تاندربولت؛ کشتی جنگی که ۴۰ سال است در اعماق فلوریدا به خانه حیات دریایی تبدیل شده است

راز بقا: تاندربولت زمانی برای جنگ ساخته شد، مدتی در خدمت علم بود و سرانجام به خانه‌ای برای زندگی در زیر آب تبدیل شد.

این کشتی در سال ۱۹۴۲ برای ارتش آمریکا ساخته شد و مأموریتش کارگذاری و نگهداری میدان‌های مین دفاعی ساحلی بود. سال‌ها بعد، پس از آنکه دوران نظامی‌اش به پایان رسید، برای مطالعه انرژی الکتریکی صاعقه مورد استفاده قرار گرفت.

اما آخرین فصل زندگی تاندربولت در خشکی نوشته نشد. در ۶ مارس ۱۹۸۶، کشتی عمداً در آب‌های فلوریدا کیز غرق شد تا به یک صخره مصنوعی تبدیل شود. امروز، حدود چهار دهه بعد، سازه فولادی آن بخشی از محیط دریایی منطقه شده است؛ اسفنج‌ها، مرجان‌ها و هیدروئیدها روی بخش‌هایی از بدنه مستقر شده‌اند و کشتی به زیستگاهی برای موجودات دریایی تبدیل شده است.

کشتی‌ای که برای جنگ ساخته شد

داستان تاندربولت به سال‌های جنگ جهانی دوم بازمی‌گردد.

این کشتی در سال ۱۹۴۲ با نام Major General Wallace F. Randolph ساخته شد. شرکت Marietta Manufacturing در ویرجینیای غربی آن را به همراه ۱۵ شناور مشابه دیگر برای ارتش آمریکا ساخت.

تاندربولت در ۲ ژوئن ۱۹۴۲ به آب انداخته شد و مأموریت اصلی آن کارگذاری و نگهداری میدان‌های مین دفاعی ساحلی برای واحد توپخانه ساحلی ارتش آمریکا بود.

اما پایان جنگ جهانی دوم به معنای پایان فعالیت نظامی کشتی نبود؛ بلکه آغاز دوره‌ای تازه از زندگی آن بود. در سال ۱۹۴۹، پس از انتقال مسئولیت میدان‌های مین ساحلی به نیروی دریایی آمریکا، تاندربولت از خدمت خارج شد و مدتی در ناوگان ذخیره قرار گرفت.

از میدان مین تا شکار صاعقه

چند سال بعد، این کشتی بار دیگر به زندگی برگشت؛ این بار نه برای جنگ، بلکه برای علم.

در سال ۱۹۶۱ یک شرکت در میامی کشتی را خرید و بعدها Florida Power and Light از آن برای مطالعه انرژی الکتریکی مرتبط با صاعقه استفاده کرد.

در همین دوره نام کشتی به Thunderbolt تغییر یافت؛ نامی که به فعالیت پژوهشی آن در زمینه رعدوبرق اشاره داشت.

کشتی‌ای که زمانی قرار بود بخشی از دفاع ساحلی آمریکا باشد، حالا به ابزاری برای مطالعه یکی از قدرتمندترین پدیده‌های طبیعی تبدیل شده بود.

اما این هم آخرین مأموریت تاندربولت نبود.

یک غرق‌شدن برنامه‌ریزی‌شده

پس از پایان فعالیت‌های پژوهشی، تاندربولت به Florida Keys Artificial Reef Association واگذار شد.

این بار قرار نبود کشتی دوباره به خشکی برگردد.

هدف، تبدیل آن به یک صخره مصنوعی بود؛ سازه‌ای انسانی که می‌تواند در محیط دریایی، سطح سخت و پیچیده‌ای برای استقرار موجودات دریایی فراهم کند.

پیش از غرق کردن کشتی، تجهیزات غیرضروری از آن خارج شد و بخش‌هایی از ساختار اصلی باقی ماند. از جمله قسمت‌هایی که همچنان روی کشتی دیده می‌شوند می‌توان به قرقره بزرگ کابل در قسمت جلویی، سازه فوقانی، سکوی دیده‌بانی، سکان و پروانه‌ها اشاره کرد.

سرانجام در ۶ مارس ۱۹۸۶، تاندربولت در حدود چهار مایلی جنوب ماراثون و کی‌کالونی بیچ به زیر آب رفت.

کشتی در عمق حدود ۱۲۰ فوت، معادل ۳۶ متر، روی بستر شنی دریا و به شکل تقریباً قائم قرار گرفت.

وقتی طبیعت یک کشتی مرده را پس می‌گیرد

غرق شدن یک کشتی به این معنا نیست که بلافاصله به یک زیستگاه تبدیل می‌شود.

فرایند استقرار حیات روی یک سازه مصنوعی معمولاً تدریجی است. سطوح سخت کشتی ابتدا امکان چسبیدن و استقرار برخی موجودات را فراهم می‌کنند و با گذشت زمان، جانداران مختلف روی آن مستقر می‌شوند.

به این ترتیب، یک سازه فلزی می‌تواند به محیطی پیچیده‌تر تبدیل شود؛ محیطی که علاوه بر موجودات مستقر روی سطح، فضاهایی برای پناه گرفتن و زندگی جانوران دیگر نیز فراهم می‌کند.

تاندربولت نمونه‌ای از همین فرایند است.

