زاگرس

مجموعه‌ای از جانوران بومی و شاخص رشته‌کوه زاگرس، شامل پستانداران، پرندگان، خزندگان و سایر گونه‌هایی که در جنگل‌ها، مراتع و ارتفاعات این منطقه زندگی می‌کنند.

زاگرس

زاگرس؛ سرزمین جنگل‌های بلوط، پلنگ ایرانی و رازهای حیات وحش غرب ایران

رشته‌کوه زاگرس یکی از مهم‌ترین پهنه‌های طبیعی ایران است؛ سرزمینی گسترده از کوهستان‌ها، دره‌ها، چشمه‌ها، رودخانه‌ها و جنگل‌های بلوط که از شمال‌غرب به سوی جنوب کشور امتداد پیدا می‌کند. زاگرس فقط یک رشته‌کوه نیست؛ زیست‌بومی است که حیات بسیاری از گونه‌های گیاهی و جانوری ایران به آن وابسته است و زندگی جوامع انسانی نیز طی هزاران سال با منابع طبیعی آن پیوند داشته است.

از جنگل‌های بلوط و سنجاب ایرانی تا زیستگاه‌های پلنگ، خرس قهوه‌ای، گرگ و کل‌وبز، زاگرس مجموعه‌ای متنوع از زیستگاه‌ها را در خود جای داده است. در کنار این غنای طبیعی، خشکسالی، آتش‌سوزی، تخریب جنگل‌ها، چرای بی‌رویه دام و تغییر کاربری زمین فشارهای فزاینده‌ای بر این منطقه وارد می‌کنند.

در این صفحه از راز بقا، با جغرافیا، حیات وحش، پوشش گیاهی، اهمیت منابع آب و چالش‌های زیست‌محیطی زاگرس آشنا می‌شوید؛ منطقه‌ای که حفاظت از آن، تنها به معنای نگهداری از چند جنگل یا گونه جانوری نیست، بلکه با سلامت بخش بزرگی از طبیعت ایران ارتباط دارد.

عکس: نمایی زیبا از ابهت زاگرس - تابناک | TABNAK

رشته‌کوه زاگرس کجاست و از کجا تا کجا امتداد دارد؟

زاگرس در بخش غربی ایران قرار دارد و به‌طور کلی از شمال‌غرب به جنوب‌شرق امتداد می‌یابد. این رشته‌کوه از نواحی نزدیک مرزهای غربی و شمال‌غربی کشور به سمت جنوب ایران کشیده می‌شود و در شکل‌گیری چشم‌انداز، آب‌وهوا و الگوی پراکنش زیستگاه‌های بخش بزرگی از کشور نقش دارد.

زاگرس یک منطقه یکدست نیست. ارتفاع کوه‌ها، میزان بارندگی، جهت دامنه‌ها و شرایط خاک در بخش‌های مختلف آن تفاوت دارد. همین تغییرات باعث شده است که از جنگل‌های بلوط و مراتع کوهستانی تا دره‌های خشک‌تر و زیستگاه‌های گرم‌تر جنوبی در این پهنه دیده شوند.

این تفاوت‌های طبیعی بر زندگی جانوران نیز اثر می‌گذارند. گونه‌ای که در جنگل‌های کوهستانی به سر می‌برد، لزوماً در دامنه‌های خشک‌تر یا ارتفاعات دیگر با همان فراوانی حضور ندارد. به همین دلیل، شناخت حیات وحش زاگرس بدون توجه به تفاوت‌های جغرافیایی و اقلیمی آن کامل نیست.

طبیعت-تابستانی-کوههای-زاگرس-در-کردستان - مجله گردشگری فلای سپهر

جنگل‌های بلوط زاگرس؛ قلب سبز غرب ایران

یکی از شناخته‌شده‌ترین ویژگی‌های زاگرس، جنگل‌های بلوط آن است. بلوط ایرانی با نام علمی Quercus brantii از درختان شاخص این زیست‌بوم به شمار می‌رود و در بخش‌های گسترده‌ای از جنگل‌های زاگرس حضور دارد. گونه‌های دیگری از بلوط نیز در بخش‌هایی از این رشته‌کوه رشد می‌کنند.

این جنگل‌ها فقط مجموعه‌ای از درختان نیستند. تاج درختان، برگ‌های ریخته‌شده، خاک، ریشه‌ها و پوشش گیاهی زیرین، زیستگاهی برای حشرات، پرندگان، پستانداران و انواع دیگر جانداران فراهم می‌کنند. میوه بلوط نیز منبع غذایی شماری از جانوران است.

جنگل‌های زاگرس در حفاظت از خاک و تنظیم جریان آب اهمیت دارند. پوشش گیاهی می‌تواند سرعت رواناب را کاهش دهد، به نفوذ آب در خاک کمک کند و از فرسایش دامنه‌ها بکاهد. از دست رفتن این پوشش، به‌ویژه در زمین‌های شیب‌دار، می‌تواند پیامدهایی فراتر از نابودی چند درخت داشته باشد.

