تغییرات اقلیمی و پروش شتر به جای گاو و گوسفند؛ دامداری که با بیست شتر درآمد سالانه‌اش از گاودار‌ها بیشتر شد

راز بقا: در سال‌های اخیر پرورش شتر در جنوب فارس دوباره جان گرفته است به‌خصوص در منطقه داراب که شرایط اقلیمی خشک و نیمه بیابانی آن یکی از مناسب‌ترین بستر‌ها برای نگهداری این حیوان مقاوم به شمار می‌رود برخلاف بسیاری از حوزه‌های دامداری که با نوسان قیمت و هزینه‌های بالای خوراک درگیر هستند پرورش‌دهندگان شتر همچنان با ثبات بیشتری کارشان را ادامه می‌دهند و برخی از آنها حتی دامنه فعالیت خود را گسترش داده‌اند. یکی از این افراد مردی از روستای ده خیر سفلی از توابع شهرستان داراب استان استان فارس است که چند سال پیش تصمیم گرفت به جای گاو و گوسفند سراغ شتر برود تصمیمی که به گفته خودش اول از سر ناچاری بود، اما امروز آن را تبدیل به یک کسب و کار سودده کرده است.

به گزارش راز بقا، در این گزارش به میان گله او رفتیم در دل دشت‌های باز جنوب داراب کنار باد گرم عصرگاهی و خاک سرخ منطقه تا از زبان خودش بشنویم که پرورش شتر امروز در ایران چه سود و ضرری دارد قیمت‌ها چقدر است و اصلا آیا هنوز می‌شود روی این شغل حساب کرد یا نه؟ در ادامه گفتگوی راز بقا با مسعود پرورش دهنده شتر در شهرستان داراب را بخوانید: 

+ چطور شد به فکر پرورش شتر افتادی؟

_ راستش اولش به قصد امتحان بود چند سال پیش که خشکسالی فشار آورد گاو و گوسفند اصلا به‌صرفه نبودند خوراکشان زیاد و حساسیتشان بالاست یک روز با چند نفر از قدیمی‌های روستا صحبت کردم می‌گفتند قدیم‌ها شتر نگه می‌داشتند، چون هم قوی است هم کم‌خوراک همان موقع رفتم یکی دو نفره خریدم و از همان‌جا کار شروع شد

+ الان چند تا شتر داری و مدیریت گله چطور است؟

_ الان بیست و یکی دو نفر می‌شوند بسته به فصل چرا از مراتع سمت فسا و داراب استفاده می‌کنیم شتر برخلاف بقیه دام‌ها محدودیت زیاد ندارد فقط باید مراقب خار‌های بلند و زخم‌پا باشد بقیه‌اش ساده است روزی سه چهار ساعت چرا و آب خوردن هر دو سه روز یک بار

+ درآمد واقعی‌ات از این کار چقدر است؟

اگر بخواهم سالانه حساب کنم از فروش گوساله‌ها سهم زیادی می‌گیرم هر ماده سالی یک بچه می‌دهد و معمولا یک شتر جوان را بالای ۴۰ میلیون می‌شود فروخت شیر هم بسته به فصل و دام شیرده روزی ۳ تا ۵ لیتر می‌دهد که آن هم خودش درآمد خوبی است اگر همه اینها را جمع بزنید سالی حدود ۳۵۰ تا ۴۵۰ میلیون درآمد خالص باقی می‌ماند البته اگر بیماری خاصی پیش نیاید.

چرا شتر نسبت به دام‌های دیگر به صرفه‌تر است

+ شتر واقعا کم‌خرج‌تر است یا فقط این طور می‌گویند؟

_ واقعی است شتر خیلی مقاوم است کم می‌خورد مخصوصا وقتی مراتع خوب باشد زمستان‌ها فقط کمی کنسانتره می‌دهم هزینه واکسن هم پایین‌تر است نسبت به گاو بیماری‌هایش کمتر است خیلی چیز‌ها می‌خورد از خار گرفته تا بوته‌های خشک به خاطر همین خرج خوراکش شاید یک سوم گاو باشد

+ در برابر گرما و کم‌آبی چطور؟

_ هیچ دام دیگری مثل شتر نیست اینجا توی ده خیر سفلی تیر و مرداد که هوا تا پنجاه درجه می‌رسد خیلی از دام‌ها کم می‌آورند ولی شتر راحت است دو روز هم آب نخورد دوام می‌آورد.

