راز بقا: شامپانزهها و بونوبوها نزدیکترین خویشاوندان زنده انسانها هستند و همیشه گفته شده که انسان و شامپانزه حدود ۹۸.۸٪ DNA خود را با هم مشترک دارند. اما آیا این عدد دقیق است و واقعاً چه معنایی دارد؟
به گزارش راز بقا، DNA هر دو گونه از چهار نوکلئوتید تشکیل شده است: آدنین (A)، گوانین (G)، سیتوزین (C) و تیمین (T). ژنوم انسان و شامپانزه را میتوان به عنوان رشتهای از این حروف تصور کرد که طول آن حدود ۳ میلیارد حرف است.
دانشمندان هنگام مقایسه DNA انسان و شامپانزه، بخشهایی را بررسی میکنند که توالی حروف در هر دو گونه مشابه است و تعداد حروف مشابه در این بخشها را میشمارند. این فرآیند شبیه به مقایسه دو نسخه از یک رمان طولانی با ویرایشهای اندک است.

به گزارش راز بقا تحقیقات اولیه نشان داد که ژنوم انسان و شامپانزه بیش از ۹۸٪ یکسان است. اما این عدد فقط بخشهایی از ژنوم را که قابل تطبیق مستقیم هستند در نظر میگیرد و ۱۵ تا ۲۰٪ DNA انسان بخشهای بدون معادل در شامپانزه دارد. این بخشها شامل «افزایشها و حذفها» هستند که در طول تکامل ایجاد شدهاند.
مطالعات جدید نشان میدهد که اگر مناطق سختتر برای تطبیق هم در نظر گرفته شوند، تفاوت واقعی بین ژنوم انسان و شامپانزه به حدود ۵ تا ۱۰٪ میرسد و برخی محققان معتقدند این رقم میتواند بیش از ۱۰٪ باشد.
بیشترین تفاوت بین انسان و شامپانزه در DNA غیرکدکننده است، بخشی که پروتئین نمیسازد، اما حدود ۹۸٪ ژنوم را تشکیل میدهد. این بخش شامل «مناطق تنظیمی» است که تعیین میکنند ژنها چه زمانی و چگونه فعال شوند. حتی یک تغییر کوچک در این مناطق میتواند تفاوتهای بزرگ در صفات ایجاد کند، مثل تفاوت در ظاهر یا ویژگیهای رفتاری.

انسان و شامپانزه از همان بلوکهای سازنده پروتئینها ساخته شدهاند، اما نحوه استفاده از این بلوکها متفاوت است. به همین دلیل، دو گونه با وجود داشتن ژنهای مشابه، تفاوتهای چشمگیری در ساختار بدن و رفتار خود دارند.
به گزارش راز بقا اعداد ۹۸ تا ۹۹٪ شباهت DNA انسان و شامپانزه اغلب باعث برداشت نادرست میشوند. تفاوتها، به ویژه در DNA غیرکدکننده، نقش مهمی در شکلگیری صفات انسانی دارند. بنابراین، هرچند ژنتیک ما شباهت زیادی با شامپانزهها دارد، نحوه استفاده از این ژنها است که انسان را انسان میکند.