با این حال، جنگل‌های بلوط زاگرس در برابر فشارهای محیطی آسیب‌پذیرند. پژوهش‌های علمی، خشکسالی طولانی‌مدت، افزایش دما و برخی شیوه‌های بهره‌برداری انسانی را از عوامل مؤثر در افت سلامت این جنگل‌ها معرفی کرده‌اند. شدت و ترکیب این عوامل در همه مناطق یکسان نیست؛ بنابراین، احیای جنگل‌ها به بررسی شرایط محلی و مدیریت متناسب با هر منطقه نیاز دارد.

طبیعت بهاری زاگرس ۱۴۰۵؛ بهشت گل و گیاه + پیش بینی بارش | راهنما- مجله  گردشگری فلای سپهر

حیات وحش زاگرس؛ از پلنگ ایرانی تا سنجاب بلوط‌دوست

تنوع ارتفاع، پوشش گیاهی و شرایط اقلیمی باعث شده است که زاگرس زیستگاه جانوران گوناگونی باشد. بعضی از این گونه‌ها در بخش‌های گسترده‌ای از ایران نیز زندگی می‌کنند، اما جمعیت و پراکنش آن‌ها در زاگرس به کیفیت زیستگاه و میزان فشار انسانی وابسته است.

پلنگ ایرانی

پلنگ ایرانی (Panthera pardus tulliana) از گوشت‌خواران شاخص کوهستان‌های ایران است. این جانور به قلمروهای نسبتاً گسترده، طعمه کافی و پناهگاه‌های مناسب نیاز دارد. کوهستان‌ها و زیستگاه‌های صخره‌ای می‌توانند برای آن شرایط مناسبی فراهم کنند، اما جاده‌سازی، تخریب زیستگاه، کاهش طعمه و تعارض با انسان از تهدیدهای مهم پلنگ‌ها هستند.

حضور پلنگ در یک منطقه به‌تنهایی به معنای سالم بودن کامل زیست‌بوم نیست؛ با این حال، حفاظت از قلمروهای آن می‌تواند به حفظ مجموعه‌ای از زیستگاه‌ها و گونه‌های دیگر نیز کمک کند.

خرس قهوه‌ای

خرس قهوه‌ای (Ursus arctos) در بخش‌هایی از کوهستان‌های ایران، از جمله برخی نواحی زاگرس، حضور دارد. این جانور همه‌چیزخوار است و بسته به فصل و محل زندگی می‌تواند از میوه‌ها، دانه‌ها، مواد گیاهی، حشرات و منابع غذایی دیگر استفاده کند.

نیاز خرس به قلمرو و منابع غذایی متنوع باعث می‌شود که پیوستگی زیستگاه اهمیت زیادی داشته باشد. نزدیک شدن فعالیت‌های انسانی به محل زندگی خرس‌ها نیز ممکن است احتمال برخورد میان انسان و جانور را افزایش دهد.

کل‌وبز و قوچ‌ومیش وحشی

دامنه‌های سنگی و کوهستانی زاگرس برای برخی از علف‌خواران وحشی، از جمله کل‌وبز و قوچ‌ومیش، زیستگاه مناسبی فراهم می‌کنند. این جانوران از پوشش گیاهی تغذیه می‌کنند و خود بخشی از زنجیره غذایی گوشت‌خوارانی مانند پلنگ و گرگ هستند.

شکار غیرمجاز، تخریب زیستگاه، رقابت با دام اهلی و کاهش منابع آب و غذا می‌توانند بر وضعیت جمعیت آن‌ها اثر بگذارند. حفاظت از علف‌خواران وحشی همچنین برای نگهداری از شکارچیان بزرگ منطقه اهمیت دارد.

گرگ و کفتار راه‌راه

گرگ و کفتار راه‌راه نیز در بخش‌هایی از زیستگاه‌های زاگرس و نواحی پیرامونی آن گزارش شده‌اند. پراکنش دقیق هر گونه به شرایط منطقه بستگی دارد و نباید حضور آن‌ها را در تمام نقاط رشته‌کوه یکسان فرض کرد.

این جانوران نقش‌های متفاوتی در اکوسیستم دارند. گرگ می‌تواند در تنظیم جمعیت برخی طعمه‌ها نقش داشته باشد و کفتار راه‌راه از منابع غذایی گوناگون، از جمله لاشه جانوران، استفاده می‌کند. هر دو ممکن است در شرایط خاص با دامداری و سکونتگاه‌های انسانی تعارض پیدا کنند.

سنجاب ایرانی

سنجاب ایرانی (Sciurus anomalus) یکی از پستانداران کوچک مرتبط با زیستگاه‌های جنگلی غرب ایران است. درختان، حفره‌های طبیعی و منابع غذایی جنگل برای زندگی این جانور اهمیت دارند. سنجاب‌ها از دانه‌ها و مواد گیاهی تغذیه می‌کنند و رفتار ذخیره‌سازی غذا در برخی گونه‌های سنجاب می‌تواند در پراکنش دانه‌ها نیز نقش داشته باشد.

