مارسل دیولافوا و مادام ژان دیولافوا؛ زن و شوهری که برای اولین بار طلا و جواهرات و آثار باستانی ایران را دزدیدند
چگونه آثار باستانی ایران از خاک وطن به موزههای لوور و بریتانیا راه یافتند؟ بررسی مسیرهای حفاری، خرید و فروش، غارت و انتقال قانونی آثار و چالشهای حقوقی و فرهنگی بازگرداندن میراث گرانبهای ایران.
راز بقا: آثار باستانی ایران، از تمدنهای ایلام، هخامنشی و ماد گرفته تا دورههای بعدی، بخش مهمی از تاریخ بشر را شکل میدهند. این آثار نه تنها ارزش تاریخی و هنری دارند، بلکه بازتابدهنده فرهنگ، آیینها و زندگی روزمره مردم ایران در هزاران سال گذشته هستند. با این حال، بخش بزرگی از این میراث باستانی امروز در موزههای بزرگ جهان، مانند لوور در پاریس و موزه بریتانیا در لندن نگهداری میشود. سؤال این است که چگونه این آثار از خاک ایران به این موزهها راه یافتهاند و چرا تاریخچه آنها پیچیده و گاه مناقشهبرانگیز است.
مسیرهای خروج آثار از ایران
به گزارش راز بقا، روند انتقال آثار باستانی ایران به موزههای غربی، ترکیبی از حفاری علمی، امتیازات ویژه، خرید و فروش آثار و در مواردی غارت و سوءاستفاده بوده است. در دوران قاجار، دولتهای اروپایی امتیازات حفاری دریافت میکردند. این امتیازات به باستانشناسان خارجی اجازه میداد در مناطق تاریخی ایران، مانند شوش یا تخت جمشید، حفاری کنند و بخش قابل توجهی از یافتهها را با خود به کشور خود ببرند. این انتقالها در ظاهر رسمی و قانونی بود و با مجوز حکومت وقت انجام میشد. گروه فرانسوی تحت رهبری مارسل دیولافوآ مثال مشهوری از این روند است که طی آن آثار بسیاری از شوش به فرانسه منتقل شد.
چگونه آثار باستانی از کشورمان خارج شدند؟
روند خروج آثار تاریخی ایرانی به دوره ۱۰۰ ساله پادشاهی قاجار و با قراردادهای کاوش در ایران همراه با اعطای امتیازهای ویژه به اروپاییها و آمریکاییها باز میگردد. اولین کاوشهای باستان شناسی دوره قاجار در زمان ناصرالدین شاه و توسط یک زوج فرانسوی در شوش انجام شد. این زوج فرانسوی به نامهای مارسل دیولافوا و مادام ژان دیولافوا (Dieulafoy) در سفر به ایران به وجود تپههای باستانی در شوش پی بردند و پس از بازگشت به کشورشان از مدیر موزه لوور فرانسه خواستند تا بودجهای را برای کاوش این تپهها در اختیار آنها بگذارند.
بعد از پذیرفته شدن این خواسته زوج فرانسوی مجددا به ایران آمدند و با استفاده از رابطه دوستی با طولوزان پزشک فرانسوی ناصر الدین شاه قاجار توانستند مجوز حفاری در شوش را بدست آورند در این زمان نخستین قرار داد ایران و فرانسه نوشته شد و طبق آن ایران اجازه داد که فرانسویان به حفاری در اطراف قبرستان دانیال بپردازند با این شرط که به آرامگاه دست نزنند مگر اینکه احتیاج به بازسازی داشته باشد.
براساس این قرار داد؛ فلزاتی که پیدا میشوند متعلق به دولت ایران باشد و سایر آثار نصف به نصف تقسیم شده و در صورت تمایل ایران برای فروش دولت فرانسه در اولویت قرار گیرد. اما در نهایت ۵۵صندوق از آثار تاریخی سرزمینمان بدون اطلاع از کشور خارج شد. پس از آن در دور مظفرالدین شاه قاجار نیز قرارداد واگذاری امتیاز انحصاری و دایمی حفاری و برداشت عتیقه به دولت فرانسه امضا شد تا غارت آثار باستانی ایرانی توسط اروپاییها تکمیل شود.
