راز بقا: در یک مزرعه در اسکاتلند، کرهالاغی به نام سولومون صاحب دو مادر شد! ماجرا از جایی شروع شد که دو الاغ ماده به نامهای استار و مری، تقریباً در یک زمان و زودتر از موعد مورد انتظار زایمان کردند. یکی از کرهها زنده به دنیا آمد، اما دیگری پیش از تولد جان باخت. اتفاق عجیب بعد از آن رخ داد: هر دو الاغ ماده، کره زنده را فرزند خود دانستند، از او مراقبت کردند و به او شیر دادند. مزرعهداران که نمیدانستند کدامیک مادر واقعی سولومون است، تصمیم گرفتند این خانواده سهنفره را از هم جدا نکنند.

به گزارش راز بقا، اواخر آوریل ۲۰۲۵، بن بست، صاحب مزرعه تفریحی Dalscone Farm در شهر دامفریز اسکاتلند، هنگام رسیدگی به محوطه نگهداری حیوانات با صحنهای غیرمنتظره روبهرو شد. میان دو الاغ ماده باردار مزرعه، کرهالاغ کوچکی ایستاده بود؛ اما ماجرا به همینجا ختم نمیشد.
او کمی بعد متوجه شد کره دیگری نیز در همان محوطه وجود دارد که مرده به دنیا آمده است. ابتدا احتمال داد یکی از الاغها دوقلو زاییده و یکی از کرهها زنده نمانده باشد؛ اما بررسی دامپزشک مزرعه نشان داد که هر دو الاغ ماده، تقریباً همزمان زایمان کردهاند.
این دو الاغ که استار و مری نام داشتند، قرار بود چند هفته بعد زایمان کنند. به همین دلیل، کارکنان مزرعه انتظار تولد کرهها را در آن شب نداشتند و هیچکس نیز لحظه دقیق زایمان را ندیده بود.
بعداً مشخص شد یکی از کرهها به دلیل یک ناهنجاری مادرزادی نادر مرده به دنیا آمده است. اما تولد کره سالم، آغاز ماجرایی شد که حتی صاحب مزرعه را هم شگفتزده کرد.
پس از زایمان، هر دو الاغ ماده به کره زنده نزدیک شدند و رفتارهایی شبیه مراقبت مادری از خود نشان دادند. آنها کنار او میماندند، به او نزدیک میشدند و اجازه میدادند از شیرشان تغذیه کند.
بن بست در گفتوگو با BBC Scotland توضیح داد که رفتار دو الاغ ماده تقریباً مانند یکدیگر بود؛ گویی هر دو مادر، کره را فرزند خود میدانستند. گاهی کره کنار مری میرفت و شیر میخورد و چند دقیقه بعد به استار نزدیک میشد.
نکته عجیبتر اینکه هیچیک از دو ماده رفتار خصمانهای نسبت به دیگری نشان نمیداد. آنها برای دور کردن رقیب یا تصاحب کره با یکدیگر درگیر نمیشدند و هر دو در مراقبت از او مشارکت داشتند.
از آنجا که دو الاغ تقریباً همزمان زایمان کرده بودند و هیچ شاهدی لحظه تولد را ندیده بود، کارکنان نمیتوانستند با اطمینان بگویند کدامیک مادر زیستی کره زنده است. رنگ خاکستری سولومون نیز کمکی به تشخیص مادرش نمیکرد.

کارکنان مزرعه نام سولومون را برای کره کوچک انتخاب کردند. او خیلی زود به هر دو الاغ ماده عادت کرد و بدون مشکل از هر دو شیر میخورد.
بن بست در توصیف وضعیت او به نکته جالبی اشاره کرد: وقتی شیر یکی از مادرها تمام میشد، سولومون میتوانست به سراغ دیگری برود. به این ترتیب، کره کوچک عملاً به دو منبع تغذیه و مراقبت دسترسی داشت.
البته برای کارکنان مزرعه فقط تغذیه کره اهمیت نداشت. آنها باید مطمئن میشدند که این وضعیت برای هر سه حیوان بیخطر است. به همین دلیل، چند روز رفتار دو الاغ و کره را زیر نظر گرفتند تا مطمئن شوند میان آنها تنش یا درگیری ایجاد نمیشود.