حفاظت از جنگل‌های بلوط تنها به درختان بزرگ محدود نیست؛ گونه‌های کوچک‌تر نیز برای بقا به ساختار طبیعی جنگل و پیوستگی زیستگاه وابسته‌اند.

جنگل‌های زاگرس؛ ریه‌های سبز ایران

زاگرس و منابع آب ایران

اهمیت زاگرس تنها به جنگل‌ها و جانوران آن محدود نمی‌شود. بارش‌های فصلی، برف ارتفاعات و شبکه رودخانه‌ها و چشمه‌ها در تأمین آب بخش‌هایی از غرب و جنوب‌غرب ایران نقش دارند. بسیاری از سکونتگاه‌ها، زمین‌های کشاورزی و فعالیت‌های دامداری در این پهنه به منابع آب محلی وابسته‌اند.

جنگل‌ها و مراتع سالم می‌توانند در حفاظت از خاک، کاهش فرسایش و تنظیم بخشی از جریان آب نقش داشته باشند. در مقابل، تخریب پوشش گیاهی و فرسایش خاک ممکن است کیفیت منابع آب را کاهش دهد و انتقال رسوبات به رودخانه‌ها را افزایش دهد.

البته رابطه میان جنگل و آب ساده و یک‌طرفه نیست. میزان آبی که به رودخانه‌ها می‌رسد به بارش، دما، جنس خاک، شیب زمین، پوشش گیاهی و نحوه مصرف آب نیز وابسته است. بنابراین، حفاظت از زاگرس باید همراه با مدیریت منابع آب و بررسی علمی شرایط هر حوضه آبریز باشد.

چرا جنگل‌های زاگرس در خطرند؟

بخش‌هایی از جنگل‌های زاگرس با مجموعه‌ای از فشارهای طبیعی و انسانی روبه‌رو هستند. این عوامل اغلب یکدیگر را تشدید می‌کنند و در نتیجه، آسیب به جنگل ممکن است به‌تدریج گسترش پیدا کند.

خشکسالی و افزایش دما: کاهش بارش مؤثر و طولانی شدن دوره‌های خشک می‌تواند فشار زیادی بر درختان وارد کند. درختان ضعیف‌شده ممکن است در برابر آفات، بیماری‌ها و رخدادهای شدید محیطی آسیب‌پذیرتر شوند.

آتش‌سوزی: آتش می‌تواند در مدت کوتاهی بخش‌هایی از پوشش گیاهی را نابود کند. شدت خسارت به فصل، شرایط آب‌وهوایی، نوع پوشش گیاهی و سرعت مهار آتش بستگی دارد. در برخی مناطق، آتش‌سوزی‌های تکراری فرصت بازسازی طبیعی جنگل را محدود می‌کنند.

چرای بی‌رویه و بهره‌برداری نامناسب: فشار زیاد دام، قطع شاخه‌ها و برداشت چوب می‌توانند به باززایی درختان و سلامت پوشش گیاهی آسیب بزنند. اثر این فعالیت‌ها به شدت، مدت و شیوه انجام آن‌ها وابسته است.

تغییر کاربری و گسترش فعالیت‌های انسانی: توسعه راه‌ها، کشاورزی و دیگر فعالیت‌ها ممکن است زیستگاه‌ها را کوچک یا از هم جدا کند. این گسستگی برای جانورانی که به قلمروهای گسترده نیاز دارند، اهمیت ویژه‌ای دارد.

شکار غیرمجاز و تعارض انسان و حیات وحش: کاهش جمعیت طعمه‌ها، شکار جانوران و برخوردهای ناشی از نزدیک شدن حیات وحش به دام‌ها یا سکونتگاه‌ها می‌توانند بقای برخی گونه‌ها را دشوارتر کنند.

هیچ‌یک از این عوامل را نمی‌توان به‌تنهایی توضیح کامل وضعیت زاگرس دانست. راهکار مؤثر، بررسی هم‌زمان تغییرات اقلیمی، وضعیت جنگل، الگوی بهره‌برداری از زمین و نیازهای جوامع محلی است.

آیا جنگل‌های زاگرس قابل احیا هستند؟

احیای جنگل‌های زاگرس امکان‌پذیر است، اما به زمان، برنامه‌ریزی و انتخاب روش مناسب نیاز دارد. کاشت نهال به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که جنگل به وضعیت طبیعی خود بازگردد؛ زیرا موفقیت احیا به شرایط خاک، دسترسی به آب، انتخاب گونه بومی، حفاظت از نهال‌ها و امکان باززایی طبیعی بستگی دارد.

در بعضی مناطق، حفاظت از درختان باقی‌مانده و فراهم کردن فرصت برای رشد نهال‌های طبیعی می‌تواند مؤثرتر از کاشت گسترده و بدون بررسی باشد. در مناطق دیگر، ممکن است به اقدامات تکمیلی برای کنترل فرسایش، مدیریت چرای دام یا بازسازی پوشش گیاهی نیاز باشد.