با این حال، قانونی بودن انتقال آثار همیشه به معنای عادلانه بودن آن نبود. به گزارش راز بقا در بسیاری از موارد، سوءاستفادههای فردی و سازمانی، فشارهای خارجی و ضعف قوانین حفاظتی باعث شد که بخش بزرگی از میراث باستانی ایران بدون رضایت کامل یا با فروش مشکوک از کشور خارج شود. علاوه بر حفاریها، برخی آثار نه به دلیل کشف علمی، بلکه از طریق خرید و فروش توسط دلالان و تجار به موزههای اروپایی رسیدند. در مجموع، طی بیش از یک قرن، ضعف قوانین و سوءاستفاده از موقعیت ایران باعث شد که بسیاری از آثار تاریخی از محل اصلی خود خارج شوند و در موزههای غربی پراکنده شوند.
نمونههای مشهور آثار ایرانی در موزهها
لوور پاریس و موزه بریتانیا در لندن میزبان مجموعههای ارزشمندی از آثار باستانی ایران هستند. در لوور، مجموعهای از آثار پیش از تاریخ و تاریخی از ایلام، هخامنشیان و مادها نگهداری میشود. این مجموعه شامل سرستونها، نقشبرجستهها، ظروف سفالی و مفرغی، جامها و ریتونها است که هر کدام داستانی از زندگی روزمره، آیینها و قدرت سیاسی ایران باستان را روایت میکنند.
در بریتانیا نیز آثار مهمی مانند سیلندر کوروش (Cyrus Cylinder) نگهداری میشود. به گزارش راز بقا این شیء که از نظر تاریخی و سیاسی اهمیت بسیاری دارد، نمونهای از منشور حقوق بشر در دوران هخامنشیان محسوب میشود. البته، این شیء در خاک عراق کشف شد و از این نظر، حقوق قانونی و تاریخی آن پیچیده و مناقشهبرانگیز است. علاوه بر این نمونهها، مجموعهای از اشیاء تاریخی ایران در دیگر موزههای بزرگ جهان پراکندهاند و این پراکندگی باعث شده موضوع بازگرداندن میراث ایران به خاک خود، بحثهای حقوقی و فرهنگی فراوانی ایجاد کند.
چالشها و مناقشات
انتقال آثار باستانی ایران به موزههای خارجی همیشه بیچالش نبوده است. بخشی از آثار به دلایل قانونی و با مجوز حکومت وقت منتقل شدهاند، اما بخش دیگری از طریق غارت، خرید و فروش غیرقانونی یا سوءاستفاده از ضعف قوانین انجام شده است. این موضوع باعث شده که بسیاری از آثار فاقد مستندات شفاف باشند و هویت دقیق تاریخی آنها در برخی موارد محل اختلاف باشد.
به گزارش راز بقا امروزه بازگرداندن آثار باستانی ایران با پیچیدگیهای حقوقی، سیاسی و عملی روبروست. کشورهای میزبان موزهها اغلب ادعا میکنند که آثار بهصورت قانونی و با مستندات لازم وارد مجموعههای خود شدهاند و بازگرداندن آنها را نمیپذیرند. این موضوع یکی از مهمترین چالشها در حوزه حقوق فرهنگی و حفاظت از میراث تاریخی ایران به شمار میرود.
برای مطالعه بیشتر بخوانید:
اهمیت میراث فرهنگی و ضرورت بازگرداندن آثار
هر یک از آثار باستانی ایران نه تنها ارزش تاریخی و هنری دارند، بلکه بخشی از هویت ملی و فرهنگی مردم ایران را تشکیل میدهند. نگهداری این آثار در خارج از کشور باعث شده ارتباط نسلهای جدید با بخشی از تاریخ خود محدود شود. در عین حال، این آثار در موزههای غربی، در معرض دید جهانیان قرار دارند و باعث آشنایی مردم جهان با تمدن ایران باستان میشوند.
