کشف اسپینوسورید سام ران؛ دایناسور گوشت‌خوار و ماهرترین ماهی‌گیر تاریخ که ۱۲۵ میلیون سال پیش بر روی زمین زندگی می‌کرد

راز بقا: حدود ۱۲۵ میلیون سال پیش، دایناسوری گوشت‌خوار و ماهی‌خوار به طول بیش از یک وانت در رودخانه‌های تایلند پرسه می‌زد. این شکارچی باستانی که اکنون بقایای آن کشف شده، شامل بخش‌هایی از ستون فقرات، لگن و دم است و یکی از کامل‌ترین نمونه‌های اسپینوسورید (Spinosaurus) در آسیا محسوب می‌شود.

به گزارش راز بقا، این کشف تازه، به پژوهشگران کمک می‌کند تا تنوع دایناسور‌های جنوب شرق آسیا و تکامل اسپینوسورید‌ها را بهتر درک کنند. اهمیت این کشف نه تنها به دلیل اندازه و ویژگی‌های دایناسور است، بلکه نشان می‌دهد که این منطقه در دوره کرتاسه محل زندگی گونه‌های متنوع و شگفت‌انگیزی از دایناسور‌ها بوده است.

اسپینوسوریدها؛ شکارچیان ماهی‌خوار با ویژگی‌های خاص

اسپینوسورید‌ها خانواده‌ای از دایناسور‌های دوپا بودند که به شکار ماهی و دیگر حیوانات می‌پرداختند. آنها بینی بلند، دندان‌های کروکودیل‌مانند و در بسیاری از گونه‌ها، بادبان روی پشت خود داشتند. این ویژگی‌ها آنها را از دیگر دایناسور‌های گوشت‌خوار متمایز می‌کرد و به آنها امکان می‌داد شکار در محیط‌های آبی را نیز تجربه کنند.

نمونه تایلندی که به طور موقت «اسپینوسورید سام ران» نام گرفته است، خویشاوند اسپینوسوروس شمال آفریقا محسوب می‌شود. به گزارش راز بقا طول این دایناسور به حدود ۷ تا ۸ متر می‌رسید و ویژگی‌های منحصربه‌فردی دارد که آن را از دیگر اسپینوسورید‌ها متمایز می‌کند. ستون فقرات آن نسبت به اسپینوسوروس کوتاه‌تر بود و ستون‌های پشت آن به شکل پارو بوده که شبیه گونه‌ای از لائوس به نام ایکتیووناتر است.

برای مطالعه بیش‌تر بخوانید:

بزمجه باستانی؛ برادر بزرگتر و ۵۰۰ کیلویی اژد‌های کومودو که انسان‌های اولیه را شکار می‌کرد و عاشق گوشت انسان بود

شیاردَد؛ غول زره‌پوش ۹۰۰ کیلویی با لاک استخوانی و دمی شبیه گرز که در برابر شکارچیان یک دژ مستحکم بود و ۱۰ هزار سال پیش منقرض شد

یی؛ کوچکترین دایناسور دنیا با ۳۸۰ گرم وزن که دست‌هایش فلزی بود و چهره‌ای شبیه دایناسور، خفاش و سنجاب پرنده داشت

کشف و محل یافت شدن اسپینوسورید سام ران

دایناسور سام ران نخستین بار در سال ۲۰۰۴ در منطقه سام ران از تشکیلات سنگی خُک کُرُوات در شمال شرقی تایلند کشف شد. این محل شامل لایه‌های سنگی متعلق به دوره کرتاسه است و تاکنون کشف چندین گونه دایناسور و دیگر حیوانات را در خود ثبت کرده است.

به گزارش راز بقا ویژگی‌های شاخص این نمونه شامل مهره‌های گردن بلند و ستون فقرات مرتفع روی پشت است که آن را به وضوح در گروه اسپینوسورید‌ها قرار می‌دهد. با این حال، برخی جزئیات آن نشان می‌دهد که این گونه در مقایسه با دیگر اسپینوسورید‌ها متفاوت بوده و ممکن است نوع خاصی از سازگاری با محیط رودخانه‌ای داشته باشد.

اکوسیستم رودخانه‌ای و محیط زندگی

دایناسور سام ران در کنار یک رودخانه کم‌عمق جان خود را از دست داد، قبل از اینکه بخشی از بقایایش فسیل شود. این رودخانه محیطی سرشار از حیات شامل کوسه‌های آب شیرین، ماهی‌های استخوانی، لاک‌پشت‌ها، کروکودیل‌ها و دایناسور‌های دیگر بود.

محیط زندگی این دایناسور خشک تا نیمه‌خشک بود و جریان آب رودخانه آرام و همراه با سیلاب‌های گاه‌به‌گاه بود. به نظر می‌رسد اسپینوسورید سام ران از اکوسیستم رودخانه‌ای برای شکار استفاده می‌کرد و به دلیل ویژگی‌های بدنی خود به خوبی با محیط آبی و کنار آب سازگار شده بود.

اهمیت علمی کشف اسپینوسورید سام ران

ادون ساماتی، استادیار مؤسسه تحقیقات گیاه‌شناسی و دانشگاه ماهاساراخام، می‌گوید: «این کشف نشان می‌دهد تنوع دایناسور‌ها در جنوب شرق آسیا بیشتر از آن چیزی بود که پیش‌تر تصور می‌شد و درک ما از پراکنش اسپینوسورید‌ها در جهان را گسترش می‌دهد.»

به گزارش راز بقا این یافته‌ها اولین بار در نوامبر ۲۰۲۵ در نشست انجمن دیرینه‌شناسی مهره‌داران ارائه شد و هنوز در مرحله بررسی علمی کامل قرار دارد، اما نقش مهمی در درک تکامل و تنوع اسپینوسورید‌های آسیایی دارد. پژوهشگران معتقدند که اسپینوسورید سام ران بیشتر به اسپینوسوروس شمال آفریقا نزدیک بوده و ارتباط کمتری با گونه‌های لائوس دارد.

کشف اسپینوسورید سام ران همچنین نشان می‌دهد که اکوسیستم رودخانه‌ای در جنوب شرق آسیا میزبان مجموعه‌ای متنوع از شکارچیان و گیاه‌خواران بوده است. این یافته‌ها به دانشمندان کمک می‌کند تا روند تکامل و پراکنش دایناسور‌ها در آسیا و ارتباط آنها با دیگر مناطق جهان را بهتر تحلیل کنند.