مشارکت مردم محلی نیز اهمیت دارد. جنگل و مرتع برای بسیاری از جوامع زاگرس منبع معاش و بخشی از شیوه زندگی هستند. برنامه‌های حفاظتی زمانی شانس موفقیت بیشتری دارند که نیازهای معیشتی مردم را در نظر بگیرند و راهکارهای عملی و پایدار ارائه دهند.

زاگرس؛ میراث طبیعی و انسانی ایران

زاگرس علاوه بر ارزش طبیعی، بخشی از تاریخ و فرهنگ ایران است. سکونتگاه‌های روستایی، دامداری، کوچ فصلی و شیوه‌های گوناگون بهره‌برداری از منابع طبیعی در بخش‌هایی از این منطقه، طی نسل‌ها با شرایط کوهستانی و تغییرات فصلی سازگار شده‌اند.

حفاظت از زاگرس به معنای کنار گذاشتن کامل فعالیت‌های انسانی نیست؛ هدف، یافتن تعادلی است که هم به پایداری زیستگاه‌ها کمک کند و هم امکان زندگی و فعالیت اقتصادی جوامع محلی را حفظ کند. شناخت بهتر گونه‌های جانوری، بررسی وضعیت جنگل‌ها و آگاهی از پیامدهای تخریب طبیعت، گام‌هایی ضروری برای رسیدن به این هدف هستند.

زاگرس را نمی‌توان تنها با بلوط‌هایش شناخت و ارزش آن را نیز نمی‌توان فقط با شمار جانورانش سنجید. این رشته‌کوه شبکه‌ای به‌هم‌پیوسته از خاک، آب، گیاهان، جانوران و انسان‌هاست؛ شبکه‌ای که آسیب دیدن هر بخش آن می‌تواند پیامدهایی برای بخش‌های دیگر داشته باشد.

پرسش‌های متداول درباره زاگرس

زاگرس در کدام بخش ایران قرار دارد؟

رشته‌کوه زاگرس در غرب ایران امتداد دارد و از شمال‌غرب به سمت جنوب کشور کشیده می‌شود. این رشته‌کوه بر جغرافیا، آب‌وهوا و پراکنش زیستگاه‌های بخش بزرگی از ایران اثر می‌گذارد.

معروف‌ترین پوشش گیاهی زاگرس چیست؟

جنگل‌های بلوط از شناخته‌شده‌ترین ویژگی‌های طبیعی زاگرس هستند. بلوط ایرانی با نام علمی Quercus brantii یکی از درختان شاخص این جنگل‌هاست.

چه حیواناتی در زاگرس زندگی می‌کنند؟

بسته به منطقه و شرایط زیستگاه، گونه‌هایی مانند پلنگ ایرانی، خرس قهوه‌ای، گرگ، کل‌وبز، قوچ‌ومیش وحشی، کفتار راه‌راه و سنجاب ایرانی در بخش‌هایی از زاگرس و نواحی پیرامونی آن حضور دارند.

چرا جنگل‌های زاگرس اهمیت دارند؟

این جنگل‌ها در حفظ تنوع زیستی، حفاظت از خاک، پشتیبانی از منابع آب و تأمین زیستگاه جانوران نقش دارند. همچنین با زندگی و معیشت جوامع انسانی منطقه پیوند خورده‌اند.

مهم‌ترین تهدیدهای زاگرس کدام‌اند؟

خشکسالی و افزایش دما، آتش‌سوزی، چرای بی‌رویه، قطع درختان، تغییر کاربری زمین و شکار غیرمجاز از جمله فشارهای مهم بر بخش‌هایی از این زیست‌بوم هستند. میزان اثر هر عامل در مناطق مختلف متفاوت است.

آیا زاگرس فقط جنگل بلوط دارد؟

خیر. زاگرس مجموعه‌ای از زیستگاه‌های متنوع شامل جنگل‌های بلوط، مراتع کوهستانی، دامنه‌های سنگی، دره‌ها، چشمه‌ها و مناطق خشک‌تر است. نوع پوشش گیاهی و جانوری با تغییر ارتفاع و شرایط اقلیمی تغییر می‌کند.