با این حال، بسیاری از کارشناسان و فرهنگدوستان معتقدند که بهترین محل برای این آثار، زادگاه اصلی آنهاست؛ جایی که فرهنگ، هنر و تاریخ آنها شکل گرفته است. بازگرداندن آثار باستانی میتواند نه تنها هویت فرهنگی ایران را تقویت کند، بلکه به توسعه گردشگری و پژوهشهای علمی داخلی نیز کمک کند.
به گزارش راز بقا تاریخچه خروج آثار باستانی ایران از کشور و حضور آنها در موزههای بزرگ جهان، داستانی پیچیده و چندلایه است. ترکیبی از حفاری با مجوز، خرید و فروش آثار، سوءاستفاده و غارت باعث شده که بخشی از میراث ایران در خارج از کشور نگهداری شود. در عین حال، این آثار بخش ارزشمندی از تاریخ تمدن ایران هستند و بازگرداندن آنها به زادگاهشان میتواند گامی مهم در حفاظت از هویت فرهنگی و تاریخی کشور باشد.
با توجه به اهمیت این موضوع، بررسی مسیرهای تاریخی، حقوقی و فرهنگی انتقال آثار و تلاش برای بازگرداندن آنها، امری ضروری است. هرچند که مسیر بازگرداندن آثار با چالشها و پیچیدگیهای فراوانی همراه است، اما هدف نهایی روشن است: حفظ و احیای میراث ایران در جایگاه اصلی خود.
لینک کپی شد
از میان خبرها
خواندنیها
کانال سوئز؛ کانال سوئز کی و چگونه ساخته شد و آیا واقعا داریوش هخامنشی دستور ساخت کانال سوئز را داد؟
دژ ضحاک؛ اسرارآمیزترین اثر تاریخی ایران در آذربایجان شرقی با ۲۰۰۰ سال قدمت که توسط ارواح تسخیر شده است
مناره گار؛ شاهکار معماری دوران سلجوقیان در اصفهان که کاملا رها شده و گنجیابان آن را نابود کردند
نخستین تصاویر باکیفیت از درون آرامگاه کوروش کبیر؛ داخل آرامگاه کوروش کبیر چیست و چند قبر در آنجا وجود دارد؟
تنبوشه؛ سیستم مهندسی و لولهکشی آب که ایرانیان ۴۰۰۰ سال پیش ساختند و جهانیان را شوکه کردند
طاق شاه عباسی: قدیمیترین، نازکترین و بلندترین سد جهان در کویر طبس که روی دیواره طاق نقوش ۷۰۰۰ ساله دارد
قنات نبادان ابرکوه؛ قنات تاریخی دوره هخامنشیان که پیرترین درخت ایران و آسیا را زنده نگه داشته است
قلعه سریزد؛ اولین بانک تاریخ و بزرگترین صندوق امانات جهان که ۱۵۰۰ سال پیش در یزد ساخته شد
پنجه خرس؛ دستکش جنگی و مرگبار ایرانیان که سپاه داریوش با آنها به ارتش هند باستان حمله کرد
قلعه جنی کیش؛ قلعه ترسناک و متروکه در جزیره کیش و محل زندگی جنها که آدمها را دچار سرگیچه میکند
قلعه رودخان؛ بزرگترین قلعه آجری ایران مشهور به قلعه هزار پله که در زمان ساسانیان ساخته شد
قلعه گبری شهر ری؛ قلعهای با بیش از ۲۰۰۰ سال قدمت که محل دفن گنجهای فراوان مربوط به دوره ساسانی است
ارسال نظر
نظرات بینندگان
مهدی اصحابی
|
۰۵ آذر ۱۴۰۴ - ۱۹:۱۵
سلام
