راز بقا: گربه پالاس یا مانول (Otocolobus manul) یکی از خاصترین و کمیابترین گربهسانان جهان است. ظاهر پفکرده، موهای بلند، رفتار فوقالعاده محتاط و استرسپذیر، آن را به یکی از جذابترین گونههای گربهسان تبدیل کرده است. در مقابل، گربه خانگی (Felis catus) اهلیترین و نزدیکترین گونه به انسان به شمار میرود. همین تفاوتها باعث میشود سالها یک سؤال رایج میان علاقهمندان به حیاتوحش مطرح باشد: آیا جفتگیری گربه پالاس با گربه خانگی ممکن است؟
در این مقاله از راز بقا، نتیجهٔ بررسیهای ژنتیکی، تجربیات آزمایشگاهی، پروژههای IVF و تلاشهای جهانی را مرور میکنیم تا ببینیم واقعاً این دو گونه میتوانند دورگه تولید کنند یا خیر.

پاسخ کوتاه: تقریباً غیرممکن است.
دلایل این عدمتطابق: چرخهٔ تولیدمثلی متفاوت، رفتار جنسی کاملاً ناسازگار، تفاوت ژنتیکی عمیق، اندازه، خلقوخو و شرایط زیستی کاملاً متفاوت و استرس بسیار بالا در پالاس که حتی در اسارت مانع جفتگیری با همگونههای خودش هم میشود بنابراین در طبیعت یا در محیطهای معمول نگهداری، جفتگیری میان این دو گونه عملاً رخ نمیدهد.

بله، اما فقط در سطح لقاح آزمایشگاهی (IVF) و آن هم با موفقیت محدود.
در یک پروژهٔ معتبر علمی، محققان از اسپرم منجمدشدهٔ گربه پالاس و تخمک گربه خانگی برای انجام لقاح آزمایشگاهی استفاده کردند. نتیجه چه بود؟ تشکیل رویانهای ۵ تا ۸ سلولی در ۴۸ ساعت. این یعنی لقاح رخ داده و تقسیم سلولی اولیه شروع شده است. این مورد تنها شواهد علمی واقعی دربارهٔ توانایی بیولوژیکی اولیه برای تشکیل دورگه است.

اما باید دقت کرد:
هیچکدام از رویانها به جنین کامل تبدیل نشدند
هیچ انتقال جنینی موفق گزارش نشده
هیچ تولهٔ دورگهای هرگز به دنیا نیامده است
بنابراین دانش ما ثابت میکند که «لقاح سلولی» ممکن است، اما «تولد دورگه زنده» تاکنون هرگز اتفاق نیفتاده است.

پالاس از نظر تکاملی به گربههای اهلی نزدیک نیست. این ناسازگاری باعث میشود جنین نتواند به مراحل تکامل برسد.
حتی اگر لقاح انجام شود، رحم گربه خانگی شرایط هورمونی و ایمنی لازم برای نگهداری جنین دورگه را ندارد.
پالاس حتی در شرایط فوقالعاده کنترلشدهٔ باغوحشها هم به سختی تکثیر میشود. نوزادانش نرخ مرگومیر بالایی دارند و مادرها در برابر کوچکترین استرس واکنش شدید نشان میدهند.
هیچ مرکز تکثیر یا باغوحشی در جهان موفق نشده تولهٔ دورگه تولید کند؛ بنابراین تحقیقات موجود فقط در مرحلهٔ لقاح آزمایشگاهی باقی ماندهاند.

از لحاظ زیستی، مرحلهٔ لقاح اولیه ممکن است؛ اما رسیدن از یک تخم بارورشده تا تولد یک حیوان کامل نیازمند تطابقهای ژنتیکی و زیستی زیادی است که میان این دو گونه وجود ندارد؛ بنابراین میتوان گفت:
«تشکیل رویان» ممکن
«تولد دورگه زنده» تاکنون غیرممکن
با بررسی همهٔ مطالعات علمی:
جفتگیری طبیعی بین گربه پالاس و گربه خانگی انجام نمیشود، لقاح آزمایشگاهی انجام شده، اما فقط به تشکیل رویان اولیه رسیده است، هیچ توله هیبریدی تاکنون به دنیا نیامده است. این ترکیب از نظر عملی و زیستی بسیار نامحتمل است. بنابراین اگرچه این موضوع از لحاظ علمی جذاب است، اما در دنیای واقعی جفتگیری میان این دو گونه منجر به تولید نسل نمیشود.