اخبار زاگرس
تصاویر محمدعلی رونیاسی از روباهی متفاوت در کوه الوند همدان را ببینید
تصاویر محمدعلی رونیاسی از روباهی متفاوت در کوه الوند همدان را ببینید
کد خبر: ۶۸۴۱    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۸/۱۹
در جایی دور از نور خورشید، میان شکاف‌ها و دیواره‌های سنگی غارهای زاگرس، جانوری زندگی می‌کند که احتمالاً بیشتر مردم حتی از وجودش خبر ندارند. نه خفاش است و نه عنکبوت؛ یک سوسک زمینی از خانواده‌ای بزرگ و متنوع که زندگی پنهانش در محیط‌های زیرزمینی، آن را از چشم انسان دور نگه داشته است. پژوهشگران در سال ۲۰۲۵ گونه‌ای تازه از این سوسک‌ها را در غارهای سهلک زاگرس جنوبی شناسایی و توصیف کردند؛ جانوری که نام علمی آن Laemostenus (Antisphodrus) sahlakensis است.
در جایی دور از نور خورشید، میان شکاف‌ها و دیواره‌های سنگی غارهای زاگرس، جانوری زندگی می‌کند که احتمالاً بیشتر مردم حتی از وجودش خبر ندارند. نه خفاش است و نه عنکبوت؛ یک سوسک زمینی از خانواده‌ای بزرگ و متنوع که زندگی پنهانش در محیط‌های زیرزمینی، آن را از چشم انسان دور نگه داشته است. پژوهشگران در سال ۲۰۲۵ گونه‌ای تازه از این سوسک‌ها را در غارهای سهلک زاگرس جنوبی شناسایی و توصیف کردند؛ جانوری که نام علمی آن Laemostenus (Antisphodrus) sahlakensis است.
کد خبر: ۶۸۲۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۸/۱۱
کشف فسیل یک ماهی عجیب ۴۰ میلیون ساله در زاگرس ایران؛ پژوهشگران با معرفی گونه Parastylephorus anatoides راز تکامل ماهی‌های چشم‌لوله‌ای را بررسی کردند.
کشف فسیل یک ماهی عجیب ۴۰ میلیون ساله در زاگرس ایران؛ پژوهشگران با معرفی گونه Parastylephorus anatoides راز تکامل ماهی‌های چشم‌لوله‌ای را بررسی کردند.
کد خبر: ۶۸۲۳    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۸/۱۰
گونه‌ای تازه از آخوندک در جنگل‌های بلوط زاگرس و نزدیکی پل‌دختر شناسایی شده که نمونه‌ای از آن حدود ۱۰ سال پیش جمع‌آوری شده بود، اما هویت علمی مستقلش در سال ۲۰۲۶ تأیید شد. این حشره با نام علمی Rivetina archibaldi، بدنی خاکستری متمایل به قهوه‌ای دارد و از آخوندک‌های زمین‌زی به شمار می‌رود. کشف آن نشان می‌دهد که حتی در زیستگاه‌های شناخته‌شده ایران نیز هنوز گونه‌هایی وجود دارند که برای شناسایی دقیق و ثبت علمی به بررسی‌های بیشتر نیاز دارند.
گونه‌ای تازه از آخوندک در جنگل‌های بلوط زاگرس و نزدیکی پل‌دختر شناسایی شده که نمونه‌ای از آن حدود ۱۰ سال پیش جمع‌آوری شده بود، اما هویت علمی مستقلش در سال ۲۰۲۶ تأیید شد. این حشره با نام علمی Rivetina archibaldi، بدنی خاکستری متمایل به قهوه‌ای دارد و از آخوندک‌های زمین‌زی به شمار می‌رود. کشف آن نشان می‌دهد که حتی در زیستگاه‌های شناخته‌شده ایران نیز هنوز گونه‌هایی وجود دارند که برای شناسایی دقیق و ثبت علمی به بررسی‌های بیشتر نیاز دارند.
کد خبر: ۶۷۸۸    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۲۶
پاییز که به زاگرس می‌رسد، فصل تازه‌ای در زندگی کل و بزهای وحشی آغاز می‌شود؛ فصل مستی، رقابت و ادامه نسل. اما پشت این تصاویر تماشایی، دغدغه دیگری هم وجود دارد: امنیت حیواناتی که خانه‌شان کوهستان است و بقایشان به آرامش این زیستگاه گره خورده است. برای بهزاد عظیمی، حفاظت از حیات‌وحش فقط یک علاقه نیست؛ بخشی از زندگی اوست. او که در لباس کادر اورژانس به یاری انسان‌ها می‌شتابد، در اوقات دیگر نیز دل در گرو نجات و حفاظت از حیوانات وحشی دارد. در این گفت‌وگو، از تجربه‌ها، دغدغه‌ها و سال‌هایی می‌گوییم که او در کنار مردم و حیات‌وحش زاگرس گذرانده است.
پاییز که به زاگرس می‌رسد، فصل تازه‌ای در زندگی کل و بزهای وحشی آغاز می‌شود؛ فصل مستی، رقابت و ادامه نسل. اما پشت این تصاویر تماشایی، دغدغه دیگری هم وجود دارد: امنیت حیواناتی که خانه‌شان کوهستان است و بقایشان به آرامش این زیستگاه گره خورده است. برای بهزاد عظیمی، حفاظت از حیات‌وحش فقط یک علاقه نیست؛ بخشی از زندگی اوست. او که در لباس کادر اورژانس به یاری انسان‌ها می‌شتابد، در اوقات دیگر نیز دل در گرو نجات و حفاظت از حیوانات وحشی دارد. در این گفت‌وگو، از تجربه‌ها، دغدغه‌ها و سال‌هایی می‌گوییم که او در کنار مردم و حیات‌وحش زاگرس گذرانده است.