چرا رسم امانتداری و درستی رو ترک کرده اید چون این خبری که گفتید مربوط به قراردادی است که رضاخان بی خاصیت در سال ۱۳۱۲ با کاوشگران آمریکایی و فرانسوی امضاء کرد و وزارت معارف با اونا قراردادی نوشت که هر چی استخراج می کنند نصفانصف که با خیانت مراقبین ایرانی همه اجناس مستقیماً از طریق دریا به آمریکا و اروپا رفت و فقط یه مقدار ناقابل سهم ایران شد و اون مادام دیولافوا با همسرش که مهندس معدن بودند هر دو امتیاز کشف معدن رو از ناصرالدین شاه گرفتند که با هماهنگی حاکم خوزستان و خیانت او به جای کاوش معدن تمامی اشیاء رو استخراج کردند و با کشتی بردند بدون اینکه دولت مرکزی مطلع شه چون اون موقع تلفن و امکانات به این شکل که نبود گرچه الانش با این همه مراقبت مشخص نیست این همه سرمایه مملکت به خصوص پول نفت چی میشه و کجا میره لذا امانتداری رو حفظ کنید و این همه دنباله رو انگلیس خبیث در سیاه نمایی قاجار نباشید و کمی هم با تحقیق حرف بزنید و خبر رو منتشر کنید.
چرا رسم امانتداری و درستی رو ترک کرده اید چون این خبری که گفتید مربوط به قراردادی است که رضاخان بی خاصیت در سال ۱۳۱۲ با کاوشگران آمریکایی و فرانسوی امضاء کرد و وزارت معارف با اونا قراردادی نوشت که هر چی استخراج می کنند نصفانصف که با خیانت مراقبین ایرانی همه اجناس مستقیماً از طریق دریا به آمریکا و اروپا رفت و فقط یه مقدار ناقابل سهم ایران شد و اون مادام دیولافوا با همسرش که مهندس معدن بودند هر دو امتیاز کشف معدن رو از ناصرالدین شاه گرفتند که با هماهنگی حاکم خوزستان و خیانت او به جای کاوش معدن تمامی اشیاء رو استخراج کردند و با کشتی بردند بدون اینکه دولت مرکزی مطلع شه چون اون موقع تلفن و امکانات به این شکل که نبود گرچه الانش با این همه مراقبت مشخص نیست این همه سرمایه مملکت به خصوص پول نفت چی میشه و کجا میره لذا امانتداری رو حفظ کنید و این همه دنباله رو انگلیس خبیث در سیاه نمایی قاجار نباشید و کمی هم با تحقیق حرف بزنید و خبر رو منتشر کنید.
علی
|
۰۶ آذر ۱۴۰۴ - ۰۵:۴۶
الان کجاهستن زیر خاک چه سودی بردن از طلای باستانی هیچ پس مردم بفکر آخرت هم باشید برگ برنده مال دنیا نیست بلکه طبق خواست خدا زندگی کردن وعمل به احکام است
ناشناس
|
۰۶ آذر ۱۴۰۴ - ۰۷:۳۰
همونجا باشن جاشون امنتره
نگران نباش
نگران نباش
*******
|
۰۶ آذر ۱۴۰۴ - ۰۸:۴۹
این اثارباستانی بطورآشکاروطی قراردادبه کشورهای خارجی غربی منتقل ودرموزه هانگهداری میشوندولی اثارزیادی هم درموزه روسیه هست که معلوم نیست چطورخارج شده اند.برگرداندن اثارهم سودی نداردچون مانندفرشهاووسایل کاخهای سعدآباد،نیاوران،گلستان وحرمهای مطهرتوسط عوامل داخلی قاچاق ودچارسرنوشت نامعلوم میشوند.
