احتمال مطرح کرده‌اند.

احتمال اول: پناه گرفتن از شکارچی

رِمورا هرچقدر هم که به یک جانور بزرگ بچسبد، خودش هنوز یک ماهی نسبتاً کوچک است.

اقیانوس برای یک ماهی کوچک جای امنی نیست.

اگر شکارچی بزرگی به دنبال آن باشد، پنهان شدن پشت یا زیر بدن یک سفره‌ماهی می‌تواند یک راه فرار باشد.

اما اگر شکارچی همچنان نزدیک شود، پناه گرفتن در یک فضای نیمه‌داخلی شاید حتی امن‌تر باشد.

ویدئوی سال ۲۰۲۳ دقیقاً همین احتمال را تقویت می‌کند.

ورود رِمورا به کلوآک تقریباً بلافاصله پس از نزدیک شدن غواص اتفاق افتاد.

به عبارت دیگر، ممکن است ماهی چیزی را که تهدید تلقی کرده، دیده و به نزدیک‌ترین پناهگاه ممکن فرار کرده باشد.

نه یک صخره.

نه شکاف سنگی.

بلکه خود بدن سفره‌ماهی.

احتمال دوم: غذا

یک احتمال دیگر این است که این رفتار با تغذیه ارتباط داشته باشد.

رِموراها معمولاً به عنوان ماهی‌های همراه شناخته می‌شوند، اما رژیم غذایی آنها فقط به یک منبع محدود نیست.

ممکن است ورود به بخش‌های خاص بدن میزبان، دسترسی آنها را به منابع غذایی متفاوتی فراهم کند.

برخی پژوهشگران حتی احتمال تغذیه از مواد دفعی را مطرح کرده‌اند؛ اما این بخش هنوز در حد فرضیه است و مطالعه جدید نمی‌تواند ثابت کند که رِموراها برای خوردن مدفوع وارد کلوآک سفره‌ماهی می‌شوند.

بنابراین بهتر است داستان‌های هیجان‌انگیز رسانه‌ای را با احتیاط بخوانیم.

آنچه دانشمندان واقعاً دیده‌اند، ورود ماهی به کلوآک است، نه اینکه دقیقاً بدانیم داخل آن چه می‌کند.

احتمال سوم؛ شاید کلوآک برای رِمورا یک «اتاق امن» باشد

این احتمال شاید از همه جذاب‌تر باشد.

رِموراها عادت دارند خودشان را به موجودات بزرگ‌تر وصل کنند.

این یعنی در طول تکامل، آنها یاد گرفته‌اند از بدن دیگران به عنوان بخشی از محیط زندگی خود استفاده کنند.

پس شاید ورود به کلوآک هم ادامه همان رفتار باشد.

در چنین حالتی، مرز میان «همزیستی» و «استفاده از میزبان» کمی مبهم می‌شود.

رِمورا ممکن است از سفره‌ماهی برای جابه‌جایی استفاده کند، از حضورش برای پیدا کردن غذا سود ببرد و حتی هنگام خطر درون بدنش پنهان شود.

اما سؤال مهم این است:

آیا سفره‌ماهی هم از این رابطه سود می‌برد؟

اینجا پاسخ هنوز مشخص نیست.

رابطه‌ای که شاید آن‌قدر دوستانه نباشد

سال‌ها رِموراها نمونه کلاسیک یک همراه بی‌آزار در اقیانوس تصور می‌شدند.

ماهی کوچک روی بدن جانور بزرگ می‌چسبد و از سفر رایگان استفاده می‌کند.

اما مطالعات جدید تصویر پیچیده‌تری ارائه می‌کنند.

در بعضی موارد، رِموراها می‌توانند به بافت‌های میزبان آسیب وارد کنند.

در همین مطالعه نیز یک مورد از ورود رِمورا به ناحیه آبشش سفره‌ماهی ثبت شده است.