کد خبر: ۶۷۸۰    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۲۰
آهوی گواتردار ایرانی با نام علمی Gazella subgutturosa یکی از گونه‌های خانواده گاوسانان (Bovidae) است که به دلیل برجستگی ناحیه گلو در نر‌ها به این نام شناخته می‌شود. این گونه با جبیر (Gazella bennettii) متفاوت است و از نظر جثه، شکل شاخ‌ها و پراکنش جغرافیایی با آن تفاوت دارد.
آهوی گواتردار ایرانی با نام علمی Gazella subgutturosa یکی از گونه‌های خانواده گاوسانان (Bovidae) است که به دلیل برجستگی ناحیه گلو در نر‌ها به این نام شناخته می‌شود. این گونه با جبیر (Gazella bennettii) متفاوت است و از نظر جثه، شکل شاخ‌ها و پراکنش جغرافیایی با آن تفاوت دارد.
کد خبر: ۶۷۷۸    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۹
چرا ایران میزبان این‌همه گونه جانوری است؟ از جنگل‌های هیرکانی و کوهستان‌های زاگرس تا بیابان‌ها و ماهی‌های بوم‌زاد، راز تنوع حیات‌وحش ایران را بخوانید.
چرا ایران میزبان این‌همه گونه جانوری است؟ از جنگل‌های هیرکانی و کوهستان‌های زاگرس تا بیابان‌ها و ماهی‌های بوم‌زاد، راز تنوع حیات‌وحش ایران را بخوانید.
کد خبر: ۶۷۷۷    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۹
دانشمندان در غار چاه کبوتراری خوزستان گونه‌ای سخت‌پوست کوچک کشف کردند که در آب‌های زیرزمینی غنی از سولفید زندگی می‌کند.
دانشمندان در غار چاه کبوتراری خوزستان گونه‌ای سخت‌پوست کوچک کشف کردند که در آب‌های زیرزمینی غنی از سولفید زندگی می‌کند.
کد خبر: ۶۷۷۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۹
تصور کنید به حدود ۱۱ هزار سال پیش برگردیم؛ زمانی که هنوز کشاورزی به شکل گسترده زندگی انسان‌ها را دگرگون نکرده بود و جوامع منطقه زاگرس بیشتر به شکار، گردآوری گیاهان و دیگر منابع طبیعی متکی بودند. در چنین جهانی، یک گردهمایی بزرگ اتفاق افتاده است.
تصور کنید به حدود ۱۱ هزار سال پیش برگردیم؛ زمانی که هنوز کشاورزی به شکل گسترده زندگی انسان‌ها را دگرگون نکرده بود و جوامع منطقه زاگرس بیشتر به شکار، گردآوری گیاهان و دیگر منابع طبیعی متکی بودند. در چنین جهانی، یک گردهمایی بزرگ اتفاق افتاده است.
کد خبر: ۶۷۶۸    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۵
زاگرس هنوز گیاهانی دارد که به‌خوبی نمی‌شناسیم؛ بعضی شاید تازه کشف شوند و بعضی دیگر، مانند Nepeta koeieana، ممکن است سال‌ها بی‌سروصدا در گوشه‌ای از کوهستان باقی مانده باشند.
زاگرس هنوز گیاهانی دارد که به‌خوبی نمی‌شناسیم؛ بعضی شاید تازه کشف شوند و بعضی دیگر، مانند Nepeta koeieana، ممکن است سال‌ها بی‌سروصدا در گوشه‌ای از کوهستان باقی مانده باشند.
کد خبر: ۶۷۶۰    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۲
در دل کوهستان‌های زاگرس و منطقه کهمان در شهرستان سلسله لرستان، کهن‌ترین درخت گردوی ثبت‌شده ایران قرار دارد؛ درختی از گونه گردوی ایرانی (Juglans regia) که قدمت آن حدود هزار سال اعلام شده است. این گردوی کهنسال با تنه‌ای بسیار قطور و شاخه‌هایی گسترده، یکی از ارزشمندترین نمونه‌های درختان کهنسال ایران به شمار می‌رود.
در دل کوهستان‌های زاگرس و منطقه کهمان در شهرستان سلسله لرستان، کهن‌ترین درخت گردوی ثبت‌شده ایران قرار دارد؛ درختی از گونه گردوی ایرانی (Juglans regia) که قدمت آن حدود هزار سال اعلام شده است. این گردوی کهنسال با تنه‌ای بسیار قطور و شاخه‌هایی گسترده، یکی از ارزشمندترین نمونه‌های درختان کهنسال ایران به شمار می‌رود.
کد خبر: ۶۷۵۷    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۱