منصور
|
۰۶ آذر ۱۴۰۴ - ۰۹:۱۵
کافیه سری به موزه لوور بزنید تا بفهمید چه زحمتی برای حفظ آثار باستانی دنیا و خصوصاً بخش ایران میکشند و صد البته از هر بازدید کننده ۱۰ یورو ورودی میگیرند.
احسان
|
۰۶ آذر ۱۴۰۴ - ۰۹:۲۰
نووووووووش جونشون، این جواهرات هرجای دنیا که باشه دست هرکی که باشه بهتره
محمدرضا
|
۰۶ آذر ۱۴۰۴ - ۰۹:۴۸
نترس اینجا بیاد یه جوری سر به نیست میشه که انگار از اول نبوده انقدر بخور داره اینجا که فکرشو نمیتونی بکنی همون بهتر که همونجا بمونه
رضا
|
۰۶ آذر ۱۴۰۴ - ۰۹:۵۳
باز دستشون درد نکند که برده اند آنجا و بعنوان میراث بشری حفظش می کنند ، اگر الان اینجا بودند ،مثل آنهایی که در حال نابودی هستند ، تخریب شده بودند و طلا و جواهرات هم مثل اون فرش هایی که سرنوشتشان معلوم نشد ، یه جایی گم و گور شده بودند .
ایرانی
|
۰۶ آذر ۱۴۰۴ - ۱۱:۱۹
این زن وشوهر باعث حفظ آثار یران هم شدند اگه تو ایران می موند حتما ازبین می رفتند چند سال به موزه ایران باستان تهران رفتم خلوت بود و مهجور ،هنوز مردم هم جز یه عده ای کم به ارزش آثار باستانی آگاهی ندارند واز تاریخ خود اطلاعاتی ندارند همین باعث ازبین رفتن این آثار شده این زن وشوهر علاقه زیادی به ایران داشتند شاید خطاهایی هم کردند ولی نقش مثبت اونا نباید نادیده گرفته بشه
ناشناس
|
۰۶ آذر ۱۴۰۴ - ۱۴:۳۷
خدا ازشون نگذره
ناشناس
|
۰۶ آذر ۱۴۰۴ - ۱۵:۲۸
نه جونم همون جا بمونه بهتره، حداقا جهانیان با تمدن ایران اَشنا میشن، بعد توریستی که نیرهموزه لوور ایران خیلی کمتر میاد،تو ایران همهنوز اینقدری هست که اگه کسی شایستگی
داشته باشه جذب توریست کنه، بعد بیاد تو ایران معلومنیست از کشتی تجاری کی سردربیاره، یه روز چشم باز می کنی می بینی کلا گم و گور شد، وقتی دکل نفتی گم بشه، وقتی پتروشیمی بلا سرش بیاد، وقتی بانک با جاش خورده بشه، دیگه گم شدن
عتیقه که سهله،یه جا به جا شدن با یه فیک، همونجا بمونه جاش بهتره و بازدید کننده هم بیشتر
داشته باشه جذب توریست کنه، بعد بیاد تو ایران معلومنیست از کشتی تجاری کی سردربیاره، یه روز چشم باز می کنی می بینی کلا گم و گور شد، وقتی دکل نفتی گم بشه، وقتی پتروشیمی بلا سرش بیاد، وقتی بانک با جاش خورده بشه، دیگه گم شدن
عتیقه که سهله،یه جا به جا شدن با یه فیک، همونجا بمونه جاش بهتره و بازدید کننده هم بیشتر
آتوسا
|
۰۷ آذر ۱۴۰۴ - ۰۹:۳۸
حرومزاده ها طراحی شدن فقط برای دزدی و بی عفتی برای ما کلاس هم میذارن،،،
حسین
|
۰۷ آذر ۱۴۰۴ - ۱۵:۳۱
آثار باستانی ما تو موزه های فرانسه و انگلیس بمونن جاشون امن تره اگه بیان ایران حتما ناپدید میشن
ویدیوهای برگزیده
دنیای گیاهان
علم و کیهان