محصولات شتر و بازار آن

+ تقاضا برای شیر شتر چطور است؟

_ در سال‌های اخیر تقاضای شیر شتر بالا رفته است مخصوصا برای کسانی که به دنبال محصولات سالم و بومی هستند شیر شتر چربی کمتر و پروتئین بیشتری از شیر گاو دارد

+ از بازار شیر شتر راضی هستی؟

بله، چون همیشه مشتری ثابت دارد بعضی‌ها برای بیماری‌های گوارشی می‌خرند بعضی‌ها برای بچه‌ها از آن کراش درست می‌کنند مشکل من کمبود تولید است نه نبود مشتری

+ گوشت شتر چطور؟

_ گوشت شتر در داراب بیشتر برای مراسم و رستوران‌های سنتی مصرف می‌شود و بازارش همیشه وجود دارد علاوه بر آن به سایر استان‌ها نیز صادر می‌کنیم.

+ پوست و پشم شتر چه کاربردی دارد؟

_ پوست در چرم‌سازی استفاده می‌شود و پشم شتر هم برای تولید گلیم و نخ سنتی خریدار دارد هر چند این بخش درآمد اصلی نیست، اما به قول پرورش دهنده ته گله را جمع می‌کند

+ به نظر می‌رسد پرورش شتر کار ساده‌ای باشد، اما چه سختی‌هایی دارد؟

_ ساده نیست مراقبت از گوساله‌ها مهم‌ترین سختی کار است مخصوصا روز‌های اول زایش اگر مادر بی‌تجربه باشد ممکن است بچه را خوب شیر ندهد دومین چالش ما زمین چراست اگر مراتع کم شود مجبوریم خوراک بخریم که هزینه را بالا می‌برد

+ بیماری چطور؟

_ بیماری هست، اما کمتر از دام‌های دیگر بیشتر انگل‌های داخلی و زخم پا است که اگر دیر برسیم مشکل‌ساز می‌شود.

برای مطالعه بیش‌تر بخوانید:

عمو جلال و داگلاس؛ پلیکان مهاجری که ۸ سال است در انزلی کنار صیاد ۵۶ ساله‌ای زندگی می‌کنند

رواج عجیب گرازخواری در ایران؛ شکارچی گرازی که شبی ۲۰ میلیون تومان درآمد دارد!

علی‌اکبر حاجی جمهوری؛ سلطان خر ایران و صاحب مرزعه «سُم طلا» که اولین بار الاغ‌های ایران را بیمه کرد

ارزیابی سود سالانه و آینده شغل

+ وقتی از او پرسیدیم که آیا امسال ضرر کرده یا سود پاسخ داد:

_ سود داشته‌ام ولی ناراضی هم هستم.

+ چرا؟

_ چون قیمت خوراک هر سال بالاتر می‌رود و بعضی جا‌ها مردم به خاطر گرانی شیر کمتر می‌خرند، اما در کل اگر کسی مدیریت بلد باشد شتر ضرر نمی‌دهد دام قدری است.

در پایان درباره آینده این شغل گفت:

_ اگر بارندگی مناسب باشد قصد دارم تعداد ماده‌ها را بیشتر کنم، چون بازار بچه شتر همیشه خوب است این کار برای ما که در جنوب فارس زندگی می‌کنیم بهترین گزینه است نه به آب زیاد وابسته‌ایم نه به علوفه فراوان.

به گزارش راز بقا پرورش شتر در جنوب فارس به‌ویژه داراب و روستا‌های اطراف مثل ده خیر سفلی نه فقط یک حرفه سنتی بلکه یک کسب و کار اقتصادی پایدار است اقلیم منطقه با این دام سازگار است و بازار محصولات آن از شیر تا گوشت همواره مشتری دارد گفت‌وگوی میدانی ما نشان داد که شتر به دلیل مقاومت بالا کم‌خرج بودن و قیمت مناسب به یکی از سودآورترین گزینه‌های دامداری در سال‌های اخیر تبدیل شده است این شغل اگرچه سختی‌های خود را دارد، اما پرورش‌دهندگانی که با تجربه و صبر کار را جلو می‌برند همچنان از آن درآمد ثابت و مطمئنی به دست می‌آورند.