ایران خانه چندین گونه مار است که محدوده طبیعی زندگی‌شان به این سرزمین محدود شده یا به بخش‌های بسیار کوچکی از کوهستان‌ها و زیست‌بوم‌های ایران گره خورده است؛ از افعی دماوندی و افعی کوهرنگی در ارتفاعات البرز و زاگرس تا مارهای کوچک و کم‌شناخته‌ای که بیشتر عمرشان را زیر سنگ‌ها و خاک می‌گذرانند. بعضی از این مارها فقط در چند دره و کوهستان دیده می‌شوند و برخی دیگر آن‌قدر کمیاب‌اند که هنوز اطلاعات کاملی از پراکنششان نداریم. در این مطلب سراغ مارهایی می‌رویم که ایران برای آنها فقط یک زیستگاه معمولی نیست؛ بخشی از تاریخ تکاملشان در همین سرزمین شکل گرفته است.
ایران خانه چندین گونه مار است که محدوده طبیعی زندگی‌شان به این سرزمین محدود شده یا به بخش‌های بسیار کوچکی از کوهستان‌ها و زیست‌بوم‌های ایران گره خورده است؛ از افعی دماوندی و افعی کوهرنگی در ارتفاعات البرز و زاگرس تا مارهای کوچک و کم‌شناخته‌ای که بیشتر عمرشان را زیر سنگ‌ها و خاک می‌گذرانند. بعضی از این مارها فقط در چند دره و کوهستان دیده می‌شوند و برخی دیگر آن‌قدر کمیاب‌اند که هنوز اطلاعات کاملی از پراکنششان نداریم. در این مطلب سراغ مارهایی می‌رویم که ایران برای آنها فقط یک زیستگاه معمولی نیست؛ بخشی از تاریخ تکاملشان در همین سرزمین شکل گرفته است.
کد خبر: ۶۷۴۲    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۲۸
زیر آب‌های ایران، گونه‌هایی زندگی می‌کنند که در هیچ نقطه دیگری از جهان به‌طور طبیعی پیدا نمی‌شوند؛ از ماهی‌های کور غارهای لرستان تا لوچ‌های کوچکی که تنها در یک رودخانه یا چشمه در زاگرس و فلات ایران شنا می‌کنند. در میان صدها گونه ماهی آب شیرین ایران، ده‌ها گونه بومزاد شناسایی شده‌اند؛ ماهی‌هایی عجیب، کوچک و کم‌شناخته که بخشی از آنها به زیستگاه‌هایی بسیار محدود وابسته‌اند. در این مطلب با ۱۰ ماهی منحصربه‌فرد ایران آشنا می‌شویم؛ گونه‌هایی که داستان تکامل آنها در هیچ کشور دیگری تکرار نشده است.
زیر آب‌های ایران، گونه‌هایی زندگی می‌کنند که در هیچ نقطه دیگری از جهان به‌طور طبیعی پیدا نمی‌شوند؛ از ماهی‌های کور غارهای لرستان تا لوچ‌های کوچکی که تنها در یک رودخانه یا چشمه در زاگرس و فلات ایران شنا می‌کنند. در میان صدها گونه ماهی آب شیرین ایران، ده‌ها گونه بومزاد شناسایی شده‌اند؛ ماهی‌هایی عجیب، کوچک و کم‌شناخته که بخشی از آنها به زیستگاه‌هایی بسیار محدود وابسته‌اند. در این مطلب با ۱۰ ماهی منحصربه‌فرد ایران آشنا می‌شویم؛ گونه‌هایی که داستان تکامل آنها در هیچ کشور دیگری تکرار نشده است.
کد خبر: ۶۷۴۱    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۳۱
در میان صدها گونه پرنده‌ای که در ایران دیده می‌شوند، یک پرنده جایگاهی متفاوت دارد: زاغ بور (Podoces pleskei) تنها گونه پرنده‌ای است که در فهرست‌های جدید پرندگان بوم‌زاد ایران قرار دارد. این پرنده کوچک و کم‌حرف در بیابان‌ها و استپ‌های خشک فلات ایران زندگی می‌کند؛ سرزمینی که شاید در نگاه اول برای زندگی یک پرنده چندان مناسب به نظر نرسد. اما زاغ بور نه‌تنها با این محیط خشن سازگار شده، بلکه بخش مهمی از زندگی خود را روی زمین و میان بوته‌های بیابانی می‌گذراند. اکنون پژوهش‌های جدید هشدار می‌دهند که تغییر اقلیم و تکه‌تکه‌شدن زیستگاه می‌تواند آینده این پرنده منحصربه‌فرد ایران را تهدید کند.
در میان صدها گونه پرنده‌ای که در ایران دیده می‌شوند، یک پرنده جایگاهی متفاوت دارد: زاغ بور (Podoces pleskei) تنها گونه پرنده‌ای است که در فهرست‌های جدید پرندگان بوم‌زاد ایران قرار دارد. این پرنده کوچک و کم‌حرف در بیابان‌ها و استپ‌های خشک فلات ایران زندگی می‌کند؛ سرزمینی که شاید در نگاه اول برای زندگی یک پرنده چندان مناسب به نظر نرسد. اما زاغ بور نه‌تنها با این محیط خشن سازگار شده، بلکه بخش مهمی از زندگی خود را روی زمین و میان بوته‌های بیابانی می‌گذراند. اکنون پژوهش‌های جدید هشدار می‌دهند که تغییر اقلیم و تکه‌تکه‌شدن زیستگاه می‌تواند آینده این پرنده منحصربه‌فرد ایران را تهدید کند.
