کرم لوله‌ای بزرگ؛ هیولای بی‌چهره‌ و ترسناک‌ترین و عجیب‌ترین موجود اعماق اقیانوس که از همه جانداران سریع‌تر رشد می‌کند

راز بقا: در عمیق‌ترین و تاریک‌ترین نقاط اقیانوس‌ها، جایی که نه نوری وجود دارد، نه اکسیژنی برای تنفس و نه غذایی برای زنده ماندن، موجودی زندگی می‌کند که تمام قوانین زیست‌شناسی را به سخره می‌گیرد؛ کرم لوله‌ای بزرگ با نام علمی Riftia pachyptila. جانوری عجیب، بی‌چهره و غول‌پیکر که نه دهان دارد، نه معده، نه روده؛ اما زنده است، رشد می‌کند و حتی کلونی‌های عظیم می‌سازد.

به گزارش راز بقا، این موجود یکی از شگفت‌انگیزترین اعضای تیره کرم‌های ریش‌دار است و به‌عنوان نماد حیات در شرایط غیرممکن شناخته می‌شود.

زیستگاه؛ جایی میان زندگی و مرگ

کرم لوله‌ای بزرگ در دهانه‌های گرمابی اعماق اقیانوس زندگی می‌کند؛ شکاف‌هایی در بستر دریا که از آنها آب فوق‌داغ، سرشار از مواد سمی مانند سولفید هیدروژن خارج می‌شود. عمق زندگی این کرم‌ها معمولاً بیش از ۲۵۰۰ متر است؛ فشاری چند صد برابر سطح زمین، دمایی متغیر و محیطی کاملاً تاریک.

در چنین جایی، بیشتر موجودات در چند دقیقه نابود می‌شوند؛ اما Riftia pachyptila نه‌تنها زنده می‌ماند، بلکه به شکل شگفت‌انگیزی رشد می‌کند.

ظاهر؛ لوله‌هایی سفید با قلبی سرخ

به گزارش راز بقا بدن این کرم درون لوله‌ای سفید و آهکی‌شکل قرار دارد که گاهی طول آن به بیش از ۲ متر می‌رسد. بخش بیرون‌زده آن، ساختاری قرمز و پررنگ شبیه پر یا ریش است که به آن «ریش» می‌گویند. این رنگ سرخ به‌دلیل وجود هموگلوبین خاصی است که توانایی حمل هم‌زمان اکسیژن و مواد سمی را دارد.

این ظاهر عجیب باعث شده بسیاری آن را «گیاه» یا «قارچ دریایی» تصور کنند، درحالی‌که با یکی از مرموزترین جانوران زمین روبه‌رو هستیم.

بدون دهان، بدون معده؛ اما زنده

ترسناک‌ترین و در عین حال شگفت‌انگیزترین ویژگی کرم لوله‌ای بزرگ این است که هیچ دستگاه گوارشی‌ای ندارد. نه دهان، نه مری، نه معده. پس چگونه زنده می‌ماند؟

پاسخ در اندامی به نام تروفوزوم نهفته است؛ ساختاری درون بدن کرم که مملو از میلیارد‌ها باکتری همزیست است. این باکتری‌ها با استفاده از سولفید هیدروژن و اکسیژن، انرژی شیمیایی تولید می‌کنند و غذای کرم را می‌سازند. این فرایند «شیمیوسنتز» نام دارد؛ درست برعکس فتوسنتز که به نور خورشید وابسته است.

انفجار رشد؛ رکورددار دنیای جانوران

به گزارش راز بقا کرم لوله‌ای بزرگ یکی از سریع‌الرشدترین جانوران شناخته‌شده است. نوزاد آن می‌تواند در کمتر از دو سال به طول بیش از ۲ متر برسد. چنین رشدی در دنیای جانوران تقریباً بی‌سابقه است و نشان می‌دهد این گونه تا چه حد برای زندگی در شرایط افراطی تکامل یافته است.

کلونی‌های هیولایی

این کرم‌ها معمولاً به‌صورت کلونی‌های عظیم در کنار هم زندگی می‌کنند؛ منظره‌ای وهم‌آلود از صد‌ها لوله سفید که از دل تاریکی اعماق اقیانوس بیرون زده‌اند. دانشمندان هنگام کشف نخستین کلونی‌ها، آن را یکی از ترسناک‌ترین و شگفت‌انگیزترین صحنه‌های زیستی تاریخ اقیانوس‌شناسی توصیف کردند.

برای مطالعه بیش‌تر بخوانید:

کرم آتشی ریش‌دار؛ هیولای سمی اعماق دریا که با خار‌های مرگبارش پوست انسان را می‌سوزاند و صخره‌های مرجانی را نابود می‌کند

اردک بمبئی؛ ماهی عجیب بدون پولک که دهانش ۹۰ درجه باز می‌شود و گوشت آن بسیار مایع و ژله‌ای است

کشف؛ شوکی برای علم

کرم لوله‌ای بزرگ نخستین‌بار در دهه ۱۹۷۰ کشف شد و جامعه علمی را شوکه کرد. تا پیش از آن، تصور می‌شد حیات پیچیده بدون نور خورشید غیرممکن است. Riftia pachyptila این باور را کاملاً نابود کرد و دیدگاه انسان را نسبت به امکان وجود حیات در سیارات دیگر تغییر داد.

کرم لوله‌ای بزرگ نه فقط یک جانور، بلکه تعریفی تازه از زندگی است. به گزارش راز بقا موجودی که در جهنم شیمیایی اعماق زمین نفس می‌کشد، بدون دهان غذا می‌خورد و بدون نور رشد می‌کند. این کرم ثابت می‌کند که حیات، بسیار وحشی‌تر، ترسناک‌تر و شگفت‌انگیزتر از تصور ماست.