پژوهشگران همچنین به آسیب‌هایی در آبشش برخی سفره‌ماهی‌ها اشاره کرده‌اند که احتمال دارد با چنین رفتارهایی مرتبط باشند؛ هرچند نمی‌توان با اطمینان گفت علت آن آسیب‌ها رِمورا بوده است، زیرا عوامل دیگری مانند انگل‌ها یا صدمات مکانیکی نیز می‌توانند چنین آسیب‌هایی ایجاد کنند.

بنابراین رابطه رِمورا و سفره‌ماهی شاید چیزی بین همزیستی، فرصت‌طلبی و انگلی‌گری باشد.

دانشمندان هنوز نمی‌خواهند یکی از این برچسب‌ها را قطعی انتخاب کنند.

و شاید همین ابهام، بخش جذاب داستان باشد.

سفره‌ماهی متوجه می‌شود؟

احتمالاً بله.

در ویدئوی فلوریدا، سفره‌ماهی پس از ورود رِمورا برای لحظه‌ای بدن خود را می‌لرزاند.

این واکنش می‌تواند نشان دهد که حضور ماهی را احساس کرده است.

اما اینکه سفره‌ماهی این رفتار را یک مزاحمت جدی تلقی می‌کند یا صرفاً آن را تحمل می‌کند، هنوز مشخص نیست.

مهم‌تر اینکه پژوهشگران نمی‌دانند رِمورا معمولاً چه مدت داخل کلوآک می‌ماند.

بیشتر مشاهدات کوتاه بوده‌اند.

در نتیجه نمی‌توان گفت این ماهی چند ثانیه، چند دقیقه یا مدت بیشتری در آنجا پنهان می‌شود.

این مسئله اهمیت زیادی دارد.

زیرا اگر ورود ماهی فقط یک واکنش لحظه‌ای به خطر باشد، ممکن است هزینه زیادی برای سفره‌ماهی ایجاد نکند.

اما اگر رِمورا بتواند برای مدت طولانی در این ناحیه باقی بماند، داستان کاملاً متفاوت می‌شود.

پژوهشگران حتی هشدار داده‌اند که حضور طولانی یک رِمورا با اندازه متوسط می‌تواند به‌طور بالقوه در فرایندهایی مانند دفع، جفت‌گیری یا زایمان اختلال ایجاد کند.

این احتمال هنوز اثبات نشده، اما نشان می‌دهد که رفتار مشاهده‌شده صرفاً یک کنجکاوی بی‌اهمیت نیست.

این اولین بار نیست که رِمورا وارد بدن یک غول دریایی می‌شود

رفتار عجیب رِموراها محدود به سفره‌ماهی‌ها هم نیست.

پژوهش‌های قبلی نشان داده‌اند که برخی از این ماهی‌ها می‌توانند وارد شکاف آبشش، دهان، کلوآک و حتی بخش‌هایی از بدن کوسه‌نهنگ‌ها شوند.

برای مثال، در کوسه‌نهنگ‌ها مواردی از ورود رِمورا به ساختارهای نیمه‌داخلی بدن گزارش شده است.

در مورد برخی کوسه‌ها نیز ماهی‌های این خانواده در حفره دهان دیده شده‌اند.

اما آنچه مطالعه جدید را مهم می‌کند این است که نشان می‌دهد این رفتار در سفره‌ماهی‌ها نیز اتفاق می‌افتد و ظاهراً فقط یک مشاهده استثنایی نیست.

در مجموع، هفت مشاهده از شیرجه به کلوآک در سه گونه سفره‌ماهی ثبت شده است.

برای حیوانی که بیشتر عمرش را در اقیانوس آزاد می‌گذراند، چنین تعداد محدودی از مشاهده‌ها به ما یادآوری می‌کند که شاید رفتارهای عجیب بسیار بیشتری وجود داشته باشد که هنوز ندیده‌ایم.

اقیانوس پر از رفتارهایی است که فقط چند ثانیه فرصت دیده شدن دارند

این شاید مهم‌ترین نکته این داستان باشد.

ما هنوز بخش بسیار کوچکی از زندگی واقعی جانوران دریایی را می‌بینیم.