کد خبر: ۶۷۳۸    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۲۵
افعی دم‌عنکبوتی یکی از عجیب‌ترین مارهای ایران است؛ خزنده‌ای که در کوهستان‌های غرب کشور زندگی می‌کند و نوک دمش آن‌قدر شبیه یک عنکبوت واقعی است که می‌تواند پرندگان را فریب دهد.
افعی دم‌عنکبوتی یکی از عجیب‌ترین مارهای ایران است؛ خزنده‌ای که در کوهستان‌های غرب کشور زندگی می‌کند و نوک دمش آن‌قدر شبیه یک عنکبوت واقعی است که می‌تواند پرندگان را فریب دهد.
کد خبر: ۶۷۱۸    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۲۱
پتصاویر دیدنی از قوچ و میش اصیل ارمنی در همدان که هنگام آب خوردن در زیستگاه طبیعی خود ثبت شده‌اند، جلوه‌ای از حیات‌وحش کوهستانی این استان را به تصویر می‌کشند؛ عکس‌هایی که توسط محمدعلی رونیاسی، عکاس و پژوهشگر حیات‌وحش، ثبت شده و یکی از ارزشمندترین گونه‌های حیات‌وحش همدان را نشان می‌دهد.
پتصاویر دیدنی از قوچ و میش اصیل ارمنی در همدان که هنگام آب خوردن در زیستگاه طبیعی خود ثبت شده‌اند، جلوه‌ای از حیات‌وحش کوهستانی این استان را به تصویر می‌کشند؛ عکس‌هایی که توسط محمدعلی رونیاسی، عکاس و پژوهشگر حیات‌وحش، ثبت شده و یکی از ارزشمندترین گونه‌های حیات‌وحش همدان را نشان می‌دهد.
کد خبر: ۶۶۹۹    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۴
ابتکار هوشمندانه محیط‌بان سید باقر موسوی برای جلوگیری از تبخیر و هدررفت آب در آبشخورهای طبیعت را ببینید.
ابتکار هوشمندانه محیط‌بان سید باقر موسوی برای جلوگیری از تبخیر و هدررفت آب در آبشخورهای طبیعت را ببینید.
کد خبر: ۶۶۶۵    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۰۲
رهاسازی یک حیوان در طبیعت، صرفاً به معنای باز کردن درِ قفس و بازگرداندن آن به محیط‌زیست نیست. رهاسازی باید بر اساس اصول علمی و با در نظر گرفتن منشأ جغرافیایی، وضعیت بهداشتی، ویژگی‌های ژنتیکی و زیستگاه طبیعی گونه انجام شود.
رهاسازی یک حیوان در طبیعت، صرفاً به معنای باز کردن درِ قفس و بازگرداندن آن به محیط‌زیست نیست. رهاسازی باید بر اساس اصول علمی و با در نظر گرفتن منشأ جغرافیایی، وضعیت بهداشتی، ویژگی‌های ژنتیکی و زیستگاه طبیعی گونه انجام شود.
کد خبر: ۶۶۵۱    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۲۶
محمدعلی رونیاسی، عکاس حیات‌وحش، رویکردی متفاوت به عکاسی طبیعت دارد. برای او دوربین تنها ابزاری برای خلق تصاویر زیبا نیست؛ بلکه وسیله‌ای برای مشاهده، مستندسازی و جلب توجه به ارزش زیست‌بوم است، او علاوه بر ثبت حیات‌وحش و چشم‌انداز‌های منطقهٔ غربی ایران، به سراغ انسان‌هایی رفته که در سکوت از این طبیعت محافظت می‌کنند.
گفت‌و‌گو با محمدعلی رونیاسی عکاس حیات وحش
محمدعلی رونیاسی، عکاس حیات‌وحش، رویکردی متفاوت به عکاسی طبیعت دارد. برای او دوربین تنها ابزاری برای خلق تصاویر زیبا نیست؛ بلکه وسیله‌ای برای مشاهده، مستندسازی و جلب توجه به ارزش زیست‌بوم است، او علاوه بر ثبت حیات‌وحش و چشم‌انداز‌های منطقهٔ غربی ایران، به سراغ انسان‌هایی رفته که در سکوت از این طبیعت محافظت می‌کنند.
کد خبر: ۶۶۰۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۱۷
شاید برای بسیاری سؤال باشد که چگونه می‌شود در یک سرزمین جغرافیایی مانند ایران که شیر آسیایی و ببر مازندران عمدتا به دلیل تخریب زیستگاه‌ها منقرض شدند، اما پلنگ ایرانی همچنان در این سرزمین به زندگی خود ادامه می‌دهد. پلنگ ویژگی‌های زیستی دارد که دو حیوان دیگر از آن بی‌بهره بودند. ادامه مطلب را از دست ندهید.
شاید برای بسیاری سؤال باشد که چگونه می‌شود در یک سرزمین جغرافیایی مانند ایران که شیر آسیایی و ببر مازندران عمدتا به دلیل تخریب زیستگاه‌ها منقرض شدند، اما پلنگ ایرانی همچنان در این سرزمین به زندگی خود ادامه می‌دهد. پلنگ ویژگی‌های زیستی دارد که دو حیوان دیگر از آن بی‌بهره بودند. ادامه مطلب را از دست ندهید.
کد خبر: ۶۵۷۳    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۱۱