در ابتدا این پرسش مطرح بود که آیا باید یکی از الاغها را از کره جدا کنند یا خیر. اگر قرار بود فقط یک مادر در کنار سولومون بماند، مشکل این بود که هیچکس نمیدانست کدام ماده مادر زیستی اوست.
حتی انجام آزمایش DNA نیز بهعنوان راهی برای مشخصکردن مادر واقعی مطرح شد. اما نتیجه چنین آزمایشی قرار بود مدتی زمان ببرد و یک نگرانی دیگر هم وجود داشت: ممکن بود سولومون تا آن زمان با الاغی پیوند عاطفی و رفتاری برقرار کرده باشد که مادر زیستیاش نیست.
کارکنان همچنین ایده پیدا کردن یک کره یتیم برای الاغی را که فرزندش را از دست داده بود، بررسی کردند؛ اما بن بست به این نتیجه رسید که این راهحل لزوماً مناسب نیست. از نگاه او، هیچیک از دو الاغ ماده ظاهراً خود را بدون فرزند نمیدیدند؛ هر دو کره زنده را پذیرفته بودند و رفتارشان نشان میداد که او را متعلق به خود میدانند.
پس از مشورت با دامپزشکان و متخصصان رفتار الاغها، کارکنان تصمیم گرفتند تا زمانی که وضعیت آرام و بدون خطر باقی میماند، این سه حیوان را کنار هم نگه دارند.
رفتاری که در این ماجرا دیده شد، در جانورشناسی با پدیدههایی مانند پرورش مشارکتی و شیر دادن به فرزند غیرزیستی ارتباط دارد. در زبان علمی، اصطلاح Allosuckling برای حالتی به کار میرود که یک ماده به فرزندی شیر میدهد که مادر زیستی او نیست.
این رفتار در بسیاری از پستانداران چندان رایج نیست و در اسبسانان نیز پدیدهای نسبتاً نادر به شمار میرود. با این حال، نمونههایی از آن در اسبها و دیگر اعضای خانواده اسبسانان ثبت شده است.
برای مثال، در سال ۲۰۱۸ پژوهشی در مجله Journal of Equine Veterinary Science منتشر شد که موردی از پرورش مشترک یک کره اسب توسط دو مادیان را بررسی میکرد. در آن مورد، یکی از مادیانها مادر زیستی کره بود و دیگری پس از مرگ کره خودش، مراقبت از کره زنده را بر عهده گرفت و به او شیر داد.
پژوهشگران در آن مطالعه مشاهده کردند که کره از هر دو مادیان تغذیه میکرد و هر دو در نزدیکی او باقی میماندند. این نمونه نشان میدهد که مراقبت و حتی شیردهی به فرزند غیرزیستی در اسبسانان امکانپذیر است؛ هرچند شرایط دقیق هر مورد میتواند متفاوت باشد.
ماجرای سولومون از این جهت جالب است که هر دو الاغ ماده تقریباً همزمان زایمان کرده بودند و پس از مرگ یکی از کرهها، هر دو به مراقبت از کره زنده روی آوردند.

در الاغها، مانند دیگر اسبسانان، روزهای نخست پس از تولد برای شکلگیری پیوند میان مادر و کره اهمیت زیادی دارد. مادر معمولاً در نزدیکی نوزاد باقی میماند و کره نیز برای تغذیه و احساس امنیت به او وابسته است.
بو، تماس بدنی و رفتارهای متقابل در شناخت و پذیرش کره نقش دارند. در شرایط طبیعی، این ارتباط به مادر کمک میکند فرزند خود را از دیگر اعضای گروه تشخیص دهد و از او مراقبت کند.
با این حال، ماجرای استار و مری نشان داد که رفتار مادری همیشه به یک الگوی ساده و انحصاری محدود نمیشود. در شرایط خاص، ممکن است بیش از یک ماده در مراقبت از یک نوزاد مشارکت کند؛ بهویژه اگر شرایطی غیرمعمول مانند زایمان همزمان و از دست رفتن یکی از نوزادان رخ دهد.