سفره‌ماهی‌ها دائماً در حال حرکت‌اند.

رِموراها هم همراه آنها جابه‌جا می‌شوند.

ممکن است یک رفتار فقط چند ثانیه طول بکشد و بعد دیگر هیچ‌کس آن را نبیند.

برای همین است که تصاویر غواصان، دوربین‌های زیرآبی و پروژه‌های بلندمدت پایش حیات دریایی برای زیست‌شناسان ارزش زیادی پیدا کرده‌اند.

مطالعه جدید نیز اساساً از همین جنس است.

پژوهشگران در یک آزمایشگاه نشسته و این رفتار را طراحی نکرده‌اند.

آنها مجموعه‌ای از مشاهده‌های پراکنده را که در طول حدود ۱۵ سال در نقاط مختلف دنیا ثبت شده بود، کنار هم گذاشتند و متوجه شدند که یک الگوی عجیب در حال تکرار است.

و این شاید بهترین تعریف از یک کشف طبیعی باشد:

گاهی چیزی را کشف نمی‌کنید چون ناگهان جلوی چشمتان ظاهر شده است؛

بلکه چون بالاخره چند تکه کوچک از یک پازل را کنار هم گذاشته‌اید.

ماهی مکنده، یک همسفر عجیب‌تر از چیزی که فکر می‌کردیم

رِموراها مدت‌ها تصویر ساده‌ای داشتند.

ماهی‌های کوچکی که به غول‌های اقیانوس می‌چسبند، همراه آنها سفر می‌کنند و از فرصت‌هایی که میزبان فراهم می‌کند استفاده می‌کنند.

اما رفتارهایی مانند ورود به کلوآک نشان می‌دهد رابطه آنها با میزبان بسیار پیچیده‌تر است.

ممکن است یک سفره‌ماهی برای رِمورا همزمان وسیله حمل‌ونقل، منبع غذا، سپر دفاعی و حتی پناهگاه اضطراری باشد.

و اینجا داستان به نقطه‌ای عجیب می‌رسد.

برای ما، کلوآک سفره‌ماهی یکی از آخرین جاهایی است که انتظار داریم یک ماهی کوچک در آن پناه بگیرد.

اما برای رِمورا شاید مسئله بسیار ساده‌تر باشد:

وقتی یک موجود بزرگ و خطرناک به سمتت می‌آید، هر پناهگاهی که بتواند تو را از دید شکارچی نجات دهد، ارزش امتحان کردن دارد.

حتی اگر آن پناهگاه، داخل بدن یک سفره‌ماهی غول‌پیکر باشد.

فعلاً دانشمندان نمی‌دانند این ماهی دقیقاً چه مدت آنجا می‌ماند، چه چیزی می‌خورد و سفره‌ماهی تا چه اندازه از حضورش آسیب می‌بیند.

اما یک چیز روشن شده است:

رِمورا فقط یک ماهی «چسبیده به کوسه» نیست.

در اعماق اقیانوس، این مسافر کوچک قوانین عجیبی برای پیدا کردن غذا، سفر کردن و فرار از مرگ دارد؛ قوانینی که هنوز بخش زیادی از آنها برای ما ناشناخته است.

منابع:
Ecology and Evolution (2026) — Emily A. Yeager و همکاران، Hiding in Plain Sight: Evidence of Echeneidae Cloacal and Gill Diving Behavior in Manta Ray Hosts.
University of Miami – Rosenstiel School (2026) — گزارش پژوهش درباره ورود رِموراها به کلوآک و آبشش سفره‌ماهی‌ها.
Save Our Seas Foundation (2026) — گزارش مشاهده رِمورا در کلوآک سفره‌ماهی صخره‌ای در سیشل.
Manta Trust Research Portal (2026) — خلاصه داده‌های مشاهده رِمورا در هر سه گونه سفره‌ماهی.
Scientific American (2026) — گزارش علمی درباره فرضیه‌های پناه گرفتن، تغذیه و رابطه رِمورا با میزبان.