تلما دوباره مادر شد؛ تصویر کم‌سابقه از یوزپلنگ ماده ایرانی با ۴ توله

راز بقا: یک خبر امیدوارکننده از زیستگاه‌های یوزپلنگ آسیایی در شرق ایران منتشر شده است؛ «تلما»، یوزپلنگ ماده هفت‌ساله‌ای که سال‌هاست در برنامه‌های پایش یوزهای ایران شناسایی شده، این بار همراه با چهار توله در منطقه «یوزکنام» میامی در استان سمنان مشاهده و تصویربرداری شده است.

اما یک اصلاح مهم درباره خبری که در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده وجود دارد: این چهار توله به‌تازگی متولد نشده‌اند. برآورد متخصصان نشان می‌دهد توله‌ها حدود سه تا چهار ماه سن دارند؛ بنابراین زادآوری تلما چند ماه قبل اتفاق افتاده و اکنون خانواده پنج‌نفره او در زیستگاه طبیعی زیر نظر گروه‌های حفاظتی قرار دارد.

این مشاهده اهمیت زیادی دارد، چون تلما یکی از ماده‌یوزهای شناخته‌شده شرق ایران است و سابقه زادآوری موفق نیز دارد. در سال ۱۴۰۱، تلما در منطقه توران همراه چهار توله مشاهده شده بود. در سال ۱۴۰۴ نیز تصویری از او همراه یک توله به ثبت رسید و این مشاهده به‌عنوان دومین زادآوری ثبت‌شده او مطرح شد. مشاهده اخیر، سومین زادآوری ثبت‌شده تلما محسوب می‌شود. چندی قبل نیز هلیا دیگر ماده یوز دشت توران با توله‌هاش دیده شد. 

چرا چهار توله تلما خبر مهمی است؟

برای یوزپلنگ آسیایی، صرف تولد توله‌ها پایان داستان نیست؛ اتفاق مهم‌تر، زنده ماندن آنها تا رسیدن به سن بزرگسالی است. یوزها در ایران با تهدیدهایی مانند از بین رفتن و تکه‌تکه شدن زیستگاه، جاده‌ها، کاهش طعمه و مزاحمت‌های انسانی روبه‌رو هستند.

به همین دلیل، مشاهده یک ماده یوز همراه چهار توله فقط یک تصویر زیبا از حیات وحش نیست؛ این تصاویر اطلاعات مهمی درباره زادآوری، جابه‌جایی و استفاده یوزها از زیستگاه‌های شرق ایران در اختیار کارشناسان قرار می‌دهد.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان سمنان نیز اعلام کرده است که با ثبت این مشاهده، تعداد یوزپلنگ‌های شناسایی‌شده در طبیعت ایران طی یک سال گذشته به ۳۱ فرد رسیده است. البته این عدد را نباید با «جمعیت واقعی یوزهای ایران» یکی دانست؛ منظور، یوزهایی است که در این بازه شناسایی و ثبت شده‌اند.

تلما از توران تا میامی؛ یک یوز با محدوده حرکتی گسترده

داستان تلما فقط به یک منطقه محدود نمی‌شود. این یوز ماده در ماه‌های اخیر در نقاط مختلفی از پهنه شرقی ایران دیده شده است. در شهریور امسال، محیط‌بانان او را همراه دو توله امسالی در مجموعه حفاظتی توران مشاهده کردند و چند روز بعد، در یوزکنام میامی، تلما همراه هر چهار توله ثبت شد.

همین جابه‌جایی‌ها اهمیت اتصال زیستگاه‌های یوز را نشان می‌دهد. یوزپلنگ برای پیدا کردن طعمه و تأمین نیازهای خود به محدوده‌های وسیع حرکت می‌کند و مرزهای اداری مناطق حفاظت‌شده برای او معنایی ندارند.

از این نظر، توران، میامی و زیستگاه‌های پیرامونی را نمی‌توان جزیره‌هایی کاملاً جدا از هم دید؛ امنیت مسیرهایی که یوزها برای رفت‌وآمد استفاده می‌کنند نیز بخشی از حفاظت از این گونه است.

چهار توله؛ یک خبر خوب، اما نه پایان نگرانی

دیدن چهار توله سالم در کنار تلما بدون تردید یکی از خبرهای امیدوارکننده امسال برای حیات وحش ایران است، اما برای اینکه این خبر واقعاً به معنای تقویت جمعیت یوز باشد، باید دید چند توله از این خانواده می‌توانند تا بزرگسالی زنده بمانند.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، توله‌ها در زمان مشاهده اخیر رفتار طبیعی داشته‌اند و خانواده تلما در محدوده یوزکنام از جمله با شکار آهو تغذیه کرده است. متخصصان نیز توله‌ها را حدود سه تا چهار ماهه برآورد کرده‌اند.

بنابراین، فعلاً بهترین خبر این نیست که «چهار یوز جدید به جمعیت ایران اضافه شدند»؛ بلکه این است که یک ماده یوز شناخته‌شده توانسته در طبیعت برای سومین بار زادآوری کند و اکنون چهار توله در کنار او دیده شده‌اند.

برای یوزپلنگ آسیایی که جمعیت آن در ایران بسیار محدود و پراکنده است، همین تصاویر می‌توانند ارزشمند باشند؛ اما مرحله دشوارتر از همین‌جا آغاز می‌شود: حفاظت از تلما و چهار توله‌اش در زیستگاهی که باید برای آنها امن بماند.