البته از این اتفاق نمیتوان نتیجه گرفت که هر الاغ مادهای بهراحتی کره دیگری را میپذیرد. پذیرش فرزند غیرزیستی در حیوانات به شرایط اجتماعی، زیستی و محیطی وابسته است.
صاحب مزرعه، این زنجیره اتفاقات را بسیار نادر توصیف کرد و احتمال وقوع چنین رویدادی را «یک در میلیون» دانست؛ البته این عبارت برآورد شخصی او بود و نباید آن را یک احتمال آماری محاسبهشده تلقی کرد.
آنچه این ماجرا را خاص میکرد، کنار هم قرار گرفتن چند اتفاق بود: بارداری همزمان دو الاغ، زایمان زودتر از موعد، تولد یک کره مرده و یک کره زنده، نامشخص ماندن مادر زیستی و در نهایت پذیرش کره توسط هر دو ماده.
کارکنان مزرعه تصمیم گرفتند این پیوند غیرمعمول را برهم نزنند. به این ترتیب، سولومون به جای یک مادر، با دو الاغ ماده زندگی کرد؛ دو مادری که هر دو از او مراقبت میکردند و هر دو به او شیر میدادند.
از نظر زیستی، سولومون فقط یک مادر واقعی داشت؛ اما از نظر مراقبت و شیردهی، هر دو الاغ ماده یعنی استار و مری نقش مادر را برای او ایفا کردند. به همین دلیل رسانهها از او بهعنوان کرهالاغی با دو مادر یاد کردند.
نام آنها استار (Star) و مری (Mary) بود. هر دو در مزرعه Dalscone Farm در شهر دامفریز اسکاتلند نگهداری میشدند و تقریباً در یک زمان زایمان کردند.
چون دو الاغ ماده تقریباً همزمان و زودتر از موعد زایمان کردند و هیچکس لحظه تولد را مشاهده نکرده بود. پس از آن نیز هر دو ماده کره زنده را پذیرفتند و به او شیر دادند. آزمایش DNA میتوانست مادر زیستی را مشخص کند، اما کارکنان مزرعه تصمیم گرفتند فعلاً حیوانات را از یکدیگر جدا نکنند.
بله. طبق گزارش صاحب مزرعه، سولومون از هر دو ماده شیر میخورد و میان آنها جابهجا میشد. این وضعیت به او امکان میداد از شیر هر دو الاغ تغذیه کند.
طبق توضیح دامپزشک مزرعه، کره دوم به دلیل یک ناهنجاری مادرزادی نادر مرده به دنیا آمده بود. گزارشهای منتشرشده جزئیات بیشتری درباره ماهیت این ناهنجاری ارائه نکردهاند.
بله. در برخی گونههای پستانداران، مادهها ممکن است از فرزند ماده دیگری مراقبت کنند یا حتی به او شیر بدهند. این رفتار در اسبسانان نیز گزارش شده است. در یک مطالعه علمی منتشرشده در سال ۲۰۱۸، یک کره اسب بهطور همزمان از مادر زیستی و یک مادیان دیگر شیر میگرفت و تحت مراقبت هر دو بود.
نمیتوان با اطمینان گفت این نخستین نمونه در تاریخ الاغهاست؛ زیرا ممکن است موارد مشابه ثبت نشده باشند. با این حال، این اتفاق به دلیل زایمان تقریباً همزمان دو ماده، مرگ یکی از کرهها و پذیرش کره باقیمانده توسط هر دو مادر، موردی بسیار غیرمعمول و خبرساز بود.
منابع:
1. BBC Scotland News، گزارش دبی جکسون، ۳ مه ۲۰۲۵: Donkey has two mums after 'one in a million' birth.
2. Storyful، ۹ مه ۲۰۲۵: 'One in a Million': Donkey Foal Raised by 2 Mothers.
3. Topczewska et al., 2018, The Case of Communal Rearing of a Foal by Two Mares, Journal of Equine Veterinary Science, DOI: 10.1016/j.jevs.2018.03.016.
4. Mother–offspring relationships in donkeys, Applied Animal Behaviour Science