پس از حدود چهار دهه قرار گرفتن در آب، بخش‌هایی از سازه آن با اسفنج‌ها، مرجان‌ها و هیدروئیدها پوشیده شده است. این موجودات دیگر صرفاً روی یک کشتی غرق‌شده زندگی نمی‌کنند؛ آنها اکنون بخشی از زیست‌بوم اطراف آن هستند.

صخره مصنوعی دقیقاً چیست؟

صخره مصنوعی سازه‌ای انسانی است که به‌طور برنامه‌ریزی‌شده در محیط دریایی قرار می‌گیرد تا ساختاری سخت و پیچیده برای استقرار موجودات دریایی ایجاد کند.

کشتی‌های از رده خارج‌شده، در کنار سازه‌های ساخته‌شده از فولاد، بتن و سنگ، از نمونه‌هایی هستند که می‌توانند برای این منظور مورد استفاده قرار گیرند.

اما یک تفاوت مهم وجود دارد: هر چیزی که در دریا انداخته شود، صخره مصنوعی نیست.

NOAA تأکید می‌کند که ایجاد صخره‌های مصنوعی به برنامه‌ریزی، آماده‌سازی و مدیریت مناسب نیاز دارد. استفاده از مواد نامناسب یا رها کردن غیرقانونی سازه‌ها در دریا می‌تواند به جای ایجاد زیستگاه، به آلودگی و افزایش زباله‌های دریایی منجر شود.

تاندربولت اما از ابتدا برای همین هدف آماده و در یک مکان مشخص غرق شد.

اسفنج‌ها؛ ساکنان قدیمی خانه جدید

اسفنج‌ها از جمله موجوداتی هستند که روی تاندربولت مستقر شده‌اند.

این جانوران بی‌مهره با عبور دادن آب از بدن خود، ذرات و مواد موجود در آب را فیلتر می‌کنند و نقش مهمی در چرخه مواد در اکوسیستم‌های دریایی دارند.

در اطراف فلوریدا کیز نیز صخره‌های طبیعی و مصنوعی می‌توانند میزبان مجموعه‌ای متنوع از موجودات دریایی باشند.

در چنین محیطی، یک سازه سه‌بعدی مانند تاندربولت فقط سطحی برای رشد اسفنج‌ها و دیگر بی‌مهرگان نیست؛ فضاهای داخلی و شکاف‌های آن نیز می‌توانند به بخش‌هایی از زیستگاه زیر آب تبدیل شوند.

یک زیستگاه کهنه، اما هنوز زنده

تاندربولت امروز تصویری متفاوت از یک کشتی غرق‌شده ارائه می‌دهد.

اگر به تاریخ آن نگاه کنیم، با یک شناور نظامی روبه‌رو می‌شویم که برای میدان‌های مین ساخته شد. اگر چند دهه جلوتر برویم، همان کشتی را در نقش یک ابزار پژوهشی برای مطالعه صاعقه می‌بینیم.

اما در کف دریا، گذشته کشتی اهمیت کمتری دارد.

آنچه اکنون اهمیت دارد، بدنه‌ای است که به بستر رشد موجودات دریایی تبدیل شده و در میان آب‌های فلوریدا کیز بخشی از یک محیط زنده را شکل داده است.

مقصدی برای غواصان

تاندربولت علاوه بر ارزش زیست‌محیطی، یک سایت شناخته‌شده غواصی و بخشی از Shipwreck Trail در پناهگاه ملی دریایی فلوریدا کیز است.

غواصان می‌توانند بخش‌هایی از سازه کشتی، از جمله قرقره بزرگ کابل، سکوی دیده‌بانی و بخش‌های دیگر بدنه را مشاهده کنند؛ اما آنچه این بازدید را متفاوت می‌کند، فقط خود کشتی نیست.

روی همان سازه‌ای که زمانی برای جنگ ساخته شده بود، امروز جامعه‌ای از موجودات دریایی زندگی می‌کند.

برای محافظت از محل نیز بویه مهاربندی در نزدیکی کشتی قرار گرفته است تا قایق‌ها برای توقف در محل مجبور به انداختن لنگر روی بستر دریا نباشند.

طبیعت همیشه سازه‌های انسانی را همان‌طور که ساخته شده‌اند نگه نمی‌دارد

داستان تاندربولت را می‌توان داستان تغییر یک سازه انسانی دانست.

انسان این کشتی را برای هدفی نظامی ساخت؛ سپس برای یک هدف علمی از آن استفاده کرد و سرانجام تصمیم گرفت آن را به اعماق دریا بفرستد.

اما پس از غرق شدن، کنترل داستان دیگر کاملاً در دست انسان نبود.

طی چهار دهه، موجودات دریایی روی بدنه آن مستقر شدند و یک سازه صنعتی را به بخشی از چشم‌انداز زنده زیر آب تبدیل کردند.

تاندربولت هنوز همان کشتی فولادی است، اما دیگر فقط یک کشتی نیست؛ اکنون بخشی از زیستگاهی است که طبیعت طی دهه‌ها روی بدنه آن ساخته است.

منابع

• NOAA – Florida Keys National Marine Sanctuary: تاریخچه، مشخصات و محل غرق شدن Thunderbolt.

• NOAA Ocean Service: اطلاعات علمی درباره صخره‌های مصنوعی و نحوه شکل‌گیری زیستگاه‌های دریایی روی سازه‌های انسانی.

• Florida Department of State – Florida Maritime Heritage Trail: اطلاعات تاریخی درباره کشتی و جایگاه آن در میراث دریایی فلوریدا.